Stjepan Zanovic

Ljetopis, 18. februar 2020

Ime: Ljetopis 18.02.2019 (1751 u Budvi rodjen Stefan Zanovic, 1516 rodjena eng kraljica Meri I Tjudor); Opis: "Ljetopis 18.02.2019 (1751 u Budvi rodjen Stefan Zanovic, 1516 rodjena eng kraljica Meri I Tjudor)". Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 18. februara 1751. godine u Budvi je rođen Stjepan Zanović, pisac i poznati avanturist. Pisao je na francuskom i na italijanskom jeziku. Predstavljao se kao crnogorski i albanski knez. Od Zanovićevih djela najpoznatija su „Turska pisma”.

Stjepan ZanovicAvanturisti u toku svog života nerijetko uzbuđuju svijet svojim prevarama, koje uvijek narušavaju društveni mir i tuđe interese, za neke često pogubno. Oni varaju ljude koji zauzimaju visoke položaje u državnim i društvenim oblastima, ljude nauke i literature, koriste se njihovim imenima za svoje prevare i podvale, skandalizuju ih i time ih vežu za sebe, čineći ih u izvjesnoj mjeri svojim saučesnicima. Posebno su podložne žene, više nego muškarci, osjetljive i snishodljive, više povjerljive i sklone ka heroizmu i doživljajima romantičnog karaktera. Pošto poslije smrti uđu u istoriju, oni dovode u teškoće istraživače i pred istorijom brižljivo maskiraju svoj život, djelovanje, pa i porijeklo. Osamnaesti vijek je posebno bogat avanturistima: baron Trenk mućka u Njemačkoj, Teodor de Nejgof postaje kralj Korzike, Kaliostro, Kazanova, grof de Sanžermen i dr.

Manje su poznati, ali ne manje talentovani i snalažljivi braća Zanovići. Sva njihova umješnost bila je usmjerena uglavnom na sticanje novca, koji im je omogućavao da žive i da igraju ulogu koju su željeli. Istovremeno, njihove mahinacije su se odražavale na političke i društvene odnose. Stjepan Zanović je mladost proveo u Veneciji, gdje se i školovao. Studirao je u Padovi. Slobodnog duha, sklon prevarama, lažnom predstavljanju i visokim političkim ambicijama, često je mijenjao sredinu (Francuska, Engleska, Italija, Holandija, Poljska, Rusija…) i sklapao razne sumnjive poslovne i političke planove. Predstavljao se kao princ Crne Gore, Šćepan Mali, potomak Skenderbega, Stefan Hanibal i sl. Kretao se u krugovima francuskih enciklopedista i dopisivao s najvećim umovima epohe, Volterom, Dalamberom, Rusoom, Ruđerom Boškovićem i dr. Bio je mason primljen u lionsku ložu „Sretan susret“. Družio se i sa Đakomom Kazanovom. Izdao je nekoliko pjesničkih zbirki i djela različite sadržine na italijanskom, francuskom, latinskom i njemačkom jeziku. Pritisnut optužbama za prevaru i zaboravljen od svojih saradnika i saputnika, izvršio je samoubistvo u zatvoru u Amsterdamu 1786. godine.

 

  • Na današnji dan, 18. februara 1516. godine rođena je engleska kraljica Meri I Tjudor, kćerka Henrija VIII. Tokom vladavine kao supruga španskog kralja Felipea II pod uticajem rimokatoličke reakcije podredila je Englesku španskom uticaju i pokušala je da “čvrstom rukom”, zbog čega je dobila naziv “Krvava Meri”, uništi protestantizam. Englesko građanstvo poslije njene smrti ponovo je uspostavilo protestantizam.

Krvava MeriNadimak “krvava Meri” najčešće se povezuje sa poznatom legendom o djevojci u ogledalu, koja ubija sve koji tri puta izgovore njeno ime. Ipak, malo ko zna da su ovako zvali i jednu istorijsku ličnost, Meri I Tjudor koja je na smrt osudila preko 300 protestanata. “Krvava Meri” je rođena kao kćerka kralja Henrija VIII i kraljice Katarine Aragonske. Kako Henri sa svojom ženom nije imao muškog potomka, Meri je još u detinjstvu proglašena za prijestolonaslednicu. Ljubav između kralja i princeze bila je vidljiva. Henri je često o njoj pričao kao o „najvećem biseru kraljevstva“ i hvalio se njome na brojnim skupovima. Međutim, kako običaji nalažu Meri je nakon krštenja odvedena u svoje domaćinstvo, te je odnos između roditelja i nje znatno zahladnio i viđali su se samo tokom praznika. Kada se Henri zaljubio u Anu Bolen, cio život njegove ćerke se promijenio. Vaspitana u duhu katoličanstva, Meri nije mogla da prihvati promjene koje je njen otac uvodio u crkvu. Kada se postavio na čelo crkve, Henri je uspio da poništi svoj brak sa Katarinom i oženi Anu Bolen. Ovim Henrijevim činom Meri je postala njegovo nezakonito dijete i izgubila je sve titule koje su joj rođenjem pripadale. Nakon Henrijeve smrti, njegovo kraljevstvo ostalo je u rukama maloljetnog sina koga je dobio sa Anom Bolen, umjesto koga je vladao Senat. Nažalost, dječak nije dugo živio i Meri se sa svojih 37 godina našla na čelu države. Cilj joj je bio da vrati katoličku vjeru i da iskorijeni protestantizam, koji se širio državom.

Njen dolazak na prijesto u cijeloj zemlji se proslavljao i ljudi su je voljeli, iako se smatralo da su žene prirodno slabe i nepodobne da vladaju. Međutim, odluke koje je donosila u narednih pet godina njene vladavine znatno su promijenile mišljenje naroda. Na samom početku, pokušala je mirnim putem da vrati svoju vjeru među narod. Čak ni njen brak sa Filipom od Španije nije dobro prihvaćen u Engleskoj. Pored pripadnika protestantske vjere koji su izražavali negodovanje zbog novog kralja koji je bio konzervativan katolik, sa ovim brakom se nisu slagali ni katolici s obzirom na veliku netrpeljivost između Španaca i Engleza u tom periodu. Kako nije pronašla sreću u braku, još više se usresredila na jačanje katoličanstva. Naredila je da se uklone svi oženjeni sveštenici. Na njeno insistiranje donijet je Zakon o jeresi, a već sledećeg mjeseca počeli su užasi za sve pripadnike protestantske vjere. Stotine njih je protjerano iz Engleske, dok je većina onih koji su ostali bila osuđena na smrt spaljivanjem na lomači i tako umrli u najvećim mukama. Ubijeno je oko 300 protestanata, među kojima je bilo i seljaka, ali i učenih ljudi i sveštenih lica. Njena popularnost je naglo počela da opada čak i među katolicima. Prozvali su je krvava Meri i po tom nadimku poznata je i vjekovima kasnije.