Vukov Spomenik

Ljetopis, 7. novembar 2019

Ime: Ljetopis 07.11.2019 (1937 Vukov spomenik, 1781 Inkvizicija); Opis: Ljetopis, 7. novembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 7. novembra 1937. godine u Beogradu je, na inicijativu Srpske književne zadruge, postavljen spomenik Vuku Karadžiću.

Vukov SpomenikSpomenik izliven u bronzi, na kome piše “Vuku – srpski narod“, izradio je vajar Đorđe Jovanović. Na svečan način je u Beogradu otkriven spomenik koji je Vuku podigao srpski narod. Pored izaslanika NJ. V. Kralja i ministra prosvjete, svečanosti je prisustvovao narod i školska omladina. Proslava je počela arhijerejskom službom u crkvi Aleksandra Nevskog. Poslije službe, episkop  dr. Vikentije Prodanov, sa većim brojem sveštenika, odslužio je svečani pomen.

Prostranu crkvu ispunio je veliki broj naučnika i javnih radnika. Bili su tu predsjednik Srpske akademije nauka  dr. Aleksandar Belić, predsjednik Srpske književne zadruge Pavle Popović, mnogi profesori univerziteta među kojima dr. Ćorović, dr. Đaja zatim Joca Jovanović, ministar u penziji, general Milutin Nedić, načelnik glavnog generalštaba, Aleksandar Stanković, komandant Kraljeve garde, vajar  Đoka Jovanović i mnogi drugi. Crkva je bila dupke puna. Pored istaknutih naučnika i javnih radnika, pomenu je prisustvovao veliki broj Beograđana svih društvenih redova. Nekada je ovaj dio grada smatran za periferiju i bio isključen iz svih bitnijih dešavanja.

Danas je Vukov spomenik je postao jedno od omiljenih mjesta za život u Beogradu. Gdje god krenuli, svi putevi vode do Vukovog spomenika. Razvijena mreža prevoza ili pak drvoredima omeđene ulice, sve će vas odvesti baš tamo. Ovo je i svojevrsni studentski i akademski centar. Tu se nalazi pet fakulteta. A na samom kraju parka, poput još jednog spomenika koji ga krasi, uzdiže se prvi studentski dom u Srbiji, „Kralj Aleksandar I“, odnosno popularna „Lola“.

Izgradio ga je još 1926. godine kralj Aleksandar Karađorđević, da bi pomogao u razvoju buduće pameti države. Ova zgrada dočekala je i ispratila mnoge generacije vrijednih studenata, od kojih je svako ostavio svoj pečat, koji se osjeća u duhu, ne samo doma, već cijelog naselja. Kako to obično biva, tamo gdje obitava intelektualna elita, tu se stvaraju pozorišta i kulturni centri. Naselje Vukov spomenik može se pohvaliti Ustanovom kulture „Vuk Stefanović Karadžić“, koji već godinama zasmijava, preispituje, vaspitava i aktivira svoju publiku.

Na daskama ovog pozorišta igrali su i igraju neki od najpopularnijih glumica i glumaca. Ovo nije samo spomenik Vuku nego i spomenik Beogradu i mnogim mladostima koji su napravili Beograd i Srbiju.

 

  • Na današnji dan, 7.novembra 1781. godine u Sevilji (Španija) rimokatolička inkvizicija je poslednji put počinila zločin javnog spaljivanja “grešnika” optuženih za jeres.

InkvizicijaInkvizicija je bila ustanova, tokom srednjeg vijeka u Katoličkoj crkvi čiji je zadatak da isleđuje, sudi i kažnjava ljude koje je crkva smatrala jereticima. Početak rada inkvizicije vezuje se za ličnost pape Grgura IX. Najzloglasnija je bila Španska inkvizicija. Papa Inoćentije IV je izdao papsku bulu koja je eksplicitno dopuštala upotrebu mučenja pri iznuđivanju priznanja od navodnih jeretika tokom inkvizicije, i eksplicitno praštala praksu ubijanja povraćenih „jeretika“, spaljivanjem na lomači. Bula je ustupala državi dio imovine, konfiskovane od osuđenika.

Inkvizitori su najprije dolazili u neko mjesto i prvo su pozivali jeretike i osumnjičene na pokajanje, prikupljali su njihova imena. Sud je imao bilježnika – notara, savjetnike, čuvare zatvora, branioce. Optuženi ili osumnjičeni nije znao imena svjedoka koji svjedoče protiv njega. On je jednostavno morao govoriti istinu i imena saučesnika. U cilju istrage pribjegavalo se mučenju.

Najčešće kazne bile su: oduzimanje imovine i svih prava ne samo okrivljenog već i njegovih srodnika; potom je optuženi stavljan u zatvor. Uporni jeretici su osuđivani na smrt, i to spaljivanjem na lomači. Oni koji bi se pokajali bili su zadavljeni a potom spaljeni. Tijela umrlih jeretika su otkopavana a potom spaljivana. U praksi, uzalud je bilo žaliti se na donijetu presudu inkvizicije. Ličnost samog inkvizitora bila je neprikosnovena; inkvizitor je sebe smatrao odgovornim jedino papi; na sud je mogao da izvede i duhovne autoritete veće od sebe. Katolička crkva je najviše važnosti pridavala priznanjima, koja su joj se činila važnijim od dokaza. Ako bi optuženi, uprkos svemu, uporno odbijao, inkvizitor je mogao upotrijebiti sredstva prisile, od kojih je jedno bio preventivni zatvor. Bilo je više stepena kazni i sudije su birali način koji im se činio najpogodnijim. Krivac je mogao biti okovan, podvrgnut dugim postovima ili lišavan sna… Bilo je određeno jedno ograničenje: izbjegavati sakaćenja i opasnost od smrti – ali to je bila samo forma da se izbjegnu kanonske neregularnosti. Od kazni najčešće su bile: bičevanje, kozlić i oganj. Inkvizicija djeluje brzo, potčinjava joj se svjetovna vlast, u samom procesu nema advokatskih rasprava i obrazloženja.

Presuda je obično čitana javno na gradskom trgu. Izricanju presude prethodila je obavezno propovijed. U prisustvu na hiljade ljudi, osuđeni se pojavljivao obučen u posebno odijelo. Smrtna presuda je obično izvršavana sjutradan. U suštini, uloga inkvizicije bila je u tome što je samo proglašavala da Crkva ne štiti jeretike i da ih predaje u ruke državnih zakona. Jereticima je oduzimana sva imovina i to u korist države, ili crkve ili pak same inkvizicije.