Matica Srpska

Dan Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori

Povodom obilježavanja Dana Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori (Promocija fototipskog izdanja Goričkog zbornika), iz ove institucije oglasili su se saopštenjem, koje prenosimo integralno:

13. novembar: Dan Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori 

(Promocija fototipskog izdanja Goričkog zbornika)

Poštovani prijatelji,

Ovogodišnje obilježavanje 13. novembra: Dana Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori održaće se u petak 13. novembra 2020. godine, u knjižari Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori (Podgorica), s početkom u 19 časova. Osim već tradicionalnog prisjećanja na dan rođenja Petra II Petrovića, tokom večeri biće predstavljeno fototipsko izdanje Goričkog zbornika i Zbornika radova o Goričkom zborniku.

Učesnici:

  • prof. dr Jelica Stojanović, predsjednik Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori
  • prof. dr Lidija Tomić
  • prof. dr Mikonja Knežević
  • dr Viktor Savić (video link)
  • o. Jefrem, iguman manastira Stanjevići

Poštujući propisane mjere zaštite od širenja virusa kovid-19 veče će se održati bez prisustva publike.

Poštovaoci našeg rada biće u prilici da ovo veče prate posredstvom lajv strima, a naknadno i na našem zvaničnom sajtu (https://maticasrpskacg.org/), Jutjub kanalu i Fejsbuk stranici.

Na inicijativu prof. dr Jelice Stojanović, a zahvaljujući višegodišnjem uredničkom i priređivačkom radu stručnog tima Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori, uz podršku beogradskog Službenog glasnika, objavljeno je fototpisko izdanje Goričkog zbornika.

Publikovanje ovog spomenika ide u red kulturno-istorijskih događaja od prvorazrednog značaja, pri čemu posebno vrijedi istaći zasluge prof. dr Đorđa Trifunovića, koji se i prihvatio priređivanja i rukovođenja čitavim radom od pripremanja do štampanja Goričkog zbornika. Trifunović, slavni naučnik u oblasti istorije stare srpske književnosti i staroslovenistike uopšte, jeste posebno cijenjen  u oblasti izdavanja fototipskih izdanja srpskih srednjovjekovnih književnih i jezičkih spomenika. Kao cijenjeni stručnjaci u oblasti srpske filologije, izuzetan doprinos su pružili prof. dr J. Stojanović i dr Viktor Savić, urednici publikacije.

Bez podrške dr Jelene Trivan, direktora JP Službeni glasnik i Petra Arbutine, Glasnikovog izvršnog direktora za izdavaštvo, posao štampanja ne bi mogao biti izvršen kvalitetno kako to zaslužuje „Gorički zbornikˮ.

Sam rad na izradi fototipije započeo je prije desetak godina uz blagoslove Njegovog visokopreosveštenstva mitropolita Amfilohija i vladike Jovana Ćulibrka, te uz velikodušno odobrenje Arhiva SANU, upravnika Vasilija Krestića, da se obavi posao snimanja zbornika, što je izvršio ugledni fotograf Vladimir Popović. Uz posebnu dozvolu, snimanje zbornika obavljeno je u Institutu za srpski jezik SANU 2012. godine, a uz nadzor i pomoć Mila Stanića, šefa Arhiva. Izradu i štampu zbornika podržalo je i Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.

Fototipija jeste najbolji način da se sačuva sadašnji izgled spomenika i smanji njegova neposredna upotreba, a njegov značaj učini dostupnim za širu, stručnu i zainteresovanu, javnost, iako je, možda, neobično što se fototipija ovako značajnog spomenika pojavljuje 118 godina nakon što ga je Svetozar Tomić pronašao i otkupio u Skoplju.

Gorički zbornik kolekcija je srednjovjekovnih srpskih sastava Jelene Balšić, kćerke kneza Lazara i kneginje Milice i žena zetskog gospodara Đurđa II Stratimirovića Balšića, i njenog duhovnika monaha Nikona Jerusalimca napisana u periodu između 1441. i 1442. godine na ostrvu Gorici u Skadarskom jezeru. „Sastavljajući Zbornik prema širokom rasponu interesovanja blagorazumne Jelene monah Nikon se posvedočio kao svestrani poznavalac pisanih izvora duhovne, ali i svetovne sadržine. Uporedo sa radom na rukopisnoj knjizi, Šestodnev (1439‒1440) i Gorički zbornik (1441‒1442) on je očito pisao i isprave svjetovnog sadržaja ‒ navodi priređivač knjige prof. dr Đorđe Trifunović.

Uz fototipsko izdanje Goričkog zbornika štampa se i obiman zbornik radova koji stručnom i savremenom čitaocu teži da dodatno pojasni u čemu se sadrži jedinstveni značaj ovog spomenika. „Radovi sabrani u ovom zbornikuˮ, kako u predgovoru pišu njegovi priređivači (J. Stojanović i Vladimir Balj), „svjedoče o kontinuitetu interesovanja za ovu vrijednu srednjovjekovnu knjigu i za Nikona Jerusalimca, kao značajnog bogoslova i književnika XV vijeka. Naša namjera bila je da se u jednoj knjizi, štampanoj kao prilog uz fototipsko izdanje Goričkog zbornika, okupe svi relevantni radovi koji bi iz različitih aspekata (istorijskog, književnog, lingvističkog, teološkog) osvijetlili ne samo ličnost Nikona Jerusalimca i njegovo djelo nego i epohu u kojoj je stvaraoˮ.

Pored neprocjenjivog nacionalnog značaja, štampanje oba zbornika može se razumjeti i kao izraz poštovanja prema Svetozaru Tomiću koji je pronašao i otkupio ovaj spomenik, pa i sam pisao o njemu. „Zbornik nije neki obični verski spisˮ, veli Tomić, „niti on sadrži isključivo žitija bilo naših bilo stranih svetaca, vladalaca i drugih velikih ljudi – no to je zbir svega znanja jednoga našega učenoga kaluđera iz XV veka, jednoga našega dobroga učitelja i pedagoga iz toga vremenaˮ.