Jasenovac

Ljetopis, 22. april 2020

Ime: Ljetopis 22.04.2019 (1913 Esad pasa, 1782 Arsenije Plamenac); Opis: Ljetopis, 22. april Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 22. aprila 1945. godina oko 600 preživjelih zatočenika u zloglasnom ustaškom logoru “Jasenovac” pokušalo u očajničkom jurišu na stražare da se dokopa slobode, ali je u tome uspjelo samo 60 njih.

JasenovacU toj najvećoj “fabrici smrti” na Balkanu u Drugom svjetskom ratu, od ljeta 1941. godine do 30. aprila 1945. godine, ustaše su ubile najmanje 700.000 Srba, Jevreja i Roma. Zvanično, najveći koncentracioni logor na teritoriji NDH formiran je avgusta 1941. godine, u okolini istoimenog gradića. Ustaše su ga uništile u aprilu 1945. godine. Bio je stratište za Srbe, Jevreje, Rome, ali i za komuniste, kao i njihove pomagače. Njegovo postojanje navodi se u brojnim analizama fašističkih zločina i definitivno će ostati upamćen kao primjer bestijalnosti i pogubnosti fašističke politike.

Nema sumnje da je Jasenovac bio najveći logor na području Balkana. Dokumentacija pokazuje da je logor bio ogromnih dimenzija, odnosno da je bio u pitanju čitav kompleks, sastavljen iz pet manjih logora, koji je imao i krematorijum. Jasenovac premašuje svaki od 70 koncentracionih logora koliko ih je postojalo na području Jugoslavije.

Broj stradalih u Jasenovcu kreće se i do 700.000 ljudi, a gotovo 90 odsto stradalih bili su nesporno Srbi. Frapantno zvuče izveštaji njemačkih generala, u kojima se pominje da je broj žrtava pravoslavne vjere u Jasenovcu mjeri stotinama hiljada života. Logor Jasenovac bio je prvi sistematski izgrađivani logorski kompleks na teritoriji NDH, jedini koji je neprekidno djelovao sve do kraja njenog postojanja. Osmislio ga je njegov prvi upravnik Vjekoslav Maks Luburić, koji je po osnivanju NDH bio ustaški dobrovoljac. Od kraja Drugog svjetskog rata, Luburić je pobjegao iz Hrvatske. U emigraciji je osnovao terorističku organizaciju. Da je fašistička politika podrazumijevala i genocid prema Srbima dokazuje i donošenje rasnih zakona iz 1941. godine, koji su se, osim na Jevreje i Rome, odnosili i na Srbe. Ovi zakoni, koje je potpisao Ante Pavelić i koji su bili poznati i kao Nirnberški zakoni, doneseni su odmah u prvim mjesecima nakon formiranja NDH. Njima je legalizovano hapšenje Srba, Jevreja i Roma, koji su tretirani kao niža rasa, što potvrđuje fašistički karakter NDH.

Javnost u Hrvatskoj i zvanična Hrvatska često logor u Jasenovcu želi da predstavi kao radni a ne logor smrti. Ipak, državna komisija Jugoslavije utvrdila je još 1946. godine da je logor bio zločinački, te da je u njemu stradalo između 500.000 i 600.000 ljudi. Josip Broz nikada nije bio u Jasenovcu, on je potiskivao istinu o logoru. Ipak, prva istina o Jasenovcu jeste utvrđena za vrijeme SFRJ.

 

  • Na današnji dan, 22. aprila 1915. godine prvi put u istoriji ratovanja na frontu su upotrijebljeni bojni otrovi. U Belgiji, Njemci su hlorom otrovali francuske vojnike.

Bojni OtroviHaškom konvencijom iz 1899. godine strogo je zabranjena upotreba otrova u ratne svrhe. Međutim, već na početku Velikog rata taj dogovor je prekršen. Količine su bile male, a nadražljivost slaba. Prvi smrtonosni napad izveden je kod belgijskog grada Ipra. Tada je hlorom otrovano oko 15.000 francuskih vojnika od kojih je pet hiljada umrlo.

Vojnici koji se nalaze u rovovima moraju da dišu. Udišu hlor koji ulazi u pluća, pluća počinju da se pune tečnošću, počinju da pucaju krvni sudovi. Prije svega, kapilari i pluća se pune i krvlju. To dovodi do gušenja i kod velikih koncentracija i do smrti. Na frontu dugačkom šest kilometara, 22. aprila 1915. godine, Njemci su pustili 170 tona otrova. Vojnici su bili u šoku, a kao zaštitu su koristili vunene čarape natopljene urinom. Urin i čarapa, koja je proteinskog sastava, zajedno imaju pozitivniji efekat. Sabira se efekat pozitivnog dejstva neutralizacije hlora.

Ubrzo su se pojavile i gas maske. Usavršio ih je njemački naučnik jevrejskog porijekla Fric Haber, koji je zaslužan i za razvoj hemijskog oružja. Njegova supruga se ubila kada je shvatila da je upravo on odgovoran za veliku pošast kod Ipra. Haber je dobio i Nobelovu nagradu, a apsurd je što su baš od Haberovog gasa u koncentracionom logoru stradali njegovi rođaci. Grad Ipar ponovo ulazi u istoriju hemijskog ratovanja 1917. godine, kada se prvi put korist bojni otrov plikavac, koji će kasnije dobiti naziv iperit.

Osnova je stvaranje velikih plikova, bula i opekotina ka koži, a najčešće i na sluzokoži očiju sa oštećenjem. Sumporasti iperit, Sadam Husein je upotrijebio protiv iranske vojske i stanovništva u iransko-iračkom ratu. Procjenjuje se da je u Prvom svjetskom ratu upotrebljeno više od 50 hiljada tona bojnih otrova, hlora, fozgena, plikavca. Oko 1,2 miliona vojnika bilo je zatrovano, a više od 85.000 je umrlo od posledica trovanja.