U čast Presvete Preblagoslovene Slavne Vladičice naše Bogorodice i Prisnodjeve Marije
Glinska ikona Rođenje Presvete Bogorodice ubraja se među čudotvorne ikone Presvete Bogorodice, čija je istorija neraskidivo povezana sa drevnom Glinskom pustinjom.
Prema predanju, ikona se čudesno javila početkom XVI veka pčelarima koji su u šumi postavljali svoje košnice. Na mestu njenog javljanja, kao svedočanstvo ovog neobičnog događaja i kao mesto molitve i duhovnog sabranja, 1648. godine osnovana je Glinska pustinja.
Manastir je nazvan po svojim dobrotvorima — bojarskom rodu Glinskih, koji je u to vreme posedovao okolno područje.
Kroz vekove, Glinska pustinja prolazila je kroz brojna iskušenja. Posle decenija zaborava, stradanja i razaranja, manastir je 1994. godine ponovo vraćen Crkvi, čime je započeo njegov duhovni i materijalni preporod. Sveto-rođenjska Bogorodičina Glinska pustinja danas se nalazi u Ukrajini, na teritoriji Konotopske eparhije, u selu Sosnovka, u blizini granice sa Rusijom.
Praznik Glinske ikone Rođenja Presvete Bogorodice proslavlja se 21. septembra po novom, odnosno 8. septembra po starom kalendaru, na dan praznika Rođenja Presvete Bogorodice.
Čuda
Pred Glinskom ikonom Presvete Bogorodice tokom vekova uznosile su se brojne molitve, a njeno poštovanje naročito je bilo utvrđeno svedočanstvima o čudesnim isceljenjima i pomoći onima koji su joj sa verom i nadom pribegavali. Zbog mnogobrojnih svedočanstava o blagodatnoj pomoći, ikona je postala jedno od najpoštovanijih svetinja Glinske pustinje.
Nažalost, sama drevna čudotvorna ikona danas se smatra izgubljenom. Ipak, njeno poštovanje nije prestalo, već se nastavlja kroz brojne kopije koje verni i danas čuvaju i kojima se mole.
Izobraženje
Posebnost drevne Glinske ikone ogleda se i u njenom neobičnom i duboko simvoličnom izobraženju. Na njoj su bila prikazana tri međusobno povezana događaja: pravedni Joakim, pravedna Ana i sluškinja koja na svojim rukama drži novorođenu Djevu Mariju.
Na drevnom obrazu ova tri prikaza bila su međusobno odvojena posebnim konturama. Na kasnijim, savremenim kopijama, oni više nisu jasno razdvojeni, ali je zadržana njena prepoznatljiva osobenost — u gornjem delu ikone prikazan je Bog Savaot.
Takvo izobraženje na jedinstven način povezuje zemaljski događaj Rođenja Presvete Bogorodice sa nebeskom voljom Božijom, ukazujući na tajnu Božijeg promisla i na mesto koje će Presveta Djeva imati u istoriji spasenja ljudskog roda.
Ikonografski posmatrano, drevna Glinska ikona pripada složenom narativnom tipu koji u jednom obrazu objedinjuje više trenutaka povezanih sa Rođenjem Presvete Bogorodice. Takav način predstavljanja ne teži samo istorijskom prikazivanju događaja, već njihovom bogoslovskom tumačenju. Likovi pravednih Joakima i Ane, kao i novorođene Djeve Marije u naručju sluškinje, čine jedinstvenu kompozicionu i smisaonu celinu. Prisustvo Boga Savaota u gornjem delu ikone dodatno naglašava vertikalnu povezanost zemaljskog i nebeskog sveta: ono što se zbiva u ljudskoj istoriji predstavljeno je kao deo Božijeg promisla.
U kompoziciji ovakvog tipa značajnu ulogu imaju i boje. U pravoslavnoj ikonografiji boja nije samo sredstvo za dočaravanje izgleda predmeta, već nosi simvoličko i bogoslovsko značenje. Zlato, odnosno zlatna pozadina ili nimbovi, ukazuju na netvarnu svetlost, večnost i prisustvo Carstva Božijeg. Ono ne predstavlja običnu prirodnu svetlost, već simvoliše svetlost koja dolazi od Boga i koja preobražava stvoreni svet.
Crvena boja u ikonografiji najčešće nosi značenje života, carskog dostojanstva i duhovne snage, ali može ukazivati i na žrtvu i stradanje. Plava boja, nasuprot tome, upućuje na nebesko, duhovno i tajanstveno. U predstavama Presvete Bogorodice naročito je značajna kombinacija plave i crvene, odnosno purpurne: crveni hiton ukazuje na Njenu pripadnost ljudskom rodu, dok plavi maforion simvolički govori o Njenom nebeskom prizvanju.
Bela boja, tamo gde je prisutna, može da označava čistotu, neporočnost i duhovnu svetlost, dok zelena upućuje na život, obnovljenje i nadu. Smeđi i zemljani tonovi povezuju prikazane ličnosti sa stvorenim, zemaljskim svetom. Njihovo prisustvo u kompoziciji istovremeno naglašava ljudsku prirodu prikazanih događaja, dok zlato i svetliji tonovi otvaraju perspektivu ka nebeskoj stvarnosti.
Zato se kolorit Glinske ikone ne može posmatrati izdvojeno od njenog ikonografskog sadržaja. Boja, linija i kompozicija zajedno grade bogoslovsku poruku obraza: Rođenje Presvete Bogorodice nije samo porodični i istorijski događaj, već početak ispunjenja Božijeg promisla o spasenju čoveka. Zemni likovi Joakima, Ane i novorođene Marije povezani su sa nebeskim svetom prisustvom Boga Savaota, dok simvolika boja dodatno naglašava prelaz od stvorenog i prolaznog ka večnom i netvarnom.
Tropar Rođenju Presvete Bogorodice
Tropar, glas 4
Rođenje Tvoje, Bogorodice Djevo, radost objavi svoj vaseljeni: jer iz Tebe zasija Sunce Pravde, Hristos Bog naš, i razrušivši prokletstvo, dade blagoslov, a uništivši smrt, darova nam život večni.
Kondak, glas 4
Joakim i Ana oslobađaju se sramote bezdetnosti, a Adam i Eva oslobađaju se truleži smrtne, Prečista, u svetom rođenju Tvome. Zato i narod Tvoj praznuje, izbavivši se od grehova svojih, kličući Tebi: Nerotkinja rađa Bogorodicu i Hraniteljku života našega.
Veličanije
Veličamo Te, Presveta Djevo, i poštujemo svete roditelje Tvoje, i preslavno slavimo rođenje Tvoje.
Elza Bibić
Prevod sa ruskog – Olga Bibić
Literatura
https://www.deva-maria.ru/ikona-bogomateri-bozhiei-materi-rozhdestvo-bogorodica-glinskaya
