Rasparcavanje Crne Gore 1941

Ljetopis, 20. maj 2020

Ime: Ljetopis 20.05.2019 (1927 Carls Lindberg, 1941 Rasparcavanje Crne Gore 1941); Opis: Ljetopis, 20. maj Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 20. maja 1941. godine Italija je anektirala Boku Kotorsku i dio Dubrovačkog sreza i tu svoju tvorevinu nazvala Provincija Boka Kotorska.

Rasparcavanje Crne Gore 1941Civilnu upravu obavljao je prefekt podređen guverneru za Dalmaciju. Područje Ulcinja, Tuzi, Plava, Gusinja i Rožaja pripojeno je tzv. Velikoj Albaniji, tvorevini nastaloj pod protektoratom Italije, a na ostalom dijelu Crne Gore, italijanski fašisti su pokušali da stvore „nezavisnu državu“.

Petrovdanski sabor je bila skupština održana 12. jula 1941. u sali Zetskog doma na Cetinju od strane pristalica stvaranja „nezavisne države“ Crne Gore. Sabor je proglasio poništenje odluka Podgoričke skupštine i proglasio obnovu Kraljevine Crne Gore, ali njegove odluke nikad nijesu sprovedene. Dio Crnogorske federalističke stranke je  formirao Privremeni upravni odbor, koji je kasnije prerastao u Centralni nacionalni komitet za oslobođenje i uspostavljanje nezavisne Crne Gore. Komanda italijanskih okupacionih snaga i Centralni komitet su obrazovali Privremeni administrativni crnogorski komitet od 13 članova, koji je i formalno preuzeo vlast od bana Zetske banovine Blaža Đukanovića. Separatisti su dolazak italijanskog okupatora i rušenje Kraljevine Jugoslavije ocjenjivali kao oslobođenje porobljenog crnogorskog naroda od srpskog ugnjetavanja. Dolazak na Cetinje italijanskog kralja Vitorija Emanuela, oženjenog Jelenom, kćerkom posljednjeg crnogorskog kralja Nikole, sredinom juna 1941. godine separatisti su koristili za prikazivanje Itaalijana kao oslobodilaca i prijatelja Crne Gore. Komandant italijanske vojske u Albaniji čije su trupe zaposjele Crnu Goru, naredio je stvaranje Civilnog komesarijata za Crnu Goru, kao organa vrhovne vlasti. Visoki civilni komesar je bio vrhovna vlast u Crnoj Gori. Početkom maja 1941. Italijani su raspustili Privremeni administrativni crnogorski komitet, pa je umjesto njega je civilni komesar Serafino Macolini imenovao Savjetodavno vijeće Crnogoraca. Počasni predsjednik Vijeća postao je Mihailo Ivanović, a predsjednik Jovo Popović, bivši crnogorski ministar u Londonu. Zadatak Vijeća je bilo priprema za proglašenje Kraljevine Crne Gore. Savjetodavno vijeće je predložilo da prijesto Crne Gore ponudi Mihailu Petroviću Njegošu, ali je on to odbio. Među vodećim ličnostima na Petrovdanskom saboru bio je Sekula Drljević. Usvojeno je da broj delegata bude 65 (prema nekadašnjem crnogorsvom ustavu). Predsjednik Sabora je bio Mihailo Ivanović.

Kraljevinu Crnu Goru, samo po imenu, pokušali su da obnove fašisti i crnogorski seperatisti 1941. godine. Poslije okupacije Kraljevine Jugoslavije, uslijedilo je njeno razbijanje stvaranjem novih država pod protektoratom nacističke Njemačke, fašističke Italije i njihovih saveznika na Balkanu. Italijanski fašisti su pokušali da dovedu na prijesto unuka kralja Nikole, princa Mihaila Petrovića Njegoša, ali je veliki patriota i čovjek od časti odbio okupatorsku krunu, pa je umjesto nje odabrao ratno zatočeništvo u nacističkim logorima. Okupacijom Crne Gore počelo je njeno komadanje. Separatisti su prema tuđim i davno projektovanim planovima sa fašistima krenuli u promjenu bića Crne Gore, propagirajući narodnosnu individualnost i nacionalno-oslobodilačku eru. Pozivajući se na hiljadugodišnju kulturu i državnu nezavisnost ističu da imaju “svoju književnost, svoj jezik, svoju vjeru i svoju umjetnost”, pa i “svoje genije, simbole i svetinje, zastavu i svoje narodno ime”. Tvrde da se etnički formirao posebni “crnogorski narod”, propagiraju importovanu i staru teoriju da Crnogorci nijesu Srbi. Pozivaju omladinu na “nacionalnu izgradnju i uzdizanje”, ako žele da imaju “slobodnu Crnu Goru”. Umjesto državne (narodne) zastave trobojke, iz vremena knjaževine i kraljevine Crne Gore, nametnuta je crnogorska ratna zastava – alaj barjak. Potom je stigla naredba o zabrani postojećih udžbenika u svim osnovnim i srednjim školama. Srpski, koji je bio zvanični jezik, preimenovan je u crnogorski. Uslijedila je promjena naziva ulica. Sekula Drljević  je postao separatistički vođa i narodni učitelj, koji je u okupiranu Crnu Goru došao iz ustaške NDH, a list “Zeta” tada je objavio vijest da će svim crnogorskim gradovima, selima i planinama odjeknuti glas njegove pjesme: “Vječna naša Crna Goro”.

 

Na današnji dan, 20. maja 1927. godine američki avijatičar Čarls Lindberg prvi je preletio Atlantik monoplanom “Duh Svetog Luisa” na relaciji Njujork – Pariz.

Carls LindbergRođen je 1902. godine u Detroitu, ali veći dio svog djetinjstva proveo je na porodičnoj farmi u Minesoti. Od malih nogu pokazao je sklonost ka mašinstvu i ljubav prema letenju.

Svoj prvi let sa instruktorom imao je 1922. godine. Kako bi zaradio novac za osiguranje,

bez koga polaznicima škole nijesu bili dozvoljeni samostalni trenažni letovi, Lindberg radi kao aviomehaničar i učestvuje na aeromitinzima kao padobranac i akrobata na krilima. Od zarađenog novca u proljeće 1923. godine kupuje stari dvokrilac korišćen u Prvom svjetskom ratu i nakon polučasovnog treninga sa drugim pilotom odlučuje se na svoj prvi samostalni let. Sledećih godinu dana provodi učestvujući na aeromitinzima, ovoga puta ne samo kao akrobata već i kao pilot. Letačku akademiju američke vojske završava 1925. godine kao prvi u klasi i dobija čin rezervnog poručnika. Ipak, odlučuje se za karijeru civilnog pilota i iste godine pristupa vazdušnom poštanskom servisu. U stalnoj potrazi za izazovima, odlučuje se da osvoji nagradu od 25000 dolara koju je 1919. godine ponudio Rejmond Ortajg za prvi neprekidni let na pravcu Njujork – Pariz. Pronalazi finansijere za svoj projekat, osmišljava konstrukciju aviona i konačno 20. maja 1927. godine kreće na istorijski let. Sa sobom je ponio pet sendviča, vodu i geografske karte. Padobran i radio nije nosio ne bi li na račun njihove težine natankao dodatno gorivo. Nakon leta koji je trajao 33 i po sati ugledao je obrise Ajfelovog tornja i oduševljenu masu koja mu je klicala.

Kao izaslanik američke vojske, u periodu između 1935. i 1938. godine, Lindberg će više puta odlaziti u posjetu nacističkoj Njemačkoj ne bi li napravio izveštaj o njenoj ratnoj avijaciji – čuvenom Luftvafeu. Herman Gering, glavnokomandujući Luftvafea i drugi čovjek Trećeg Rajha odlikovaće 1938. godine Lindberga Ordenom reda njemačkog orla. Nekoliko mjeseci ranije isti orden dobio je i čuveni američki industrijalac Henri Ford. Podržavanje nacističke teorije o nadmoći bijele rase, kategorično odbijanje da se

odrekne nacističkog ordena i uporno zagovaranje američkog ostajanja po strani kada je u Evropi buknuo Drugi svjetski rat, dovele su Lindberga na udar javnosti, ali i pod istragu FBI-a. Nakon napada na Perl Harbur, napustio je stav o nemiješanju u sukob svjetskih sila tražeći reaktivaciju svog položaja u vojsci. Međutim, sam predsjednik Ruzvelt je stopirao njegovo angažovanje komentarišući da mu u ratu ne trebaju oni koji smatraju da je unaprijed izgubljen. Ne mireći se sa odlukom predsjednika, Lindberg je otišao na Pacifik i tamo kao civil učestvovao u preko pedeset borbenih misija američke vojske.

Poslije rata bavi se pisanjem knjiga od kojih je najznačajnija autobiografija izdata 1954. godine za koju je dobio Pulicerovu nagradu. Lindberg je umro 1974. godine na Havajima.