Cernobilj

Ljetopis, 26. april 2019

Ime: Ljetopis 26.04.2019 (121 rodjen Marko Aurelije Antonio, 1986 Cernobilj); Opis: Ljetopis, 26. april Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 26. aprila 1986. godine eksplodirao je četvrti blok nuklearne centrale u Černobilju u Ukrajini. Radioaktivni oblaci prekrili su gotovo cijelu Evropu, a posledice te do sada najveće nuklearne katastrofe, još se ispituju. Nuklearna centrala trajno je zatvorena 2000. godine.

CernobiljČernobiljska katastrofa je nuklearna nesreća koja se dogodila u nuklearnoj elektrani u blizini grada Pripjat u Ukrajini. Smatra se je to najveća ekološka katastrofa u istoriji nuklearne energije. Elektrana se sastojala od 4 reaktora a sva četiri reaktora su zajedno proizvodili oko 10% ukupne električne energije trošene u Ukrajini. Prva eksplozija na četvrtom reaktoru je prouzrokovala dalje eksplozije koje su praćene oslobađanjem velike količine radioaktivnog otpada u atmosferu.

Radioaktivni oblaci prekrili gotovo cijelu Evropu. Iz oblasti je evakuisano preko 100.000 stanovnika. Pripjat je danas napušten i nalazi se u centru zabranjene zone. Do nesreće u elektrani je došlo usled testa na reaktoru. Testom je trebalo da se utvrdi da li električni generator, u slučaju da se turbogenerator ugasi, može u narednih 40-50 sekundi da obezbijedi dovoljno električne energije za sistem hlađenja reaktora dok se ne uključe dizel-agregati (testirao se slučaj kada bi došlo do prekida spoljašnjeg napajanja električnom energijom).

Postoje dvije zvanične verzije o uzrocima katastrofe. Po prvoj, objavljenoj tokom avgusta 1986. godine, uzrok nesreće je isključivo greška operatera, po drugoj, objavljenoj 1991. godine, uzrok su greške u dizajnu samog reaktora, tačnije u vertikalnim šipkama koje kontrolišu rad reaktora. Među faktorima koji su doprinijeli nesreći je svakako i neadekvatno obučeno osoblje. Direktor je prije transfera u černobiljsku nuklearnu elektranu radio u termoelektrani na ugalj. Glavni inženjer je takođe imao iskustva samo na konvencionalnim elektranama a zamjenik glavnog inženjera, je imao iskustva, ali na nuklearnim reaktorima u podmornicama.

Obližnji grad Pripjat nije bio odmah evakuisan. Žitelji su se bavili svojim uobičajenim poslovima, potpuno nesvjesni šta se desilo. Međutim, nekoliko sati po eksploziji, na desetine ljudi se razboljelo. Kasnije su prijavljene jake glavobolje i ukusi metala u njihovim ustima, uz nekontrolisane napada kašljanja i povraćanja. Za potrebe smještaja evakuisanih stanovnika izgrađen je nov grad Slavutič.

Poslije nesreće je rad elektrane bio otežan zbog opasnosti po zdravlje zaposlenih. Ipak, zbog loše energetske situacije u zemlji, preostali reaktori su nastavili sa radom, dok je izgradnja 5. i 6. bloka obustavljena. Nad oštećenim reaktorom broj 4 je sagrađen sarkofag, a između njega i zgrada (koje su ostale u daljoj upotrebi) je sagrađena betonska barijera debela oko 200 m. Reaktor broj 1 je prestao sa radom u novembru 1996. godine u sklopu dogovora vlade Ukrajine i međunarodnih organizacija. Godine 1991. je izbio požar na reaktoru broj 2 i pritom je zaključeno da je taj reaktor nemoguće popraviti. Reaktor broj 3 je 2000. godine lično isključio tadašnji predsjednik Ukrajine Leonid Kučma. Time je ova elektrana prestala da bude proizvođač električne energije.

 

  • Na današnji dan, 26. aprila 121. godine rođen je rimski filozof i car Marko Aurelije.

Marko Aurelije

Tokom ratnih pohoda u Evropi i Aziji vodio je bilješke na grčkom jeziku u obliku aforizama, koje su objavljene poslije njegove smrti, u dvanaest knjiga, pod naslovom „Samome sebi“. Bilješke predstavljaju filozofsku autoanalizu i razmišljanja o moralnim temama. Sačuvana je i Aurelijeva prepiska na latinskom jeziku sa svojim učiteljem i jednim od najcjenjenijih rimskih govornika Markom Kornelijem Frontonom. Jedan od najznačajnijih predstavnika poznog stoičkog eklekticizma, car-filozof Marko Aurelije, konzervativan mislilac, ali čestit i skroman čovjek, izvršio je svojom moralnom autoanalizom veliki uticaj na potomstvo. Njegovo djelo „Samome sebi“ vjekovima je bilo jedno od najčitanijih.

Marko Aurelije poslednji je nizu rimskih careva čije se skupno imperatorovanje naziva zlatnim dobom. Bio je to period razvoja, napretka, blagostanja, unutrašnjeg mira i spokoja bez premca. Tada je imperija doživjela svoj teritorijalni vrhunac, a Marko je tome dao svoj doprinos uspješnim ratovima sa Parćanima, Markomanima, Kvadima i Sarmatima. Poslednjih deset godina svog života, tokom Markomanskih ratova, mahom je živio u Sirmijumu, gdje je i napisao najveći dio svojih slavnih „Meditacija“. Osnovno obilježje tog zlatnog doba bilo je to što su carevi birali najbolje među ljudima koje su posinovljenjem određivali za naslednike. Paradoksalno, upravo je car-filozof Marko Aurelije, mudrac, bio toliko slab da prekine ovaj izvrsni običaj i da za naslednika odredi sina Komoda koji je tokom svog imperatorovanja u ludosti otišao toliko daleko da je čak promenio ime Rima, da je dao nova imena kalendarskim mjesecima koja su korespondirala sa njegovih dvanaest imena koja je samom sebi dodijelio.

Gotovo je izvesno da Marko Aurelije nije nameravao da ikada objavi napisano, niti da to ikada bude objavljeno, pa mu shodno tome po svemu sudeći nije ni dao naslov; „Meditacije“ su ono što je potomstvo smislilo, mada se kod nas uglavnom prevodi kao „Samom sebi“. Najveći dio ove zbirke izvanrednih misli napisan je upravo na tlu Srbije, u Sremskoj Mitrovici, kako se danas zove nekada slavni i veliki Sirmijum, koji je tokom tetrarhije 293-313. godine bio i jedna od četiri (neformalne) prijestonice carstva (Rim je formalno ostao prijestonica). Ovaj imperator je dobar dio perioda između 170-180. godine, dakle, poslednjih deset godina svog života, proveo upravo u Sirmijumu.

Nekoliko misli Marka Aurelija iz „Meditacija“:

“Ma šta radio, nemoj raditi protiv svoje volje, bez ljubavi prema ljudima, bez prethodnog razmišljanja ili ako te što vuče na drugu stranu. Neka ti misli ne budu skrivene uglađenim riječima. Ne govori mnogo i ne započinji mnogo odjednom.”

 “Ljudi traže mjesta u selu, na moru, u brdima, da bi se u njih povukli. I ti si navikao da imaš takve želje. A svaka takva težnja je u najvećoj mjeri djetinjasta, jer je s druge strane ipak moguće da se čovjek, ako samo hoće, u svako doba povuče u samoga sebe. Nema mjesta koje čovjeku pruža veći mir i spokojstvo nego što je to njegova duša, naročito ako je ona takva da, čim se u nju povuče, odmah naiđe na savršeni mir. A kad kažem “mir”, mislim samo na savršeni sklad. Zato neka ti uvek sklonište bude tu, i u njemu se obnavljaj.”

“Kakvo sposkojstvo duha posjeduje čovek koji se ne brine za ono što drugi kaže, radi ili misli, nego samo za ono što on sam radi, da bi njegovo djelo bilo pravično i bogougodno; ne priliči se dobrom čoveku da traži tamne mrlje u karakteru drugih ljudi, nego da ide pravo svome cilju i da ne gleda ni desno ni lijevo oko sebe.”