Sirija

Ljetopis, 8. jun

Ime: Ljetopis 08.06.2019 (1871 ukinuta vojna krajna,1941 Britanija i francuska invazija na siriju); Opis: Ljetopis, 8. jun Tip: audio/mpeg

Na današnji dan, 8. juna 1941. godine britanske snage i jedinice Slobodne Francuske u Drugom svjetskom ratu izvršile invaziju na Siriju da bi spriječile osnivanje baza Sila osovine.

SirijaSirija, ili zvanično Sirijska Arapska Republika, država je u zapadnoj Aziji. Graniči se sa Libanom na zapadu, Izraelom na jugozapadu, Jordanom na jugu, Irakom na istoku, i Turskom na sjeveru. Istorijski, Sirija je nekad obuhvatala teritorije današnjeg Libana, Izraela i teritorije Palestine i djelove Jordana. Ova oblast Bliskog istoka se nekada nazivala i Velika Sirija. Glavni i najveći grad je Damask. Ime Sirije je izvedeno od naziva za staro Asirsko carstvo koje se zvalo Surija. Sirija je uglavnom veoma suva zemlja, mada na sjeverozapadu države se mogu vidjeti zelene površine. Sjeveroistok i jug zemlje su važni poljoprivredni regioni. Eufrat, najvažnija rijeka u Siriji, ima tok na istoku zemlje. Ovaj dio zemlje se smatra jednom od petnaest regiona koji predstavnjaju kolijevku civilizacije. U velike gradove spadaju glavni grad, Damask, na jugozapadu, Alep na sjeveru, i Homs. Najznačajnija luka na Mediteranu je Latakija. Sirija je bila središte jedne od najstarijih civilizacija na svijetu, što potvrđuje veliki broj arheoloških iskopina. Oko iskopina Eble protezalo se veličanstveno semitsko kraljevstvo, koje se pružalo od Crvenog mora na sjever prema Turskoj, a ka istoku do Mesopotamije. Naučnici vjeruju da je jezik kojim se govorilo u Ebli najstariji iz grupe semitskih jezika. Siriju su okupirali brojni narodi, Hananci, Jevreji, Aramejci, Asirci, Vavilonci, Persijanci, Grci, Jermeni, Rimljani, Vizantinci, Arapi, dok su jedan dio osvojili Krstaši. Sirija je, kao i ostatak regiona, bila pod viševjekovnom vlašću Osmanskog carstva. Današnja Sirija je bila jedan od centara osnivanja hrišćanstva. Osmanska vlast nad Sirijom se završila kada su Arapi, pred sam kraj Prvog svjetskog rata ušli u Damask. 1920. godine su u Siriju ušle francuske snage i uspostavile svoju vlast. Razdoblje francuske vladavine je obilježeno naglim porastom nacionalizma i surovim ugnjetavanjem, ali je istovremeno sprovedena i modernizacija infrastrukture. Nakon odlaska Francuske, 1940. godine, Sirija je pala u ruke višijevske vlade, sve dok je 1941. godine, nijesu zauzele Ujedinjeno Kraljevstvo i snage Slobodne Francuske. Stalni pritisak Britanaca i sirijskih nacionalističkih grupa primorao je Francuze da 1946. godine napuste Siriju, ostavljajući zemlju u rukama prethodno obrazovane republikanske vlade.

Bašar el Asad predsjednik je Sirijske Arapske Republike. Na predsjednički položaj je izabran nakon smrti svog oca Hafiza el Asada. Srednju školu je pohađao u Damasku, diplomiraao je medicinu na Univerzitetu u Damasku. Specijalizovao je oftalmologiju i nastavio je studije u Londonu sve do 1994. godine. Godine 1995. bio je na čelu Sirijskog računarskog društva radeći na širenju informatičke kulture po cijelom svijetu. Od 1995. godine nagledao je reformske programe dva ministarstva, za obrazovanje i za visoko obrazovanje. Godine 1988. pridružio se vojsci i služio je u intendantiji. Prošao je kroz mnogobrojne vojne kurseve i vježbe. Unaprijeđen je u rang general-lajtnanta i postavljen za komandanta Vojske i Oružanih snaga. 2000. godine izabran je za predsjednika Republike i dužnost je preuzeo nakon polaganja zakletve pred Narodnom skupštinom. Kao predsjednik Sirije uspješno je predvodio borbu protiv terorističke Islamske države koja je poražena i uništena na teritoriji Sirije.

 

Na današnji dan, 8. juna 1871. godine austrougarski car Franc Jozef I objavio odluku o ukidanju Vojne krajine, koja je predstavljala austrijski granični pojas prema Turskoj po uspostavljanju dvojne Austro-Ugarske monarhije.

Vojna KrajinaOd kraja XV vijeka kad su Turci osvojili srpske zemlje, na napuštena imanja blizu granice sa Austrijom, koja se uglavnom protezala duž sadašnje granice Bosne i Hrvatske, zatim kroz današnju Srbiju rijekom Savom i Dunavom, naseljavaju se Srbi iz unutrašnjosti. Mnogi od doseljenih Srba bježe preko granice pod vlast cara, nepravoslavnog ali ipak hrišćanskog. Na teritoriji današnje Hrvatske i prije tih velikih preseljavanja Srbi su bili značajno prisutni. Srbi su bili prisutni iznad Save u Slavoniji, Baranji i Zapadnom Sremu. O srpskom prisustvu ispod rijeke Save jasno svjedoče pisani dokumenti iz IX vijeka i manastiri Krka, Krupa i Dragović u Dalmaciji, svi iz XIV vijeka. Orahovica u Slavoniji (dio Hrvatske iznad rijeke Save) izgrađena je još u XV vijeku, Lepavina takođe u Slavoniji u XVI vijeku. Ipak najveći broj srpskih porodica preselio se u te oblasti od početka XVI vijeka. Na teritorijama koje su u tadašnjem austrougarskom carstvu naselili Srbi, stvorena je Vojna Krajina (Vojna granica). Srbi su kroz dug period bili „živi zid“ između Otomanskog carstva i Austro-Ugarske, odnosno rimokatoličkog Zapada, koji nije bio naklonjen Srbima kao pravoslavnim i islamskog Istoka koji je u Srbima vidio „bezbožnike“. Na Srbe je vršen pritisak da se odreknu svoje pravoslavne vjere i pređu pod duhovnu vlast rimskog pape, ali zbog toga što su bili potrebni Carevini, do izvesne mjere tolerisana im je i razlika u vjeri. Srbi graničari su bili poznati po svom junaštvu i Austrijska carevina oslanjala se na njih kao branu pred najezdom Turaka. Zbog svojih zasluga, Srbi su od Austrijske carevine dobijali određene povlastice. To je uticalo, na pojavu netrpeljivosti prema Srbima od strane Hrvata. Netrpeljivost je posebno porasla kada je prestala opasnost od Turaka i Vojna granica izgubila na značaju. Stvaranjem Jugoslavije posle Prvog svjetskog rata Srbi Krajišnici našli su se u jednoj državi sa Hrvatima, Slovencima ali i Srbima iz Srbije i Srbima iz ostalih srpskih zemalja na Balkanu. Hrvatski saradnici Hitlera, ustaše, tokom Drugog svjetskog rata pobile stotine hiljada Srba iz Krajine i Bosne i Hercegovine. Pedeset godina kasnije, Srbi koji su preživjeli pokolj, u vrijeme građanskog rata u Jugoslaviji prognani su od strane Hrvatske vojske i policije 1995. godine.

Iz povelje Austrijskog cara Ferdinanda I (1538.):

„…ovom ispravom dajemo na znanje i saopćavamo svima, kojima se upućuje…kako su neki srpski ili raški kapetani i vojvode odlučili da dođu zajedno sa ljudima i licima, koja se nalaze pod njihovom vojvodskom časti, da nam služe…

Stoga mi želimo da te srpske ili raške kapetane i vojvode, njihove ljude i lica ili spomenute njihove pripadnike izdašno nagradimo…mi im… dajemo, poklanjamo, ustupamo, podeljujemo i obećajemo dolje iznesenu povlasticu s oslobađanjem od izvjesnih obaveza, izvjesna prava kao i slobodu, koju, po našem mišljenju, treba obećati, dati, pokloniti i ustupiti, s ovim sadržajem:

Kad sami srpski ili raški kapetani i vojvode, ljudi i naprijed spomenuta lica, koja su njihovi podanici i pripadnici, budu dali vjeru, da će nam nepokolebljivo služiti, svaka porodica, koja bude stanovala u jednoj kući, pod jednim krovom i na jednom imanju, mora, može i smije u roku od 20 godina bez prekida slobodno živjeti na našem području…bez ikakvog plaćanja poreza i bilo kakve zakupnine, obrađivati zemlju ili je dati na obradu, primati sav plod i prihod sa te zemlje, bez ikakve zapreke ili protivljenja…

Obavezujemo se i obećajemo, da će mo se ove naše povlastice čvrsto držati, a zahtijevamo i naređujemo da se nje svi drže…„