Referendum U Bih Glasacki Listic

Ljetopis, 29. februar 2020

Ime: Ljetopis 29.02.2019 (1992 Referendum u BiH, 2004 Haiti); Opis: "Ljetopis 29.02.2019 (1992 Referendum u BiH, 2004 Haiti)". Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 29. februara 1992. godine održan je referendum o nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine od SFRJ.

Referendum U Bih Glasacki ListicKada su Slovenija i Hrvatska proglasile nezavisnost od SFRJ 1991. godine, predstavnici Muslimana i Hrvata su, u skupštini SR BiH, na vlastiti predlog i preglasavanjem srpskih poslanika donijeli „Akt o reafirmaciji suverenosti Republike Bosne i Hercegovine“. Tim činom su predstavnici Muslimana i Hrvata odlučili da se povuku predstavnici SR BiH iz rada saveznih organa Jugoslavije dok se ne postigne dogovor između svih republika koje sačinjavaju SFRJ. Kao odgovor na ovu odluku koja je bila protivna interesima Srba, Srpska demokratska stranka je odgovorila osnivanjem Srpskih autonomnih oblasti, i referendumom o osnivanju samostalne Srpske Republike kao sastavnog dijela Jugoslavije.

Januara 1992. godine predstavnici Muslimana i Hrvata su donijeli odluku o održavanju referenduma o nezavisnosti SR BiH. Ovu odluku su donijeli pošto je većina srpskih članova skupštine protestno napustila sjednicu. Srpski predstavnici su pozvali pripadnike srpskog naroda da bojkotuju referendum. Po skupštinskoj odluci, referendumsko pitanje je glasilo: “Jeste li za suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu, državu ravnopravnih građana, naroda BiH – Muslimana, Srba, Hrvata i pripadnika drugih naroda koji u njoj žive?”. Muslimanske i hrvatske stranke pozvale su stanovništvo na izlazak, dok su srpske stranke pozvale na bojkot referenduma.

Referendum je održan 29. februara i 1. marta 1992. godine. Velika većina Srba je bojkotovala referendum, te je izlaznost bila 63,7% građana SR BiH, od čega je 92,7% glasalo za nezavisnost. Tadašnji zakonski uslov za afirmaciju rezultata referenduma je bio da na referendum izađe više od dvije trećine građana (više od 66%), te da isti broj afirmativno glasa. Ovaj uslov nije ispunjen. Politički predstavnici Srba su ovaj referendum proglasili nevažećim. Skupština nije nikad proglasila nezavisnost.

Na dan 1. marta 1992. godine, drugi dan referenduma, pripadnici Zelenih beretki pucali su na srpsku svadbenu povorku na Baščaršiji i pritom ubili mladoženjinog oca Nikolu Gardovića. Kao odgovor na ovo ubistvo, naoružani Srbi su iste večeri podigli barikade po Sarajevu, a u razdoblju od 1. do 5. marta podigli su barikade pored Sarajeva i u još nekim gradovima. Muslimani su kontrolisali centar Sarajeva, dok su Srbi kontrolisali ostatak grada, kao i uzvišenja oko njega.

Tokom marta uslijedila su puškaranja i barikade po pojedinim gradovima i tom prilikom nastradalo je više desetina osoba. Započeo je rat u Bosni i Hercegovini, koji je kao konačan ishod, nakon Dejtonskog sporazuma, imao ukidanje Republike Bosne i Hercegovine i stvaranje dejtonske Bosne i Hercegovine, sa dva ravnopravna entiteta – Republikom Srpskom i Federacijom Bosne i Hercegovine. Prvi mart se smatra početkom rata u BiH.

 

  • Na današnji dan, 29. februara 2004. godine Žan Bertran Aristid dao je ostavku kao predsjednik Haitija nakon narodnog ustanka.

HaitiHaiti zauzima zapadni, manji dio ostrva Hispaniola, koje pripada Velikim Antilima. Ostatak ostrva zauzima Dominikanska Republika. Ime ove države potiče od riječi ajiti, naroda Taino, što znači zemlja visokih planina. Glavni grad je Port o Prens. Haićanski kreolski i francuski su službeni jezici. Regionalna, istorijska i etno-lingvistička pozicija Haitija je jedinstvena iz nekoliko razloga. Prva je nezavisna država u Latinskoj Americi i na Karibima, prva crnačka republika na svijetu, i druga republika na američkom kontinentu.

Političko nasilje je glavna karakteristika istorije Haitija. U vrijeme dolaska prvih Evropljana ostrvo Hispaniola bilo je jedno od mnogih karipskih ostrva koja su nastanjivali Indijanci naroda Taino, govornici aravačkog jezika. Kristifor Kolumbo je 1492. godine pristao u blizini današnjeg rta Sen Nikola, i proglasio ostrvo Hispaniola španskom teritorijom. Devetnaest dana kasnije, njegov brod „Santa Marija“ nasukao se u blizini današnjeg Kap Haitjena. Trideset devet ljudi koje je Kolumbo ostavio na ostrvu osnovali su naseobinu Navidad . Nakon pobuna urođeničkih naroda i njihovog uništenja Navidada, Kolumbo se pomjerio na istočnu obalu Hispaniole gde je osnovao naseobinu Isabela. Zarazne bolesti koje su donijeli Španci, a na koje domoroci nijesu bili imuni, bile su glavni uzrok velike smrtnosti naroda Taino. Kao kapija Kariba, Hispaniola je postala raj za pirate. Zapadni dio ostrva naselili su francuski pirati. Francuska i Španija su obustavile neprijateljstva na ostrvu sklapanjem dogovora 1697. godine i ostrvo Hispaniola je podijeljeno na španski i francuski dio, gdje je Francuska dobila otprilike trećinu ostrva na njegovom zapadnom dijelu.

Francuska je svoj dio ostrva nazvala Sen Dominge. Nakon ovog događaja dolazi do naseljavanja francuskih kolonista s ciljem izgradnje plantaža. Oni su napravili velike plantaže šećerne trske, kafe, indiga. Kolonisti su uvozili robove iz Afrike za radno intenzivne poslove kao što je obrada zemlje, i prerada poljoprivrednih proizvoda. Sen Dominge je tako postao „robovsko društvo“ čija je privreda u potpunosti zavisila od robova, dok su robovlasnici predstavljali vladajuću klasu. Podstaknuti Francuskom revolucijom i principima prava čovjeka, slobodni obojeni ljudi i robovi u Sen Domingeu, kao i Francuzi tražili su više sloboda i veća prava. Nezavisnost Sen Domingea proglašena je  1804. godine.  Januara 1914. godine britanske, njemačke i američke trupe iskrcale su se na Haiti navodno da bi zaštitile svoje državljane od građanskih nemira. Rukovodeći se Monroovom doktrinom, predsjednik SAD, Vudro Vilson je 1915. godine naredio okupaciju Haitija koja je trajala do 1934. godine. U decembru 1990. godine za predsjednika je izabran bivši sveštenik Žan Bertran Aristid. Aristid je svrgnut u vojnom puču. Američke vlasti su dogovorile odlazak sa vlasti vojnih lidera Haitija i dolazak američkih trupa, čime bi Žan Bertran Aristid bio vraćen na mjesto predsjednika.

Aristid se vratio na Haiti a na izborima 2000. godine dobio je 92% glasova. Izbore je bojkotovala opozicija a tokom narednih godina zabilježen je porast nasilja i kršenja ljudskih prava.  Godine 2004. na sjeveru Haitija došlo je do pobune. Ustanak se proširio i na glavni grad pa je Aristid morao da ode u egzil, nakon čega su Ujedinjene nacije poslale mirotvorce na Haiti.  Današnji Haićani su potomci bivših afričkih robova, mulata, i bijelaca koji su preživjeli pogrome. Na Haitiju žive i manjinske zajednice Francuza, Nemaca, Italijana, Holanđana, Poljaka, Portugalaca, Španaca, Arapa, Jermena, i Jevreja. Milioni Haićana žive van matične države. Najviše u Dominikanskoj Republici, Sjedinjenim Državama , Kanadi, Francuskoj  i na Bahamima.