O 150- godišnjici od rođenja Milana Rakića sinoć, 23. avgusta, na Trgu od ćirilice upriličeno je veče pod nazivom „Milan Rakić – između poezije i diplomatije“. O Rakiću i njegovoj poeziji, za koju je Skerlić svojevremeno kazao da je „poslednja reč umetničkog savršenstva”, govorili su mr Jovan Pejčić i dr Jelena Marićević Bala.

Jelena Marićević Balać je primijetila da je sinoćno obilježavanje 150-godišnjice od Rakićevog rođenja, jedno od rijetkih, i da se čini kao da smo možda pomalo i zaboravili Milana Rakića. Međutim, u isto vrijeme, činjenica je i da se na policima savremenih knjižara – koje su najčešće najoskudnije knjigama poezije – ipak, bez obzira na takozvanu krizu recepcije poezije, nalaze i knjige Milana Rakića. Ovo je važan pokazatelj toga da nas naš književni kanon i oblikuje i da nam njegovi pjesnički uvidi – u kojima je obuhvaćeno pređašnje, predanjsko, i anticipirano buduće – i dalje pružaju neophodne odgovore na važna životna pitanja, i „u tom smislu je Milan Rakić zaista paradigmatična veličina srpske književnosti”, smatra Marićević Balać

Govoreći o ljubavnoj poeziji, i o ljubavi u poeziji, ovog klasika srpske književnosti, Marićević Balać je kazala da je njegov odnos prema ljubavi uveliko odredila i činjenica da je Milan Rakić bio i pjesnik, ali i diplomata u jednom od najtežih istorijskih trenutaka po srpski narod, i da se kao konzul u Prištini suočavao i saživljavao sa brojnim teškim nedaćama srpskog naroda. Ovaj je odnos, za koji mnogi smatraju da je specifičan i možda delikatan, „zapravo pristekao iz kakvoće njegove ličnosti i načina na koji se on suočavao s himerama i problemima, i sa kolektivnom sudbinom sopstvenog naroda”, kazala je Marićević Balać.

Njegovo je pjesništvo neodvojivo od njegove cjelokupne ličnosti, pa tak i od njegovog diplomatskog iskustva, smatra ona. Tako u pesmi Simonida, „da bi pokazao drugima vrednost naše kulture, napaćenost našeg naroda i ono što je jedinstveno kada je reč o srpskom narodu”, on bira francuski stih: „Zašto se ne opredeljuje, primera radi, za deseterac, koji je karakterističan stih naše epike i koji najbolje u reprezentuje srpsku kulturu?”, pita se ona i odgovara: Rakić bira stih jedanaesterac, jer je to forma koju Zapad može da prepozna, jer tako postoji veća verovatnoća da će dati šansu i onoj suštini, duhovnosti i lepoti koju sama „Simonida” nosi, i „možda to jeste pravi put opstanka jedne kulture i književnosti u evropskim ali i širim okvirima”, smatra Marićević Balać.

U zanimljivom i dinamičnom izlaganju ona je iznijela stav da ljubav ima suštinsko mjesto u poeziji Milana Rakića, kao i da joj on nije pristupao olako i jednostrano, već da je o njoj duboko promišljao i razumijevao je svestrano.

Svoj stav dr Marićević Balać je slikovito potkrepila adekvatnim Rakićevim stihovima, i ljubavnim, ali i onima koji se na prvi mah ne čine ljubavnim, poput onih u pjesmi „Simonida”.

Izrazivši radost što ima priliku da o pjesniku i rodoljublju Milanu Rakiću govori na Trgu od ćirilice Jovan Pejčić je na samom početku istakao da tokom studioznog bavljenja Rakićem – tokom kojeg je pregledao njegovu zaostavštinu u svim dostupnim arhivima, muzejima, bibliotekama, kao i onu u ličnom vlasništvu – nije našao nijedno Rakićevo slovo ispisano tuđim pismom, već samo ćirilicom.

Budući da Rakić nije bio samo pjesnik nego i intelektualac najvišega nivoa, u „njemu se prelomilo ne samo stvaralačko nasleđe srpske poezije do njegovog doba, već i svest intelektualnog, umetničkog i naučnog sveta velikih ljudi što su u njegovo vreme hodali malenom kraljevinom Srbijom, gradeći je istorijski, duhovno i nacionalno”, kazao je prof. Pejčić.

Kroz Rakićeve životne izbore, kroz rijetka Rakićeva govorenja o sebi, kao i kroz doživljaje njegovih savremenika, prof. Pejčić je publici vjerno pokazao Rakićevu izuzetnost i visoki integritet njegove ličnosti, riječju – njegovu čojstvenost.

Ovoga uistinu „elitnog čoveka”, koji je po riječima Isidore Sekulić, bio „poznat sa osobine da govori o drugima često ushićeno, a o sebi nikad i nikako”, kralj Petar Prvi je uzdigao u red velikih junaka Prvog Balkanskog rata, i odlikovao ga Zlatnom medaljom za hrabrost.

Rakićevo pjesništvo po Pejčićevim riječima krasi „autentičnost osećanja, mislenost, intelektualna dubina, izražajnost jezika, majstorstvo stiha” što su sve „osobine koje Rakića svrstavaju u grupu najznačajnijih srpskih pesnika, dvadesetog stoleća”, a njegovi rodoljubivi stihovi sabrani oko naslova na Kosovu, najlepši su ciklus ukupne srpske patriotske poezije. „Sva iskustva evropskog pesništva, sva sila nacionalnog pesničkog nasleđa, sve formalno i dubinski reformatorsko srpske lirike zlatnoga doba slili su se u karakter slika, signala, značenja i konačno uistinu i proročanski smisao ovoga jedinstvenog ciklusa”, kazao je prof. Pejčić.

Program je vodila Teodora Kovač, koja je i čitala odabrane Rakićeve stihove, a veče je muzikom dodatno oplemenila Višnja Dukić na gitari.

Sinoćnjem omažu Rakiću na Trgu od ćirilice prisustvovali su i Episkop buenosajreski i južnocentralnoamerički g. Kirilo i konzul Republike Srbije u Herceg Novog Jasmina Milačić.

Večeras, 24. avgusta, sa početkom u 20 i 30 časova, na Trgu hercega Stefana, održaće se predstava za djecu „Biblijske priče”.