Nikola Dobrecic

Ljetopis, 20. novembar 2020

Ime: Ljetopis 20.11.2019 (1955 Nikola Dobrecic, 1616 Riselje); Opis: Ljetopis, 20. novembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 20. novembra 1955. godine u Baru, u crkvi Svetog Nikole, sahranjen je dr Nikola Dobrečić, Nadbiskup barski i primas srpski.

Nikola DobrecicOd postavljenja propovijedao je vjersku i nacionalnu toleranciju, mir i ljubav među ljudima, istrajno se zalažući za humanističke vrijednosti. Pored svog maternjeg srpskog, poznavao još osam drugih jezika i bavio se književnim radom. Dr Nikola Dobrečić (rođ. Stanišić) je bio rimokatolički sveštenik, jedan od najpoznatijih barskih nadbiskupa, patriotski Srbokatolik, obnovitelj rimokatoličke crkve u Crnoj Gori, reformator, pjesnik, dobrotvor, teolog i filozof, zadužbinar, osnivač nadbiskupske rezidencije u Baru. Rodio se u mjestašcu Bartula kod Starog Bara tada još pod Turskom imperijom, u katoličkoj porodici Stanišića.  Nikola Stanišić je pohađao  srpsku narodnu školu, ali je u školski dnevnik upisan pod prezimenom “Dobrec”, po imenu zaseoka nedaleko od Livara kod Skadarskog jezera, odakle je porijeklom sa očeve strane. To mu je ostalo kao utisnuti nadimak, pa je i svoje prezime ne mnogo kasnije izveo od nadimka, “Dobrečić”. U Rimu je pohađao gradski koledž, uspješno ga završio i doktorirao teologiju, ali potom i filosofiju.

Za rimokatoličkog sveštenika rukopoložen je u bazilici Svetog Ivana u Lateranu . Godine 1912. rimska kurija ga je odabrala za novog Barskog nadbiskupa i srpskog primasa. Kao poglavar rimokatoličke crkve u Crnoj Gori, redovno ju je predstavljao u skupštini Kraljevine Crne Gore i tijesno sarađivao sa crnogorskim vlastima i dvorom Petrovića. Prvi svjetski rat je prva instanca kada je pokazao svoje srpsko-crnogorsko rodoljublje i patriotizam. Bio je 1918. godine pobornik ideje ujedinjenja Crne Gore i Srbije i priznao, podržao i pozdravio u ime rimokatoličke zajednice odluku Velike narodne skupštine srpskog naroda u Crnoj Gori koja je proglasila  ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom. Naredne godine službeno je u ime Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca išao do Svete stolice, od koje je uspješno zadobio priznanje novostvorene države. Nikola Dobrečić je donio preporod Barskoj arhiepiskopiji.

Pod njim je izgrađena arhibiskupska palata koja ostaje rezidencija Barskih arhibiskupa i primasa srpskih do današnjega dana, a bila je sjedište kulturnog života grada Bara u njegovo vrijeme. U međuratnom periodu Nikola Dobrečić je često putovao po svijetu nalazeći jugoslovensku ekonomsku emigraciju i pokušavajući da je zainteresuje za investicije u svojoj otadžbini, zalagao se za veći privredni razvoj crnogorskog dijela jugoslovenske monarhije, a pogotovo njegovog rodnog kraja, barskog primorja. Godine 1941. njegova država pada pod novu okupaciju poslije kratkotrajne invazije tokom Aprilskog rata, ovog puta od strane sila Osovine u Drugom svjetskom ratu. I pored velikog pritiska od strane italijanskih fašista, on je ostao na strani pokreta otpora i podržavao opštenarodnu borbu do kraja oslobođenja  u najteža vremena, kada se po drugi put pokazala njegova rodoljubivost. Odmah poslije rata, dr Nikola Dobrečić je osudio tzv. „Pastirsko pismo“ nadbiskupa Alojzija Stepinca iz 1945. godine koje je govorilo o navodnim nepravdama sprovedenim u prvoj Jugoslaviji protiv Rimokatoličke crkve, suprotstavljajući se zaključcima donijetim na biskupskoj konferenciji u Zagrebu.

Umro je 1955. godine. Na svojoj ličnoj zadužbinskoj katoličkoj crkvi koju je podigao uz arhiepiskopsko sjedište, crkvi Svetog Nikole, je srpski i ćirilicom utisnuo svoje arhibiskupsko geslo: „Za Boga i za svoj Narod.”

 

  • Na današnji dan, 20. novembra 1616. godine francuski kardinal Rišelje je postao šef diplomatije i ministar rata.

RiseljeOn svojim likom i djelom oličava prvu sintezu epohe, sintezu između mantije i države, koju je prije njega oličavalo i niz renesansnih papa, no koji nijesu vodili eksplicitnu svjetovnu, već su vodili „sakralnu” državu, bivajući time samo napola „moderni”, dok je Rišelje moderan u pravom smislu riječi, služeći isključivo „državnom razlogu” nezavisno od crkve, otvarajući time epohu značajnih modernih državnika. U početku Rišelje, kao mladi biskup, odano služi interesima crkve, te predstavlja crkvu u francuskoj skupštini staleža žestoko braneći njene interese, tražeći da se ona izuzme od poreza, u isto vrijeme tražeći i više političke moći za kler, posebno za biskupe, odnosno rang u kojem se tada nalazio.

Žestoko polemiše sa predstavnicima Trećeg staleža, te uskoro biva izabran za jednog od najviđenijih predstavnika Prvog staleža (klera) koji će skupštini staleža u ime Prvog staleža podnositi peticije i odluke. Njegov talenat u političkim i društvenim borbama ne prolazi nezapaženo, te uskoro biva pozvan na dvor gdje postaje državni sekretar sa odgovornošću za spoljne poslove. Kao svemoćni ministar kralja Luja XIII postavio je cilj da Francusku učini prvom silom u Evropi i uveo je zemlju u Tridesetogodišnji rat da bi oslabio moć Njemačkog carstva. Nastavio je kolonijalno širenje Francuske, ograničio uticaj Rimokatoličke crkve, pape i plemstva u državnim poslovima i ugušio ustanak hugenota.

Kardinal Rišelje stoji na razmeđi dvaju svjetova, crkvenog i državnog, upravo zbog toga (zbog svoje crvene kardinalske odore) dobijajući nadimak „crvena eminencija”, dok će njegov uticajni politički savjetnik, agent i tajni diplomata, Fransoa Žozef Di Tremble, takođe svešteno lice, zbog sive boje svoje monaške odore dobiti nadimak „siva eminencija”, otkuda sam izraz i vodi porijeklo. Bilo kako bilo, i Rišelje i Di Tremble će biti ključni ljudi francuske politike za vrijeme vladavine Luja XIII, oličavajući moćne političke, ali i crkvene figure, koje će biti potpuno na tragu moćnih renesansnih papa s tom razlikom što će fokus svog služenja pomjeriti sa Crkve na državu i njen „državni razlog” kao svježeg istorijskog aktera koji je tražio da bude poslednja instanca autoriteta i legitimiteta vlasti. Kardinal Rišelje će predstavljati svojevrsnog „svjetovnog kardinala”, koji će svoju kardinalsku sakralnu poziciju koristiti kako bi jačao svoju svjetovnu političku poziciju „prvog ministra” Luja XIII.