Cerska Bitka

Ljetopis, 16. avgust 2020. godine

Ime: Ljetopis 16.08.2019 (1914 Cerska bitka, 1804 Orden legije casti); Opis: Ljetopis, 16. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 16. avgusta 1914. godine počela je Cerska bitka između Srbije i Austrougarske tokom Prvog svjetskog rata.

Cerska BitkaPrva saveznička pobjeda u Prvom svjetskom ratu donijela je Kraljevini Srbiji simpatije čitavog slobodarskog svijeta, a njom je počelo godinu i po dana dugo odolijevanje velikoj centralnoevropskoj imperiji. Cerska bitka bila je prva saveznička pobjeda u Prvom svjetskom ratu. Trajala je devet dana, a odnijela je 3.000 naših te 8.000 austrougarskih života. Broj ranjenih sa srpske strane bio je 15.000, a sa neprijateljske dvostruko više. Srpska vojska je zarobila 4.500 ljudi. Austrougarska monarhija je odredila za glavnokomandujućeg svojih snaga na srpskom ratištu Oskara Poćoreka, čovjeka rođenog u porodici germanizovanih Slovenaca, koji je sve vrijeme Beč pritiskao na objavu rata Kraljevini Srbiji. Austrougari su, nakon zauzeća Šapca na samom početku rata, dobro utvrdili taj grad. Tokom poslednje faze Cerske bitke, Srpska vojska uspijeva da stigne na zapadne obode grada, i tokom tog i narednog dana se tu vode žestoke borbe. Srpska vojska opkoljava grad i dotjeruje tešku artiljeriju sa namjerom da istjera dušmane napolje. Sjutradan je vojska bila u čudu: neprijatelj je pobjegao prethodne večeri i grad je bio prazan. Srbi su se u svoj Šabac ušetali a time je bila okončana prva austrougarska ofanziva. Kraljevina Srbija stekla simpatije cijelog slobodarskog svijeta koji se nakon toga slio u Srbiju da pomogne, nudeći političku, vojnu, finansijsku i humanitarnu pomoć jer je čitav svijet shvatio da je moguće poraziti Centralne sile. Cerska bitka je bila jedan od psiholoških faktora da se, recimo, Italijani kasnije opredijele za rat na strani saveznika (ključno je naravno bilo savezničko obećanje Dalmacije), pošto su uticajne kulturne grupe u toj zemlji baš Srbiju navodile kao slavni primjer. Italijanski pjesnik Gabrijele D’Anuncio je tako napisao “Odu narodu srpskom” 1915. godine koja počinje sledećim riječima: “Kakav to krik neprestani njedra planinska para? Kakav to vapaj zaumni potresa guste šume, dah ledenim rijekama guši, nemir u izvorima stvara? O Srbijo Stefanova, o kraljevstvo Lazarovo!”. Francuski novinar Henri Barbi napisao je već 19. avgusta 1914. godine sledeće redove u tamošnjoj štampi: “Istorija Austrougarske je isprepletana impozantnim porazima, a vladavina Franje Josifa je bila plodna u vojnim katastrofama. Ali do danas, stari monarh je mogao da govori da su ga pobijedile samo Velike sile, Francuska 1850. godine i Pruska 1866. godine. Danas je Srbija, sa desetinom teritorije Austrije, sa desetinom njenog stanovništva, nanijela prvi odjekujući poraz.”

 

  • Na današnji dan, 16. avgusta 1804. godine prvi put je dodijeljeno visoko francusko odlikovanje “Orden Legije časti”.

Legija CastiRevolucija 1791. godine ukida sva odlikovanja starog režima i Napoleon Bonaparta  predlaže novo vojno i civilno odlikovanje. Ovaj predlog izglasan je kao zakon Republike. Orden je dodijeljivan isključivo za zasluge za državu i narod koje traju više od 20 godina. Stepeni ordena Legije časti bili su i do danas ostali: najniži stepen – vitez Legije časti – medalja, viši stepen – oficir Legije časti, od njega viši stepen – komandant Legije časti, i još značajniji stepen – visoki oficir Legije časti – rozeta. Zatim slijede dva najviša stepena istog ovog ordena: visoki krst Legije časti i najviši stepen visoki majstor (vođa) Legije časti. Orden se dodijeljuje u prosjeku svakih pet do šest godina. Orden Legije časti dobile su i mnoge škole u Francuskoj, francuski univerziteti, Crveni krst Francuske i francuske željeznice. Malo ko zna da je svega pet gradova u svijetu odlikovano francuskom Legijom časti i da se među njima nalazi Beograd. Godine 1924. Godine odlikovan je Beograd, a orden je srpskom gradonačelniku uručio lično maršal Franše d’Epere. Pored Beograda, ordenom francuske Legije časti odlikovani su još i grad Lijež, Luksemburg, Volgograd  i Alžir.

Stara francuska praksa predviđala je da potomci odlikovanih najvišim odlikovanjem u tri generacije bez prekida imaju i sami pravo da zatraže odlikovanje. Ova praksa u stvari nikada nije ukinuta, tako da i danas potomci Francuza odlikovanih u tri generacije u načelu mogu i sami da traže ovo visoko odlikovanje. Ovakva praksa je verovatno htjela da ukaže na poštovanje porodica koje su u kontinuitetu svojim djelima zaduživale francusku državu, odnosno francusku istoriju. Petar I Karađorđević i kralj Aleksandar dobitnici su najvišeg francuskog ordena. Nosioci vojnog ordena bili su i knez Pavle, Živojin Mišić, Dragutin Gavrilović, kao i Milunka Savić. Kao što to u istoriji ljudskih vrednovanja uvijek biva, desilo se i da poneko odbije visoku čast. U novijoj istoriji glumica Brižit Bardo odbila je da primi orden Legije časti. Sa mnogo više obrazloženja i razloga, pisac Žan-Pol Sartr odbio je orden Legije časti i u svom buntovničkom maniru, kao što je bio odbio i Nobelovu nagradu, ostao dosledan svojoj ideji protesta, nekonformizma i ispitivanja smisla i besmisla života. Alber Kami takođe je odbio visoki francuski orden.