Burski Rat

Ljetopis, 27. septembar 2019. godine

Ime: Ljetopis 27.09.2019 (1389 Medici, 1862 Buri); Opis: Ljetopis, 27. septembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 27. septembra 1862. godine rođen je južnoafrički general i državnik Luj Bota, jedan od vođa Bura u ratu sa Englezima, prvi premijer Južnoafričke Unije.

Burski RatVelika Britanija željela je da se domogne bogatih nalazišta dijamanata u dolini rijeke Oranje i zlatnih polja u Transvaalu. Oktobra 1899. godine započeo je Burski rat u južnoj Africi, koji su lokalni naseljenici većinskog holandskog porijekla (Buri) vodili protiv Britanske kolonijalne imperije. Bila je to borba slična onoj Davida protiv Golijata, jer su Buri imali samo dvije male državice, Transval i Oranje, u južnoj Africi, a suprotstavili su se tadašnjem najvećem kolonijalnom carstvu na svijetu. Zanimljivo je da su zapravo Buri objavili rat Britancima, a ne obrnuto. Naime, Velika Britanija je željela da se domogne bogatih nalazišta dijamanata u dolini rijeke Oranje i zlatnih polja u Transvalu, pa je otvorila pitanje engleskih doseljenika u Transvaalu, čija prava na posjed zemlje nijesu priznavale burske vlasti. Nakon dugih i bezuspješnih pregovora, rat je bio neizbježan. Buri su pobijedili i zarobili jedan britanski garnizon. Burske pobjede na početku rata predstavljale su sramotu za Britance, s obzirom na odnos snaga koji je bio višestruko na strani Britanaca. Burski vođa bio je Paul Kruger, koji je putovao po Evropi tražeći podršku, ali bez uspjeha. Rat se odužio sve do 1902. godine kada je potpisan mirovni ugovor. Ugovorom je likvidirana nezavisnost burskih država koje su potpale pod britansku vlast, ali sa određenim stepenom autonomije. Manje je poznata činjenica da su u Burskom ratu učestvovali mnogi kasnije slavni ljudi. Mladi Gandi živio je upravo u to vrijeme u južnoj Africi. Prijavio se kao dobrovoljac i u Burskom ratu služio je u jedinici bolničkih vozila. Nadalje, mladi Vinston Čerčil došao je u južnu Afriku kao vojni dopisnik britanskih novina. Buri su ga čak i zarobili, a kasnije je o tim događajima napisao i dvije knjige. Poznati nobelovac Radjard Kipling, autor „Knjige o džungli“, takođe je boravio u južnoj Africi u vrijeme Burskog rata. Autor „Šerloka Holmsa“, poznati Artur Konan Dojl, bio je u Burskom ratu kao ljekar-volonter na britanskoj strani.

 

  • Na današnji dan 27. septembra 1389. godine  rođen je Kozimo Mediči, firentinski bankar.

Medici FirencaDinastija Mediči vladala je Firencom od XIV do XVIII vijeka. Veliko bogatstvo koje im je donijelo bankarstvo omogućilo im je aktivno učešće u društveno-kulturnom životu, čime su pomogli razvoj Firence u svakom pogledu. Porijeklo porodice je, navodno, povezano sa jednim od vitezova franačkog kralja Karla Velikog. Kako priča kaže, vitez po imenu Averardo jahao je kroz oblast sjeverno od Firence, kada je naletio na džina koji je plašio ljude. U toku borbe, džin je gađao Averarda gvozdenim kuglama koje su ulubile štit ovog viteza. Džin je na kraju savladan, a grb porodice Mediči je navodno inspirisan ovim događajem, pa na sebi ima crvene kugle na žutoj podlozi koja simbolizuje Averardov zlatni štit. Godine 1397. Đovani Mediči osnovao je banku u Firenci koja je bila temelj moći i bogatstva ove porodice u narednim vjekovima. Firenca je u to vrijeme postala centar bankarstva, a njen zlatnik, florin, postao je standardna valuta Evrope XIV vijeka. U XV vijeku, bankom je upravljao Đovanijev sin Kozimo, napravivši od nje najuticajniju finansijsku instituciju u Evropi, sa ograncima u Rimu, Veneciji, Napulju, Milanu, Londonu, Đenovi i drugim značajnim gradovima starog kontinenta, a glavni klijent bio je Vatikan. Zahvaljujući bogatstvu koje je stekao, Kozimo je odlučio da utiče na firentinsku politiku, a bio je i važan mecena koji je Firencu stavio u sam centar renesanse. Nakon njegove smrti, Banka Mediči počela je da gubi svoju moć, čime je zatvorena većina ogranaka. Međutim, dinastija Mediči nastavila je da postoji, podarivši Firenci i Toskani nekoliko važnih vojvoda. Lorenco de Mediči, jedan od najistaknutijih članova dinastije, bio je osnivač škole vajanja u koju je primljen mladi umetnik Mikelanđelo. Primijetivši nevjerovatan talenat, Lorenco Veličanstveni, kako su ga prozvali, primio je Mikelanđela u palatu Mediči gdje je umjetnik živio četiri godine i bio tretiran kao član porodice. Određeni istorijski izvori ukazuju da je i mladi Leonardo da Vinči jedno vrijeme živio sa ovom porodicom. Pored toga, ova porodica ulagala je i u nauku, pa je tako naučnik Galileo Galilej bio privatni učitelj nekim članovima porodice. Dinastija Mediči iznjedrila je mnoge uticajne ličnosti u istoriji među kojima su dvije kraljice, četiri pape i brojne vojvode i velike vojvode. Možda najuticajnija ličnost među njima bila je francuska kraljica Katarina Mediči koja je podarila Francuskoj tri kralja. Druga francuska kraljica iz dinastije Mediči bila je Marija, supruga kralja Anrija IV. Nakon 300 godina vladavine, došao je kraj dinastije Mediči. Veliki vojvoda od Toskane, Đan Gastone de Mediči, preminuo je 1737. godine, ne ostavivši potomstvo iza sebe. Njegova sestra Ana Marija, poslednji član ove porodice, preminula je 1743. godine. Ona je državi Toskani ostavila ogromnu kolekciju umjetničkog djela i drugog blaga, ali pod uslovom da zauvijek ostanu u Firenci.