Njegos I Zbor

Ljetopis, 26. decembar 2020

Ime: Ljetopis 26.12.2019 (1833 Njegoš, 1972 Hari Truman); Opis: Ljetopis, 26. decembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 26. decembra 1833. godine vladika Petar II Petrović Njegoš zakazao je na Cetinju Opštecrnogorski zbor na kojem je pročitao gramatu (dekret) ruskog cara Nikolaja I.

Njegos I ZborPored podsjećanja Crnogoraca na tradiocionalno dobre odnose s Rusijom, car im je preporučio da slušaju svog mladog gospodara, koji će,  kako u gramati stoji, učiniti sve da uvede pravni poredak i organizuje vlast po ugledu na savremene države. Njegoš je tom prilikom upoznao zbor i sa ceremonijom zavladičenja, te počastima koje su mu ukazane u Rusiji. Njegoš je juna 1833. krenuo za Rusiju. Sa njim je pošao njegov sekretar Dimitrije Milaković i telohranitelj Stefan Petrović. Do Kotora ih je ispratilo tridesetak uglednih Crnogoraca. U Dobroti odsijeda kod svog prijatelja, bogatog trgovca Ilije Lumbardića.

Sa sobom je Njegoš nosio jedino rukopis “Pustinjaka cetinjskog”, čije će izvode čitati po srpskim salonima Kotora, Trsta i Beča. Njegoš u Beču posjećuje ruskog poslanika Tatiščeva i mitropolita Stevana Stratimirovića, koji se tih dana zadesio u Beču. Istovremeno se susrijeće sa Vukom Karadžićem. Impresioniran budućim crnogorskim vladikom, Vuk o njemu pohvalno piše Mušickom i Jovanu Stejiću, i lično ga upoznaje sa Jernejom Kopitarom. U Beču se Njegoš zadržao oko dvije nedjelje, razgledajući grad. Ovdje upoznaje i Alojza Šlegela, kome daje svoj rukopis “Pustinjaka cetinjskog” na štampanje. Iz Beča kreće sredinom jula, kolima preko Poljske, i stiže u Petrograd 1. avgusta 1833. godine. Poslije kratkog odmora, Njegoš je u Petrogradu posjetio tadašnjeg ministra spoljnih poslova Rusije, grofa Karla Vasiljeviča Neslerodea i oberprokuratora Sv. sinoda Stepana Dimitrijeviča Nečajeva, koji je na mladog, crnogorskog arhimandrita ostavio naročito lijep utisak, o čemu svjedoči i kasnije ispjevana oda u “Pustinjaku cetinjskom”. Neslerode je odmah referisao ruskom caru, izloživši mu cijelu istoriju Crne Gore poslednjih godina, kao i želju cijelog naroda Crne Gore da se Njegoš zavladiči u Rusiji. Car “ne nalazeći nikakve prepreke tome”, odobri Sinodu Ruske crkve da postupak dozvoli, kao i da se 15.000 rubalja može potrošiti na posvećenje arhimandrita Cetinjskog manastira za vladiku Crnogorsko-primorskog i skenderijskog.

Na sjednici Sinoda, kojom je predsjedavao mitropolit Serafim, odlučeno je da mladi Rade Tomov zavladiči, bez obzira na to što je imao samo dvadeset godina. Primivši odluku Svetog sinoda, car je lično svojom rukom prepravio datum posvećenja jer je trebalo da krene na put, pošto su ga u Teplicama u Češkoj čekali pruski kralj Fridrih Vilhem i austrijski car Franc I. Prisustvo ruskog cara prilikom rukopoloženja mladog Njegoša za vladiku bila je velika privilegija i puno priznanje porodici Petrović-Njegoš. Po dolasku u Petrograd Njegoš piše pismo Vuku, iz kog vidimo kako je Petrograd djelovao na mladog Njegoša.

Ovo pismo ukazuje na oduševljenje mladog Njegoša veličinom i sjajem Rusije. Nakon toga uslijedio je Njegošev prijem kod cara Nikolaja. Kada je ugledao mladog gorostasnog crnogorskog monaha, car koji je inače bio krupnog rasta, rekao je: “Pa vi ste viši od mene”. Na tu mu je Njegoš spremno odgovorio: “Samo je Gospod Bog veći od ruskog cara”.Ta rečenica izazvala je kod Nikolaja veoma pozitivan utisak. On se uvjerio u inteligenciju i diplomatsku snalažljivost mladog crnogorskog arhipastira, koji s punim pravom zaslužuje posebnu naklonost Rusije. Ovim prijemom podignut je ugled Petru II Petroviću Njegošu i Crnoj Gori.

 

  • Na današnji dan, 26. decembra 1972. godine umro je bivši predsednik SAD Hari Truman, koji je poslije smrti Frenklina Ruzvelta u aprilu 1945. godine postao šef države i ostao na tom položaju do 1953. godine.

TrumanU Drugom svjetskom ratu u avgustu 1945. godine naredio je bacanje atomskih bombi na japanske gradove Hirošimu i Nagasaki, koje su usmrtile više od 150.000 civila. Atomsko bombardovanje japanskih gradova Hirošime i Nagasakija dogodilo se avgusta 1945. godine. Bombardovanje je izvedeno po odluci predsjednika Harija Trumana. Naređenje su izvršili američki bombarderi. To je bilo prvi put u istoriji da je nuklearno oružje upotrijebljeno u ratu i taj čin se može okarakterisati kao genocid. Nakon kapitulacije Njemačke i Italije, Japan je ostao jedina država Osovine koja je nastavila da se bori u Drugom svjetskom ratu, bez namjere da se preda, iako je gotovo 60 % velikih gradova Japana bilo uništeno.

U junu 1945. godine američki Prelazni Komitet je predložio upotrebu atomskog oružja protiv japanske vojne industrije odmah nakon usavršavanja. SAD su predložile japanskoj vladi kapitulaciju, na šta ona nije pristala, pa je predsjednik Truman naredio upotrebu atomske bombe i prepustio generalu Karlu Spacu da sam izabere ciljeve. Iako su neki zvaničnici nagovarali Trumana da baci atomsku bombu na neko nenaseljeno područje, kako bi pokazao Japancima koliko je smrtonosno to novo oružje, drugi su od njega tražili da bomba bude bačena bez upozorenja na neki grad. Sa malog zapadnopacifičkog ostrva Tinianu  u pratnji još dva bombardera  koji su bili opremljeni uređajima za osmatranje, foto-aparatima i kamerama, poletio je bombarder nazvan Enola Gej.

Umjesto uobičajenog tereta konvencionalnih bombi i oružja, u svom spremištu nosio je samo samo jednu bombu od 4090 kilograma. Odredište ovih aviona bila je Hirošima udaljena šest sati leta. Enola Gej je izbacila atomsku bombu koja je detonirala na visini od 580 m. U jednom trenutku je poginulo 140.000 ljudi, temperatura na tlu u blizini središta eksplozije dostizala je i do 5000 °S. Snažni udarni talas vjetra, brzine 800 km/čas, i plamene oluje uništili su gotovo sve unutar 13 km². Eksplozija je uzrokovala i vreli pečurkasti oblak prašine . Posada aviona ni sama nije znala kolike će biti posledice eksplozije, a dim u obliku pečurke vidio se i pri udaljenosti od 560 km. SAD su izbacile drugu atomsku bombu, ovog puta na grad Nagasaki a glavni cilj je bio Micubiši koncern, ali ga je promašila za više od 2 km. No, ipak je uništila pola grada. Bomba je ubila 22.000 ljudi, a još 39.000 je poginulo od posledica radijacije. Suočen sa sovjetskom invazijom Mandžurije i očekivanim sovjetskim i američkim iskrcavanjem na matičnim ostrvima, kao da bi spriječio i potencijalnu treću eksploziju, Japan se odlučio za bezuslovnu kapitulaciju čime je i završen Drugi svjetski rat.

Pobornici odluke o korišćenju atomske bombe tvrde da bi došlo do ogromnih žrtava sa obije strane da je umjesto napada atomskim oružjem izvršena invazija na Japan. Američki službeni stav glasi da je do atomskog bombardovanja moralo doći jer bi invazija na Japan uzela prevelike žrtve. Kritičari atomskog bombardovanja tvrde da je Japan pokušavao da počne pregovore o kapitulaciji, ali da su ih Amerikanci ignorisali. Umjesto toga, upotrijebili su atomsko naoružanje najviše da bi zastrašili buduće neprijatelje, Sovjetski Savez.

Takođe se procjenjuje da SAD nijesu htjele da veliki uloženi novac ode u nepovrat bez upotrebe novog oružja. Jedan od kritičara upotrebe atomskog naoružanja bio je i Albert Ajnštajn. On je ranije, u strahu da bi nacisti mogli da naprave atomsku bombu, zajedno sa drugim istaknutim fizičarima potpisao pismo u kojem se zahtijeva od predsjednika Ruzvelta da usavrši atomsko naoružanje. Kada je kasnije vidio pustoš i razaranje na mjestu atomskih bombardovanja, predomislio se.