Proklamacija Kralja Nikole

Ljetopis, 20. oktobar 2020. godine

Ime: Ljetopis 20.10.2019 (1918 Proklamacija kralja Nikole, 1894 Carev most kod Niksica); Opis: Ljetopis, 20. oktobar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 20. oktobra 1918. godine kralj Nikola je iz Francuske uputio proklamaciju Jugoslovenima.U proklamaciji kralj Nikola je dao podršku za ujedinjenje u zajedničku državu.

Jugoslovenima

Braćo!

Proklamacija Kralja Nikole… Kad sam, krajem jula 1914. godine objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržim mač za ujedinjenje Jugoslovena“. Borih se do života i skrhana mača, pa ipak, evo, Bogu slava, viđeh ostvarenje mojih zamisli, viđeh Jugoslaviju jedru, oslobođenu. Zamišljam je već veliku, naprednu i prosvijećenu, kako se razvija u demokratskom duhu na udivljenje civilizacije i slobodnih ljudi. Evo me, braćo, danas evo pao vazda s vama i uz vas.

Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. Njihova prošlost, njihove muke i njihove borbe poznate su cijelom svijetu kao i vama. Nema naroda koji je pretrpio toliko muka i jada u borbi za dragu slobodu.

Braćo, sa najvećim zanosom, radošću i oduševljenjem danas svečano izjavljujem da želim, a uvjeren sam da istu želju ima i sav moj vjerni narod u Crnoj Gori, da i naša mila Crna Gora bude sastavan dio Jugoslavije, da časno uđe u jugoslovensku zajednicu, kao što je časno i do kraja za nju ratovala i stradala. …..

Raduj se, majko Jugoslavijo, ovome doživljenome danu i ti u njoj. Narode, oko ponositih naših gora Triglava, Velebita, Biokova i Lovćena gore, i ono lijepe svete srpske Fruške Gore, Avale, Romanije i Veleša! … Zaželimo podizanje Rusije od strašnoga njenog pada, da se brzo osvijesti i ispravi, i da vidi nas, svoju, mlađu braću, sjedinjenu i radosnu u stečenoj slobodi!

…..

Neka zlatna sloboda sine svijema koji su za njom čeznuli.

Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.

Neji kod Pariza, 20.oktobra 1918. godine

 

  • Na današnji dan, 20.oktobra 1894. godine osveštan je Carev most kod Nikšića. 

Carev MostPrilikom osveštavanja mosta, koji je izgrađen na starom putu Nikšić-Podgorica, knjaz Nikola je održao govor kojim je izrazio oduševljenje tim izuzetnim  građevinskim poduhvatom, podsjećajući  da je izgradnju mosta, koji je projektovao inženjer Josip  Slade, finansijski pomogao ruski car Aleksandar III. Zbog toga je Knjaz i dao ime novom mostu, Carev most.

Carev most na rijeci Zeti, izgrađen od tesanog kamena, spada u jedan od najljepših kulturno-istorijskih spomenika i mostova u Crnoj Gori i dan danas plijeni svojom ljepotom. Ideju o gradnji mosta dao je sam kralj Nikola, jer je izgradnja jednog takvog objekta značila mnogo za razvoj samog Nikšića i nikšićkog kraja.

Iako je projektovan da izdrži teret zaprežnih kola i diližansi, Carev most je toliko solidno izgrađen da je, tokom Drugog svjetskog rata, izdržao teret kolona njemačkih tenkova. Upravo u tom periodu, most je umalo “poklekao”, odnosno izbjegao sudbinu da bude porušen. Naime, 1944. godine, njemačke trupe su se iz Albanije i Grčke povlačile preko Crne Gore.

Savezničke trupe, računajući da će u te svrhe biti korišćen Carev most, na svakom luku su postavili eksploziv, da ga, ako zatreba, dignu u vazduh. Srećom, za to nije bilo potrebe jer su njemačke trupe razbijene već kod Danilovgrada, pa su za odstupanje morali koristiti kanjone Morače i Lijeve rijeke.

„Od svega što čovjek u životnom nagonu podiže i gradi, ništa nije

u mojim očima bolje i vrijednije od mostova. Oni su važniji od kuća,

svetiji, opštiji od hramova. Svačiji i prema svakom jednaki, korisni,

podignuti uvijek smisleno, na mjestu na kome se ukrštava najveći broj

ljudskih potreba, istrajniji su od drugih građevina i ne služe

ničem što je tajno i zlo“, rekao je o mostovima Ivo Andrić.