Naslovna Svetigora

Prikaz 289. broja Svetigore: „Irinej – neka bude“

Novi, 289. broj obraznika za vjeru, kulturu i vaspitanje Mitropolije crnogorsko-primorske posvećen je blaženopočivšem arhiepiskopu pećkom, mitropolitu beogradsko-karlovačkom i patrijarhu srpskom g. Irineju (Gavriloviću), koji se upokojio 20. novembra 2020. godine u Vojnoj bolnici „Karaburma“ u Beogradu.

Kroz retrospekciju najvažnijih događaja koji su se izdešavali od njegovog ustoličenja u Pećkoj patrijarašiji 2010. godine, kroz intervjue s njim i njegove najupečatljivije besjede i izjave osvijetljen je njegov blagi lik, njegovo ime koje znači smiren, i njegova borba za sveto pravoslavlje i Srpsku pravoslavnu crkvu. Obraćao se vjernim čedima učeći ih i apelujući: „Okupljajte se oko Crkve kao oko majke“, „Dužni smo da postanemo Crkva Boga živoga“, „Da riječ Gospodnja bude naš život“, „Izrastite u dobre ljude, da poslužite Bogu i svome narodu“, „Abortus je jedan od najtežih grehova, to je ubistvo“ , „Ne održati «paradu srama»“, „Zlo se liječi dobrotom i ljubavlju“…

Naročito su upadljive njegove besjede koje se tiču opstanka Kosova, kao pristupna besjeda s ustoličenja „Pećki tron bio je i ostao duša duše srpskog naroda“, i izjave o Kosovu  „Tu smo i tu ostajemo dokle postojimo“.

Objavljena su nekolika intervju. Među njima božićni intervju iz 2018, zatim odlomci iz razgovora sa protojerejem-stavroforom Stojadinom Pavlovićem povodom desetogodišnjice patrijaraške službe blaženopočivšeg patrijarha Irineja pod nazivom „Irinej – neka bude“.

Patrijarh je pozivao svoj narod na slogu, upućivo na ljubav, na očuvanje nasljeđa „Zaštitimo srpsku i svjetsku duhovnu i kulturnu baštinu“, kao što je 2011. povodom popisa stanovništva pozvao narod „Izjasnite se slobodno i bez straha“, kao što je na godišnjoj skupštini Verskog dobrotvornog starateljstva Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke  2013. uputio apel „Na prvom mjestu – briga o bližnjem“, kao što je savjetovao majke da ne čine abortuse jer „Život je najveći dar”, kao što je poučavao sa parastosa postradalima u „Oluji“ „Zlo i zloba nikome dobra nisu donijeli“,  nego „Dužni smo i pozvani da ponovo budemo braća“, kako reče na jednom susretu  u rimokatoličkoj crkvi Svete Stošije.

U deceniji njegovog  stolovanja, o kojoj piše dr Darko Tanasković, Srpsku crkvu zadesila su mnoga iskušenja, ali je bila i učesnik krupnih događaja vaseljenskog pravoslavlja. Nova Svetigora će vas podsjetiti na mirnu posjetu Vaseljenskoj patrijaršiji  2011, na posjetu patrijarha jerusalimskog Teofila Trećeg Beogradu 2016, na bratski susret patrijaraha ruskog i srpskog u Moskvi 2016, na stotinu godina od obnove Moskovske patrijaršije 2017, na posjetu patrijarha antiohijskog i svega Istoka Jovana Desetog Srpskoj crkvi 2018, na odlazak patrijarha Irineja sa poslanstvom SPC u Jordan   februara 2020, na  mirnu posjetu Antiohijskoj patrijaršiji  2019. godine. Podsjetiće vas na  jubilej Milanskog edikta u Sremskoj Mitrovici 2013, na „Dan od istorijskog značaja“ kad su u Beograd stigli posmrtni ostaci kralja Petra II, na „Dan koji se vjekovima čekao u Skadru“ 2014. godine, kada je prvi put u istoriji jedan srpski patrijarh posjetio srpski narod u Skadru, podjstiće vas na stogodišnjicu Kolubarske bitke, na posjetu patrijarha Irineja Hilandaru 2016, na obnovu zdanja Prizrenske bogoslovije, na obilježavanje stogodišnjica Velikog rata, na molitveno sjećanje na Jasenovačke novomučenike na dan proboja jasenovačkih logoraša, 22. aprila 2014, na obilježavanje četiri vijeka bogoslovije pri manastiru Krka, na šest vjekova manastira Manasije, na obilježavanje osam vjekova autokefalije Srpske pravoslavne crkve, na susret patrijarha Irineja sa predsjednikom Ruske Federacije Vladimirom Putinom u  Beogradu, na 25-godišnjicu obilježavanja postanka Republike Srpske…

Svetigora se prisjeća posjeta Njegove svetosti patrijarha Irineja Crnoj Gori – Eparhiji budimljansko-nikšićkoj 2011, Mitropoliji crnogorsko-primorskoj 2013. povodom osvećenja  Sabornog hrama Vaskrsenja Hristovog i njegove besjede koju je tada izgovorio   „Podgorički hram – ponos hrišćanskog svijeta“, njegovog dolaska 2014. povodom velikog jubileja – 900 godina od rođenja Svetog Simeona Mirotočivog, njegove posjete povodom hirotonija episkopa dioklijskog Kirila 2016. i brata mu episkopa Metodija dvije godine kasnije. Naravno, tu je i njegova posljednja posjeta povodom upokojenja mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija i besjeda na opijelu „Mitropolit Amfilohije – čovjek duboke vjere i velike ljubavi“.

U intervjuima je patrijarh poručivao i upozoravao: „Budimo jedinstveni“, „Kada bismo izdali arhiđakona Stefana, izdali bismo i sebe“, „Crkvi gore nego pod Osmanlijama, Srbima gore nego u NDH“, „Problem nataliteta i odlazak mladih – najveći srpski problem“, „Sačuvali smo vjeru, jezik, kulturu i državu“.

Pročitaćete o patrijarhovom duhovnom staranju o vojsci, vjerskoj nastavi u sistemu obrazovanja, njegovom pozivu  za prestanak terora nad Crkvom i narodom u Crnoj Gori. Publikovan je patrijarhov odgovor na pismo Njegovog visokopreosveštenstva g. Stefana, arhiepiskopa ohridskog u raskolu, zatim predavanje „O djelu Mihajla Pupina“, kao i  „Poslednji pozdrav patrijarhu“ koji mu je rimama uputio pjesnik Slavko Perošević.

Na prvim stranicama Svetigore objavljene su božićne poruke Svetog arhijerejskog Sinoda Srpske pravoslavne crkve i episkopa budimljanskog-nikšićkog Joanikija, administratora Mitropolije crnogorsko-primorske. One pozivaju se na mir. A naš patrijarh Irinej je, kako mu i ime govori, bio oličenje mira. U poruci stoji: „Pozivom na mir započinjemo i služenje svete Liturgije. A mir je (…) stanje srca i duše. Jevanđelski, Hristov mir, kako su to mnogi posvedočili, prepoznali smo u životu i delima blažene uspomene novoprestavljenog prvojerarha naše Crkve, patrijarha Irineja, kao i u životima dvojice vrlih jeraraha naše Crkve, mitropolita Amfilohija i vladike Milutina, koji su se ove godine preselili u Carstvo nebesko. U svesti ljudi i u pamćenju Crkve oni će ostati zapamćeni kao ljudi mira i dobre volje, zapravo kao oni kroz koje se u naše dane najbolje projavljivao Hristov mir, mir prvog i jedinog Kneza mira.“

Marija Živković