Mazino Linija

Ljetopis, 17. februar

Ime: Ljetopis 17.02.2019 (1909 u Oklahomi umro poglavica Dzeronimo, 1877 rodjen Andre Mazino); Opis: Ljetopis, 17. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 17. februara 1877. godine rođen je francuski političar Andre Mažino, ministar rata, po kojem je nazvana utvrđena linija na istoku Francuske, građena od 1927. godine do 1936. godine.

Mazino LinijaVeliki sistem utvrđenja nije spriječio u Drugom svjetskom ratu armiju nacističke Njemačke da 1940. godine izvede invaziju na Francusku iz pravca Belgije, zaobišavši “Mažino liniju”. Mažino linija je bila linija betonskih utvrđenja, tenkovskih, mitraljeskih prepreka i ostalih vidova odbrane, sistem utvrđenja dugačak oko 500 kilometara koji je Francuska konstruisala duž svojih granica sa Njemačkom i Italijom pred Drugi svjetski rat. Dobila je ime po francuskom ministru rata, Andreu Mažinu, i smatrana je remek djelom građevinarstva i fortifikacije. Postoje dokumentarni filmovi o bunkerima i građevinama sličnoj Mažino liniji koje prate debate o tome da li je ova linija odigrala svoju provobitno zamišljenu ulogu u ratu. Naime, govorilo se o tome da je ona imala manu što joj je bok otkriven, odnosno lijevo krilo tj. belgijska granica, što su Njemci iskoristili da zaobiđu ovu liniju, upravo preko Belgije. Posle evidentne neefikasnosti Mažino linije spekulisalo se da su ovakve građevine izgubile smisao u novijim strategijama ratovanja. Mažino linija je nastala na bazi iskustva i uspjeha francuske statične odbrane iz Prvog svjetskog rata, pa su se opet oslonili na defanzivnu strategiju odbrane. Linija je građena u fazama od 1930. godine, a glavni radovi su završeni do 1935. godine. Bilo je izgradnje i tokom 1939. godine i 1940. godine a koštala je jako mnogo, najmanje tri milijade franaka samo za prvobitne radove, a neki izvori tvrde da je ovaj projekat koštao Francuze oko 100 milijardi franaka. Odbrana se sastojala od povezanih kompleksa bunkera za hiljade ljudi, bilo je preko 100 glavnih utvrđenja na svakih 15 kilometara i preko 100 kilometara tunela. Imala je oko 20 opservatorija, oko 80 skloništa i oko 5 000 bunkera. Utvrđenja se nijesu prostirala duž granice sa Belgijom dok su dvije zemlje poštovale potpisani savez 1920. godine. Kada je Belgija poništila sporazum 1936. godine i proglasila neutralnost, Mažino linija je brzo proširena duž francusko-belgijeske granice, ali nije bila podjednako kvalitetna kao ostatak linije. Vojska Hitlerove Njemačke je juna 1940. godine probila Francusku, preko Holandije i Belgije. Nemačke snage su, jednostavno, obišle Mažino liniju, odsjekle je od ostatka Francuske koja je potom kapitulirala. Njemačke trupe su probile Mažino liniju kod Sedana.

Izraz „Mažino linija” se koristi kao metafora za nešto u što se neko sa pouzadanjem oslanja iako je neefikasno i često se koristi u kontekstu zablude francuskih generala. Kao što je u početku zamišljeno, Mažino linija je bila dio šireg plana odbrane, u kojem bi se napadačima suprotstavila francuska armija, ali je plan u opštem propao, što je dovelo do neefikasnosti linije. Na neki način, ova linija je učinila upravo ono za šta je bila sačinjena – zapečatila je dio Francuske i primorala agresora da je obiđe. Sem toga ostaje upamćena kao dio francuske istorije, značajna fortifikacija i istaknuto djelo građevinarstva.

 

  • Na današnji dan, 17. februara 1909. godine u tvrđavi Fort sil u Oklahomi umro je indijanski poglavica Golatlaj, poznatiji kao Džeronimo, poslednji poglavica Apača.

DzeronimoDžeronimo je dizao više ustanaka u pokušaju da se odupre zatiranju Indijanaca, koje su vršile SAD i Meksiko. Poglavica je rođen u Bedonkoheu, u današnjem Nju Meksiku. Uz sve ratničke vještine, bio je i cijenjeni vrač. Vjerovalo se da ga štiti Usen, vrhovni bog njegovog plemena. Pravo ime Džeronima – Gojatlaj znači “Onaj koji zijeva”. On, njegova tri brata i četiri sestre vaspitavani su u skladu sa tradicijom plemena. Kada je napunio sedamnaest godina, oženio se djevojkom Alope, sa kojom je imao troje djece. To je bila njegova prva žena, a imao ih je više od sedam. Za vrijeme Džeronimovog kratkog odsustva, Meksikanci su zaposjeli logor i ubili mu ženu i djecu. Od tog trenutka Džeronimo kreće u osvetničke pohode. Zbog borbenog fanatizma koji su Džeronimovi saplemenici iskazivali tokom borbi, Meksikanci i Amerikanci često nijesu birali načine da ih zaustave. Uglavnom su koristili vatreno oružje protiv Apača, koji su nosili samo luk i strijelu i noževe. Ti pokolji, međutim, nijesu zaustavili Džeronima. Želja za osvetom bila je sve jača, pa je sa svojim saplemenicima napadao Meksikance i Amerikance gdje god je stigao i vršio odmazdu bez ikakve milosti. Džeronimo je izabran za vojnog predvodnika, jer je, prema vjerovanju svojih saboraca, bio otporan na smrt. Nekoliko puta bio je pogođen, ali je svaki put nastavljao da se bori. Uprkos dobro naoružanim američkim formacijama, Džeronimo je nastavljo svoje pohode u Arizoni, Nju Meksiku i Teksasu, koje su zauzeli američki došljaci. Uzaludne bitke trajale su do 1886. godine, tek tada je nesalomivi Džeronimo odustao od namjere da protjera doseljenike i potpisao primirje sa američkom vojskom. Američka vlada pokazala je “velikodušnost pobjednika” i protjerala Džeronima i njegove preživjele saborce u vojna utvrđenja na Floridi, potom u Alabami i na kraju u Oklahomi. Džeronimo, fanatični osvetnik i zakleti neprijatelj Vlada SAD i Meksika, umro je od upale pluća u dubokoj starosti. Sahranjen je na mjestu Fort Sil, na nekadašnjoj teritoriji Apača u Oklahomi. Tako je, na ciničan način, ispunjena njegova želja da poslije potpisivanja primirja “mirno živi u svom zavičaju”.

Dok je “uživao u slobodi” u rezervatu, Džeronimo je pokušao da ostavi bar priču o borbi svog naroda za slobodu protiv došljaka koji su uzurpirali njihovu zemlju. Izdiktirao je biografiju upravniku škole u Lotonu. Džeronimova priča morala je da prođe niz “filtera” da bi na kraju u njoj više bilo govora o borbi protiv Meksikanaca, uz rijetka pominjanja američkih zavojevača. Uprkos ovoj uljepšanoj verziji, koja je bila idealna za kasniju “prodavnicu snova” – Holivud, Džeronimo je u stvarnosti stalno pitao: Zašto njegov narod nestaje sa lica zemlje? “Mislim da nismo tu bez neke svrhe, inače nas Usen ne bi ni stvorio. Usen je stvorio sva ljudska plemena i sigurno je za svako od njih imao dobar razlog”, govorio je Džeronimo. On je objavio spisak apačkih običaja, vjerovanja i nepisanih zakona i poručivao da svako ima pravo na nacionalno dostojanstvo i da ravnopravnosti nema bez uvažavanja različitosti. Oficirima i generalima koji su ga pobijedili Džeronimo je u lice govorio da, ako se već mora pokoriti njihovoj sili, ne mora i da ih poštuje.