Patrijarh Pavle

Ljetopis, 15. novembar 2018

Ime: 15.11.2018 Ljetopis (2009 umro Patrijarh srpski Pavle, 1912 Kralj Nikola uputio pismo generalu Mitru Martinovicu); Opis: 15. novembar Tip: audio/mpeg
  • 15. novembra 2009. godine umro je patrijarh srpski Pavle. Sahranjen je u manastiru Rakovica uz prisustvo najviših državnih funkcionera, crkvenih velikodostojnika i više stotina hiljada građana.

Patrijarh PavlePatrijarh Pavle (u svijetu Gojko Stojčević) rođen je 1914. godine u slavonskom selu Kućanci kod Donjeg Miholjca. Rano je ostao bez roditelja. S tri godine o malom Gojku i njegovom bratu brinula se tetka.

Nižu gimnaziju završio je u Tuzli, a višu u Beogradu. Poslije toga uslijedilo je školovanje na bogosloviji u Sarajevu, a potom na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Za vrijeme Drugog svjetskog rata radio je jedno vrijeme kao vjeroučitelj u Banji Koviljači, u domu za decu izbjeglu iz Bosne. Spasavajući jedno dijete da se ne udavi u Drini, Gojko se razbolio i dobio tuberkulozu. Boreći se molitvom protiv bolesti, ipak se izliječio. U znak zahvalnosti Bogu što mu je podario zdravlje Gojko je izrezbario jedan krst koji se i danas čuva u ovom manastiru. Posle perioda iskušeništva zamonašen je u manastiru Blagoveštenje 1948. godine i dobio ime Pavle. Za Episkopa raško-prizrenskog ustoličen je 1957. godine, u prizrenskoj Sabornoj crkvi.

Postdiplomske studije na Bogoslovskom fakultetu je pohađao u Atini . Kao arhijerej na Kosovu i Metohiji proveo je skoro 34 godine. Bilo je to veoma teško vrijeme za Srbe i Srpsku Crkvu. Obavještavao je ne samo crkvene organe već i državnu vlast o napadima Albanaca na imovinu Crkve, monahe pa i sam srpski narod koji se iseljavao. I sam sa hrišćanskom smirenošću i trpeljivošću podnosio je vrijeđanja, pa i fizičke napade.   O tom vremenu sam patrijarh Pavle je zapisao: „Dobijao sam upozorenja da pazim na svoje redovne izvještaje Svetom sinodu jer oni dolaze i do ruku svjetovne vlasti, ali je bilo sve jasnije da je Kosovu i Metohiji negdje, na nekom mestu, presuđeno da više ne budu srpski”.

U Eparhiji raško-prizrenskoj gradio je nove crkve, obnavljao stare i porušene, posvećivao i monašio nove sveštenike i monahe. Starao se o Prizrenskoj bogosloviji, gdje je povremeno držao i predavanja iz crkvenog pevanja i crkvenoslovenskog jezika. Često je putovao, obilazio i služio u svim mjestima svoje Eparhije. Sa kosovskim egzodusom, prizrenska Bogoslovija Svetog Kirila i Metodija je privremeno premještena u Niš, a sedište Raško-prizrenske eparhije iz Peći u manastir Gračanicu.

Kao episkop raško-prizrenski svjedočio je u Ujedinjenim nacijama pred mnogobrojnim državnicima, o stradanju srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.

Imajući u vidu zasluge patrijarha srpskog Pavla na naučnom bogoslovskom polju, Bogoslovski fakultet Srpske pravoslavne crkve u Beogradu, dodijelio mu zvanje počasnog doktora bogoslovlja.

Objavio je monografiju o manastiru Deviču. Zaslugom patrijarha Pavla umnožen je u 300 primjeraka Oktoih iz štamparije Đurđa Crnojevića.

Za vrijeme od kada je srpski patrijarh obnovljeno je i osnovano više eparhija. Obnovljena je Bogoslovija na Cetinju 1992. godine. Otvorena je 1994. godine Duhovna akademija Svetog Vasilija Ostroškog u Srbinju (Foča) i Bogoslovija u Kragujevcu 1997. godine, kao odsijek Bogoslovije Svetog Save u Beogradu. Osnovana je i informativna služba Srpske pravoslavne crkve. Pokrenuo je 1993. godine u Beogradu Akademiju za umjetnosti i konzervaciju, sa nekoliko odsjeka (ikonopis, freskopis, konzervacija), sledećih godina nastava vjeronauke je vraćena u škole, kao i Bogoslovski fakultet u okvire Beogradskog univerziteta iz koga su ga komunističke vlasti izbacile 1952. godine. Patrijarh Pavle je dobio brojna odlikovanja.

 

  • 15. novembra 1912. godine u toku pohoda crnogorskih trupa na Skadar, kralj Nikola je s Rijeke Crnojevića uputio pismo generalu Mitru Martinoviću u kojem je, zbog mogućih diplomatskih rješenja koja su u tom trenutku bila aktuelna u vezi sudbine Skadra, sugerisao da se za napad pripremi, ali da ga ne izvodi do druge naredbe.

SkadarObjašnjavajući okolnosti u kojima se odlučio za odlaganje napada, kralj Nikola je istakao da bi u trenucima kada se pregovara o definitivnom miru, koji od časa do časa može biti zaključen, bilo grehota izgubiti tri-četiri hiljade ljudi zbog Skadra, koji će nam – saopštio je kralj Nikola – pripasti jednim potezom pera. Ukoliko se to ne desi, napisao je kralj, napad ostaje kao već planirana mogućnost.

Opsada Skadra je bila bitka u Prvom balkanskom ratu u kojoj je crnogorska uz pomoć srpske vojske, nakratko preuzela osmanlijsko utvrđenje Skadar u Sjevernoj Albaniji.
Crnogorska vojska je ubrzo, pod austrougarskim i italijanskim pritiskom, bila primorana da se povuče iz Skadra, koji je pripao novoformiranoj Albaniji.

Originalni crnogorski plan je bio da se Skadar zauzme na prepad. Ali, napredovanje crnogorske vojske je bilo sporo te je pred grad došla tek 28. oktobra. Napad je usporio i četvorodnevni odmor u Cijevni i Tuzima nakon zauzeća. To je otomanskim snagama dalo dosta vremena da organizuju odbranu.

Crnogorske snage čak nijesu uspjele ni u potpunosti opkoliti grad, tako da je pod otomanskom kontrolom ostao put za Drač, odakle su stizala pojačanja i namjernice za garnizon.

Turskom garnizonu se priključio i veliki broj visoko motivisanih albanskih dobrovoljaca. Pošto se broj turske posade popeo na 18 hiljada ljudi, ona je imala izgleda da se na duže vrijeme odupre Crnogorcima.

Pošto je naišao na jak otpor, kralj Nikola je u novembru odlučio da Skadar manjim snagama zadrži u opsadi, a glavnina da preuzme prodor ka jugu Albanije, u pravcu Medove i Lješa. Za organizovanje opšteg napada na Skadar čekao se dolazak Janka Vukotića iz Đakovice i povratak Mitra Martinovića iz Lješa. 12. novembra, u Skadar pristižu tri tabora nove turske vojske i oko 1.500 arbanaških dobrovoljaca.

Opsada Skadra 1913 godine je najskuplja bitka, u istoriji Crne Gore. Najskuplja i po uloženim sredstvima, i po dužini trajanja, a najviše po, izgubljenim ljudskim životima.