Pavle Jurisic Sturm

Ljetopis, 13. januar

Ime: Ljetopis 13.01.2019 (1378 umro Djuradj I Balsic, 1922 umro general Pavle Jurisic Sturm); Opis: Ljetopis, 13. januar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 13. januara 1922. godine umro je Pavle Jurišić  Šturm srpski, a kasnije i jugoslovenski general.

Pavle Jurisic SturmPavle Jurišić Šturm rođen je 1848. godine u Gerlicu u Pruskoj. Lužički Srbin, katoličke vjere najprije je bio pruski oficir, a po dolasku u Srbiju postao je Srbin pravoslavne vjere. U srpsku vojsku primljen je kao dobrovoljac 1876. godine. Ubrzo je krenuo na front, lađom od Beograda do Šapca, gdje se javio generalu Ranku Alimpiću, komandantu Drinskog korpusa, jednom od četiri generala koje je tada imala Srbija. S obzirom da je Alimpić takođe završio prusku Ratnu školu i službovao u pruskoj gardi, odmah je postavio Jurišića na dužnost komandanta Šabačko-posavsko-tamnavskog bataljona, a zatim za komandanta bataljona Prvog dobrovoljačkog puka, koji se istakao u odbrani Lešnice.

U Srpsko-bugarskom ratu 1885. godine, major Pavle Jurišić je komandovao Šestim pješadijskim pukom u sastavu Drinske divizije, da bi 1897. godine primio dužnost pomoćnika komandanta Drinske divizije, a godinu kasnije postao je komandant. U Prvom balkanskom ratu 1912. godine pukovnik Jurišić se proslavio sa srpskom vojskom, pretežno iz Podrinja, u borbama na Kumanovu i Alincima. Ušao je u borbene redove prvog dana bitke i puk je krenuo kao bujica. Drinska divizija je razbila tursku vojsku na Zebrnjaku, a pukovnik Jurišić je unaprijeđen u čin generala. Na početku Prvog svjetskog rata Vrhovna komanda postavila je Pavla Jurišića Šturma za komandanta Treće armije. Imao je zadatak da organizuje borce u front da bi zaustavili Austrougarsku vojsku preko Drine. Da sa Drinskom divizijom prvog i drugog poziva i odredima iz Obrenovca, Šapca, Loznice, Ljubovije, štiti bok Prve i Druge armije koje su nadirale prema Ceru. U bici na Drini jedinice Pavla Jurišića Šturma odolijevale su više od dva mjeseca petostruko jačem neprijatelju.

I u Kolubarskoj bici držao je sa Podrincima ključne tačke na položaju. Time je omogućio vojvodi Živojinu Mišiću da organizuje protiv ofanzivu i zada težak udarac neprijateljskoj vojsci. Jurišić je prešao preko Albanije i na Krfu učestvovao u organizaciji srpske vojske i stvaranju Solunskog fronta, na kojem je bio sve do pobjede 1918. godine. Ratnici su cijenili, poštovali i voljeli svoga komandanta, generala Šturma. Kroz priče o njegovoj vojničkoj sposobnosti i hrabrom držanju u najtežim trenucima, ušao je u svaku kuću u Podrinju. O njemu je govoreno na slavama, svadbama i drugim okupljanjima naroda Podrinja. Penzionisan je 1921. godine, a dva mjeseca kasnije, umro je u Beogradu. Sahranjen je na Novom groblju, a Lozničani su mu podigli spomen-bistu.

 

  • Na današnji dan, 13. januara 1378. godine umro je u Skadru Đurađ I  Balšić, srednji sin Balše I, osnivača dinastije Balšića.

Zeta U Doba Djuradja I BalsicaNajsposobniji  i najuticajniji  među  braćom, vladao  je Zetom od 1362. godine do 1378. godine. Smrću Đurađa I Balšića  nastala je kriza u državi  Balšića,  jer je bilo otvoreno pitanje naslednika.  Zajedno sa braćom (Stracimirom i Balšom II) i ocem (Balšom I) proširio je vlast svoje porodice na Skadar, predio između Skadarskog jezera i Jadranskog mora i na grad Bar.

Đurađ I i Balšići bili su blisko povezani rodbinskim vezama sa kraljem Vukašinom, što je dovelo do njihovog udruživanja u borbi protiv Nikole Altomanovića. Đurađ I je početkom ljeta 1371. godine primio u Skadru kralja Vukašina i njegovog sina Marka, koji su došli sa svojim snagama. Njihove pripreme za napad ka Onogoštu, prekinule su vijesti o upadima Osmanlija u oblast Vukašinovog brata, despota Uglješe, zbog čega su se Mrnjavčevići povukli iz Zete i uputili ka Seru.

Poslije sloma braće Mrnjavčevića u Maričkoj bici, 1371. godine, Balšići su upali u njihove zemlje i proširili svoju vlast na Peć i Prizren, a poslije Stracimirove smrti 1372. godine, Đurađ preuzima vođstvo među Balšićima. On je vlast svoje porodice proširio na zaleđe Dubrovnika, Konavle, Trebinje i Dračevicu.

Preminuo je 1378. godine, a vlast nad državom Balšića, preuzeo je njegov brat, Balša II. Običaj da patrijarha bira državni sabor i vladar prekršen je dogovorom između kneza Lazara i Đurđa I Balšića, gospodara Zete i Peći, da patrijarha bira sam sabor arhijereja i igumana. Krajem septembra 1375. godine, sastao se u Peći, crkveni sabor arhijereja koji je izabrao za patrijarha jednog pravog isposnika-pustinjaka, čuvenog starca Jefrema. Tako je kao treći po redu patrijarh 1375. godine bio izabran Jefrem.