Sa blagoslovom Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Joanikija u manastiru Ostrogu u subotu 5. avgusta 2023. godine, u sklopu “Ostroških duhovnih večeri”, bratstvu manastira Ostroga i sabranom vjernom narodu, predstavljene su i promovisane dvije knjige profesora msr g. Rada S. Bulajića, asistenta na Pravoslavnom Bogoslovskom Fakultetu “Sveti Vasilije Ostroški” u Foči Univerziteta u Istočnom Sarajevu i Upravnika Arhiva manastira Ostroga.
Promovisane su autorove najnovije knjige “Prožimanje prošlosti i eshatona” i “Sv. Kralj Milutin (1282-1321) i manastir Gračanica“.
Na promociji su govorili protojerej-stavrofor hadži Dragan Krušić, paroh nikšićki, jeromonah dr hadži Vladimir Palibrk, sabrat manastira Ostroga, Aleksandar Vujović, profesor Cetinjske bogoslovije i urednik Katihetskog programa Radio Svetigore i autor msr Rade S. Bulajić.
Promocija knjiga direktno je prenošena iz Manastira Ostroga, preko jutjub kanala “Ostrog TV Studio” blagodareću uredniku i producentu Raju Jevriću i snimatelju i kamermanu g. Batu Samardžiću.
U svom izlaganju protojerej-stavrofor hadži Dragan Krušić je između ostalog rekao : “analiza predstavljenih knjiga mr Rada Bulajića, kao svakog vrijednog djela, može početi osvrtom na naziv samih djela, i dalje – na ono što je istaknuto na koricama i između korica ovih knjiga, koje su dragocjene i za srpski narod, i za sve one pojedince i institucije, koje žele da istražuju i saznaju kako se to prožimaju prošlost i eshaton i kako je jedan čovjek oličen u imenu Svetog Kralja Milutina, jedan trenutak bivstvovanja u vremenu, pretočio u vječnost na nebu, i tu vječnost ostavio svima nama na jedini mogući način – svojim djelima u prošlosti, koje se prelivaju u eshaton”.
Naziv knjige “Prožimanje prošlosti i eshatona” je osnov vrlinskog priziva čovjeka i njegovo naznačenje kao pojedinca, zajednice i sveukupne tvorevine. To je prožimanje postanja, bivstvovanja i neumiranja. Prošlost svjedoči da je postanje ustvari rođendan eshatona i tako ovu knjigu i treba posmatrati – kao dar eshatonu i zemaljski prilog srpskom nebeskom narodu. Na krici knjige je data osnovna poruka – zemljani čovjek njegov hljeb – isto tako i zemaljski ali koji na sebi nosi pečat neba, pečat vaseljene. Čelovjek – onaj koji “čelom stremi ka nebu” i zaista ko god uzme ovu knjigu u ruke mora osjetiti snagu neba.
Isto tako – i druga knjiga naziva Sv. Kralj Milutin (1282-1321) i manastir Gračanica“, se može posmatrati dvojako. Kao žitije iz Svetoga našega roda , čije je žitije bilo usmjereno od prošlosti ka eshatonu, i isto tako kao dar nažemu narodu od Božije svesile kojom nam je dao primjer svoga ugodnika kojega su prošlost i eshaton uputili na srpsku zemlju , kko bi nam ostavio zemaljsko-nebeski trag, da se kao pjedinci i nrod ne izgubimo. Koja je to sila koja nas drži na putu – to je ista ona sila, koju Sveti Kralj Milutin drži u rukama – naša Crkva , kao hram Boga Živoga. Dakle, obadvije knjige se moraju posmatrati kao naučno-istraživački radovi, budući da književnu formu u svemu prati metodologija naučno-istraživačkog rada.
Oba naslova – jednostavno, veoma tačno i vrlo koncizno saopštavaju istinu o suštinskom smislu tvorevine. Valjano razvijeni sadržaj knjiga u kojima se teorijski koncept potkrepljuje pregledom značajne literature odnosno nalaza dosadašnjih istraživanja , koji su pomogla, da autor sa svojim darom stvaralaštva ispravno sroči i da daruje veliki značaj ovim temama, sa teorijskog i praktičnog stanovišta.
Doprinos ovih knjiga je ne samo informativni, već veoma značajan i empirijski provjerljiv odgovor na smisao istorije i smisao njenog nastajanja u parusiji, tako da se vidi da je autor posebnu pažnju obratio na kvalitet podataka, koje je u knjigama obrađivao.
Našeg dragog brata u Hristu Gospodu, magistra Rada Bulajića svi da pozdravimo sa punoćom bratske i hrišćanske ljubavi i da mu poželimo puno uspjeha i blagoslova Božijeg u njegovom daljem naučnom i istraživačkom radu sa željom da nas iz godine u godinu obraduje i daruje novim ovako valjanim knjigama iz oblasti sveštene crkvene istorije i bogoslovlja crkve”, poželio je na kraju svog izlaganja protojerej-stavrofor hadži Dragan Krušić.
U svom izlaganju i predstavljanju knjiga, sabrat ostroški jeromonah dr Vladimir Palibrk, istakao je da ove knjige predstavljaju interdisciplinarnu bogoslovsko-istorijsku analizu. “Ove knjige dosptupnim jezikom propovijedaju o značajnim događajima i pojmovima iz sveštenog predanja Crkve Hristove. Autor na pedagoški i jasan način izlaže i i govori o raznim temama, počevši od ranohrišćanskog perioda iz života Crkve, njenu borbu sa raznim jeresima i formiranje i usavršavanje sabornog bogoslovskog jezika. Autor se mudro i predanjski bavi i temama iz biblistike, tačnije iz Svetog Pisma Starog i Novog Zavjeta, temam vezanih za asketiku, sa posebnim osvrtom na ono što predstavlja njenu srž tj. umnosrdačnu molitvu Isusovu. Nezaobilazni djelovi autrovog proučavanja su i teme iz života naše pomjesne Srpske pravoslavne crkve, od Svetog Save do života SPC U XX vijeku. Knjige sadrže i brojne prikaze i poglede na brojna djela, kao i nekolike svetosavske besjede, između njih besjedu povodom velikog jubileja 800 godina autokefalnosti SPC. Autor na poetski način osmišljava agiografiju dva velika srpska vladara, Kralja Milutina i Petra II Petrovića Njegoša. Posebno knjiga koja je posvećena jednom od najvećih srpskih i evropskih vladara i zadužbinara Svetom Kralju Milutinu i studija o Manastiru Gračanici, predstavlja djelo koje je od kapitalnog i nezaobilaznog značaja, za izučavanje srednjovjekovnog života srpskih vladara i njihovih zadužbina”, kazao je između ostalog dr Vladimir Palibrk. Na kraju je o. Vladimir poručio “da dosadašnji teološki i istorijski opus mladog teologa i istoričara Rada S. Bulajića čiji talenat se proširuje ne samo na naučne članke već se reflektuje i na polju poetike i pred njim je nesumnjivo blistava i plodna bogoslovsko-istorijska budućnost”.
Profesor Bogoslovije Svetog Petra Cetinjskog i urednik Katihetskog programa Radio Svetigore, mr Aleksandar Vujović, se takođe osvrnuo na dosadašnji rad i bogoslovska istraživanja g. Rada Bulajićam, istaknuvši njegov metodološki pristup i jasnoću u bogoslovsko-istorijskom stvaralaštvu g. Bulajića, koji je po njegvim riječima jedan od najtalentovanijih mlađih teologa Srpske pravoslavne crkve, pred kojim je ako Bog da lijepa bogoslovsko istraživačka budućnost. Profesor Vujović je takođe istakao, autorovu ljubav i predanost prema Bogu i Crkvi i bližnjima. Posebno je pomenuo Bulajićeve haritatitvne djelatnosti, koje datiraju od njegove mladosti, koje su danas itekako potrebne, ne samo kao lijep i plemenit primjer, već kao pravi putokaz i vaspitač pokoljenjima koje dolaze da se na pravi način shvati dublji i istinski smisao darivanja i pomoći bližnjemu. Primjera radi, ovdje je pomenuto veliko i plemenito djelo, kada je tadašnji mladi dvadesetogodišnji student Rade Bulajić, organizovo veliku humanitarnu akciju i u svom gradu Vrbasu. On je sa svojom riječju i trudom i požrtvovanjem, a prije svega svojom plemenitošću više puta prikupljao značajnu pomoć za Mitropoliju crnogorsko-primorsku, Cetinjsku bogosloviju i manastir Ostrog, i tada je skupio dva šlepera brašna i dopremio u Crnu Goru. Ovo je samo jedan mali dio iz bogatog i plemenitog rada, koje krase ličnost g. Bulajića, podsjetio je profesor Vujović, rekavši da s eu ovim divnim primjerima brige za drugoga, pokazjuje prava i istinska ljubav i smisao života, potvrđujući one svetootačke riječi “da je na kraju naše samo ono što darujemo bližnjemu”.
“Svojom ljubavlju i požrtvovanjem i plemenitošću, na svim poslušanjima koje mu je Crva povjeravala rade Bulajić se maksimalno predano i pošteno trudio i davao, tako da je svuda zadobio ljubav, povjerenje i prijateljstvo. Od crkve Vavedenja Presvete Bogorodice u Vrbasu, gdje je kao osnovac i srednjoškolac, redovno i revnosno učestovao na svim svetim bogosluženjima, dugo godina praveći prosfore za liturgiju i marljivo učestovavši u svim duhovnim dešavanjima u svom rodnom gradu. Posebno se istakao kao profesor istorije, a potom i kao katiheta i profesor pravoslavne vjeronauke u Vrbasu, gdje je sa velikom ljubavlju i pedantnošću prenosio znanja pravoslavne vjere i istorije, ostavljajući svojim kolegama divan primjer života po jevanđelju i vjeri, koju je predavao. Takođe je potom u Cetinjskom manastiru, gdje je redovno dolazio 15 godina i učestvuej u životu manastira, kao sada i u svetom manastiru Ostrogu, gdje se po blagoslovima blaženopočivšeg Mitropolita Amfilohija i sadašnjeg Mitropolita crnogorsko-primorkog Joanikija nalazi na odgovornoj dužnosti Upravnika Arhiva manastira Ostroga. I na Cetinju, i u Ostrogu, zadobio je ljubav i povjerenje bratije, i prof rade Bulajić sa posebnom ljubavlju i molitvenošću pravi i prinosi prosfore za svete liturgije u Gornjem i Donjem manastiru Ostrogu”, podsjetio je Aleksandar Vujović.
Govoreći o pedagoškom radu autora, važno je istaći da je bio veoma zapažen kao pravoslavnog katihete u Vrbasu, a pogotovu sada kada obavlja dužnost asistenta i profesora na Bogoslovskom fakutetu u Foči, na katedri za biblistiku. U svom dosadašnjem služenju spojio je više zahtjevnih i plemenitih poslušanj, upravnik Arhiva, pedagog i prosfornik.
Profesor Aleksandar Vujović je na kraju izlaganja poželio autoru Radu Bulajiću da ga blagoslovi Svetog Jovana Šangajskog i Sanfranciskog Čudotovrca, čiji je jedan od naslednika na katedri predavača pravoslavne vjeronauke – katihete bio, i blagoslovi Svetog Vasilija Ostroškog Čudotvorca, kome sada revnosno služi u njegovj kući u manastiru Ostrogu kao arhivar i prosfornik i na Pravoslavnog Bogoslovskom fakultetu u foči, koji nosi svetiteljevo ime, prate u sve dane njegovog života, i da mu podare snage i mudrosti na ovim značajnim i svetim i velikim poslušanjima koje mu je Sveta Crkva povjerila.
Na kraju promocije svojih knjiga u ostroškoj svetinji, Rade Bulajić je pozdravio sve koji su došli na ovo ostroško duhovno veče, iz svih krajeva srpskih zemalja, kao i gostima iz daleke Australije,kao i onima koji su pratili uživo prenos iz ostroške svetinje. Zablagodario je Bogu i Njegovom ugodniku Svetom Vasiliju Ostroškom, koji je sve sabrao i blagoizvolio da se promocije održe na jednom od najsvetijih mjesta naše Srpske crkve. On je zahvalio igumanu manastira Ostroga arhimandritu Sergiju Rekiću i bratiji manastira, Mitropolitu crnogorsko-primorskom g. Joanikiju Mićoviću, kao i govornicima koji su predstavili knjige, kao i izdavačima, lektorima i urednicima izdanja knjiga.
Knjige g. Rada Bulajića su izašle iz štampe u izdanju Instituta za srpsku kulturu iz Nikšića, sa blagoslovima Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Joanikija i Njihovih Preosveštenstava Episkopa raško-prizrenskog i kosovsko-metohijskog g. Teodosija i Episkopa budimljansko-nikšićkog g. Metodija.
Msr Rade Bulajić, diplomirani teolog i diplomirani istoričar, master istorije i teologije, čtec Srpske Pravoslavne Crkve, rođen je 16. jula 1990. godine u Vrbasu, od oca Svetozara i majke Vere R. Tadić. Porijeklo porodice Bulajić je sa Grahova (Nikšić), a Tadića iz sela Smriječna (Piva). Osnovnu školu i Gimnaziju je završio u Vrbasu. U toku srednje škole bio je polaznik Istraživačke stanice Petnica kod Valjeva. Osnovne studije Istorije na Filosofskom fakultetu u Novom Sadu upisuje 2009. i uspješno završava 2013. godine. Iste godine, Njegovo Preosveštenstvo Episkop bački g. dr Irinej Bulović ga je postavio za katihetu u Gimnaziji u Vrbasu i Ekonomsko – trgovinskoj školi u Kuli. U vrijeme predavanja pravoslavnog katihizisa, polagao je diferencijalne ispite na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu. Završio je master studije na Filosofskom fakultetu u Novom Sadu odbranivši master rad 2014. godine, na temu ,,Kralj Milutin (1282-1321) i manastir Gračanica”.
Vođen ljubavlju prema Svetom Vasiliju Ostroškom, Svetom Petru Cetinjskom kao i zemlji svojih predaka, došao je u Crnu Goru dobivši kanonski prijem za Mitropoliju crnogorsko-primorsku 2017. godine.
Iz pedagoškog iskustva smatrao je da su osnovne studije temelj obrazovanja, a posebno bogoslovskog. Stoga je sa blagoslovom Mitropolita crnogorsko-primorskog g. dr Mitropolita Amfilohija 2017. godine, upisao osnovne studije na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu ,,Sveti Vasilije Ostroški” u Foči koje je uspješno završio kao redovan student 2021. godine, kao najbolji student generacije, dobivši najveće priznanje od predsjednika Vlade Republike Srpske g. Radovana Viškovića. Posle završenih redovnih studija upisuje i master studije na istom fakultetu koje sa uspjehom završava.
Jednoglasnog odlukom na sjednici profesorskog savjeta Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta u Foči Rade Bulajić, izabran je za asistenta na katedri za biblistiku, čiji je izbor potvrđen od strane Univerziteta u istočnom Sarajevu a takođe i na sjednici svetog Arhijerejskog Sinoda Srpske pravoslavne crkve, pod predsejdništvom Njegove Svetosti patrijarha srpskog g. dr Porfirije, člana SASinoda SPC za crkvenprosvetna pitanja Episkopa bačkog g. dr Irineja, člana SASinoda SPC Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Joanikija.
Na praznik Prepodobne mati Angeline Srpske, 12. avgusta 2019. godine, sa blagoslovom Njegovog Visokopreosveštenstva Arhiepiskopa cetinjskog i Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Amfilohija u toku Svete arhijerejske liturgije u manastiru Ćelija Dobrska, Njegovo Preosveštenstvo tadašnji vikarni Episkop dioklijski g. Metodije rukoproizveo je g. Rada Bulajića u čin čteca.
Odlukom Mitropolita Amfilohija imenovan je i postavljen za upravnika Arhiva Manastira Ostroga od 15. februara 2020. godine. Posebno sa velikom ljubavlju u manastiru Ostrogu obavlja i poslušanje prosfornika.
Član je redakcije Sveviđa, lista Eparhije budimljansko-nikšićke za vjeronauku, hrišćansku kulturu i život crkve. Redovni je saradnik Pravoslavnog misionara, zvaničnog misionarskog glasila Srpske Pravoslavne Crkve za mlade.
Objavljivao je brojne članke i radove u Pravoslavnom Misionaru, Svetosavskom zvoncu, Sveviđu, Svetigori, Srpskoj baštini, časopisu Smisao.
Bavi se pisanjem eseja, putopisa i proznih tekstova. Organizavao je više predavanja značajnih duhovnika i profesora za srednjoškolce i učestvovao u brojnim haritativnim aktivnostima.
Služi se engleskim i ruskim jezikom.
Učestovao je na više domaćih i međunarodnih naučnih skupova, naučnih konferencija, seminara i predavanja. Bio je gost u više radijskih i televizijskih emisija govoreći o bogoslovskim, istorijskim i duhovnim temama. Bavi se istraživanjem i proučavanjem tema iz bogoslovlja, biblistike, liturgike, etike, crkvene i narodne istorije.
Simeon Pantelić