Kurt Valdhajm

Ljetopis, 15. februar 2020

Ime: Ljetopis 15.02.2019 (1988 Kurt Valhajm optuzen za ratne zlocine, 1115 Papa Paskal II priznao red malteskih vitezova); Opis: Ljetopis, 15. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 15. februara 1988. godine predsjednik Austrije Kurt Valdhajm optužen da je, kao pripadnik SS jedinica u Drugom svjetskom ratu, odgovoran za ratne zločine počinjene u Bosni i Grčkoj, odbio je da podnese ostavku.

Kurt ValdhajmKurt Valdhajm je bio austrijski političar i diplomata, četvrti generalni sekretar Ujedinjenih Nacija. Njegov izbor za predsjednika Austrije 1986. godine bio je zasijenjen otkrićima da je pripadao jedinici Hitlerovog Vermahta koja je počinila ratne zločine nad srpskim civilima tokom Drugog svjetskog rata. Kurt Valdhajm je rođen u Beču, 1918. godine, kada je Prvi svjetski rat već završen, a Austro-Ugarska monarhija se već raspala. U Beču je završio Diplomatsko konzularnu akademiju 1944. godine. Bio je doktor pravnih nauka i u diplomatskoj službi u Ministarstvu spoljnih poslova od 1945. godine. Član je austrijskih delegacija na međunarodnim pregovorima u Parizu, Londonu i Moskvi. Poslije je bio poslanik u parlamentu, a zatim ambasador Austrije u Kanadi. Kasnije i ministar spoljnjih poslova Austrije. Bio je četvrti generalni sekretar UN od 1972. godine do 1981. godine i na toj funkciji proveo je dva mandata. Nadgledao je pružanje pomoći Bangladešu, Nikaragvi i Gvatemali i mirovne misije na Kipru, Bliskom istoku, u Angoli i Gvineji. Nakon što je odbio treći mandat vratio se u Austriju i kandidovao se za predsjednika. Bio je deveti predsjednik Austrije od 1986. godine do 1992. godine. Tokom predizborne kampanje za predsjednika Austrije u javnost je izbila njegova nacistička prošlost. Saznalo se da je lagao o prirodi svoje vojne službe i članstva u Nacističkoj partiji. Valdhajm je za vrijeme Drugog svjetskog rata bio oficir Vermahta na različitim frontovima. Jugoslovenska državna komisija ga je proglasila za ratnog zločinca, na osnovu jugoslovenskog dosijea od 1947. godine, pa je Valdhajm je uvršćen na listu ratnih zločinaca UN. Prema ovom dosijeu, Valdhajm je kao obaveštajni oficir bio član štaba generala Aleksandra Lera, komandanta Hitlerove armije koja je pokrivala jugoistok Evrope, grupa “E”. Kurt Valdhajm je učestvovao u borbama na Kozari u ljeto 1942. godine, kada je oko 68.000 srpskih civila otjerano u hrvatski koncentracioni logor Jasenovac. Kurta Valdahjma je zbog zasluga u bici na Kozari odlikovao hrvatski poglavnik Ante Pavelić 1942. godine. Isto tako u Crnoj Gori početkom maja 1942. godine u zoni Pljevalja, Valdhajm je takođe imao značajnu ulogu protiv srpskog i jevrejskog stanovništva. Tek posle izbijanja afere o njegovoj mračnoj nacističkoj prošlosti Valdhajm je na sve načine pokušavao da dokaže da je bio samo vojnik i da nije odgovoran za ratne zločine nad srpskim civilima. Zanimljivo, u vezi slučaja Valdhajm, je to što je predsjednik SFRJ, Josip Broz, odlikovao Kurta Valdhajma 1977. godine.

Slučaj Valdhajm je jedna od najvećih enigmi XX vijeka. Iako je njegovo ime bilo na listi ratnih zločinaca UN i mada su za njegovu ratnu prošlost znali SSSR, SAD, Britanija i Jugoslavija, osnivači UN, on je ipak u dva mandata bio cijenjeni generalni sekretar svjetske organizacije. Poznati jevrejski centar “Simon Vizental” koji se decenijama bavio lovom na naciste, poslije Drugog svjetskog rata, pisao je svojevremeno da su imali skoro sve dokaze protiv Valdhajma, ali da su diplomate socijalističke Jugoslavije pomagale u skrivanju prošlosti ratnog zločinca Kurta Valdhajma. Kurt Valdhajm je i pored svega bio izabran za predsjednika Austrije, ali i diplomatski izolovan tokom cijelog svog predsjedničkog mandata 1986-92. godine.

 

  • Na današnji dan, 15. februara 1115. godine papa Paskal II priznao je red Malteških vitezova, osnovan u Jerusalimu, gdje su pored crkve svetog Jovana imali samostan i azil za bolesnike i putnike. Kasnije su dobili zadatak da brane Svetu zemlju.

Malteski VitezoviMalteški viteški red ili zvanično Suvereni vojni bolnički red Svetog Jovana Jerusalimskog od Rodosa i od Malte je suvereni subjekt međunarodnog prava bez sopstvene teritorije. Poznati su i pod imenom Malteški vitezovi ili najčešće, samo kao Malteški red. To je viteški i vjerski red Rimokatoličke crkve. Ujedno, to je i najstariji red, takvog tipa, u svijetu. Malteški red ima status posmatrača u UN. Ima diplomatske odnose sa 104 države i razmijenjene ambasadore sa velikim brojem zemalja. Prema međunarodnom pravu, Malteški red je suverena formacija, a zbog ove činjenice se često tretira i kao država. Suverenitet Malteškog reda se ponekad posmatra samo na nivou diplomatskih misija, ali ne kao kod suvereniteta jedne države. Ponekad opet, Malteški red se posmatra kao jedna mala država ili mikronacija. Državna uprava Malteškog reda izdaje svoje pasoše, štampa sopstvenu valutu, poštanske markice, pa čak izdaje i registarske tablice. Veliki Majstor reda služi kao podrška vatikanskoj diplomatskoj aktivnosti, u međunarodnim odnosima, procesima prilikom podnošenja peticija, u predlaganju amandmana.

Godine 1080. u Jerusalimu je osnovana bolnica sa ciljem da se stara o siromašnim i bolesnim hodočasnicima u Svetoj zemlji. Nakon osvajanja Jerusalima 1099. godine u Prvom krstaškom ratu bolnica je dobila status vjerskog i viteškog reda. Ovaj status joj je zvanično priznat 15. februara 1113. godine u papinoj buli. Poslije gubitka hrišćanskih teritorija u Svetoj zemlji, Malteški red je djelovao sa Rodosa gdje je imao suverenost, a kasnije sa Malte gdje je bio vazalna država pod španskom vicekraljevinom Sicilijom. Nakon pada Jerusalima, 1187. godine, prelaze na Kipar, a nakon toga na Rodos. Kada su Turci osvojili Rodos, sele se na Maltu 1530. godine. Kako bi zauzeo Maltu koja je bila ključna za dalje prodiranje na zapad, turski sultan Sulejman Veličanstveni uputio je 1565. godine flotu od oko 160 galija raznih veličina pod komandom Pijala-paše protiv Malte. Maltu su branili malteški vitezovi pod komandom Žana la Valete. Pet dana kasnije, floti su se pridružili i brodovi Uludž Alija i Torguta. Turci osvajaju veći dio utvrđenja današnje Valete, ali nisu uspjeli da skrše otpor branilaca tvrđave San Anđelo, čak ni onda kada im je u pomoć pristiglo još 27 jedrenjaka sa 2.500 ljudi pod komandom Hasan-paše, beglerbega Alžira. Zahvaljujući neprimjetnom iskrcavanju 10.000 vojnika na jugozapadnoj strani ostrva koje je vicekralj Sicilije uputio na 50 galija, turske snage su, nakon poraza, napustile opsadu. Nakon Velike opsade 1565. godine, hospitalci su podigli novi grad koji su, po velikom majstoru viteškog reda Žanu de la Valeti, nazvali La Valeta. Napoleon je na svom pohodu ka Egiptu osvojio Maltu 1798. godine, nakon čega su se vitezovi povukli u Rim.