Cetinje

Ljetopis, 27. decembar

Ime: Ljetopis 27.12.2019 (1918 Miting na Cetinju, 1945 Koreja); Opis: Ljetopis, 27. decembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 27. decembra 1918. godine na Cetinju je održan miting protiv italijanske politike prema Crnoj Gori i Kraljevini SHS.

CetinjePoseban značaj tom mitingu dalo je učešće pet bivših predsjednika crnogorskih vlada: Andrije Radovića, Janka Vukotića, Lazara Tomanovića, Marka Radulovića i Mitra Martinovića. Na mitingu je usvojena rezolucija koju su i oni potpisali i koja je dobila veliku podršku u zemlji i inostranstvu. Oružani konflikt koji se desio 6. i 7. januara 1919.godine nalazio se u relaciji sukoba pristalica dinastije Karađorđevića, s jedne strane, i pristalica dinastije Petrovića, s druge strane. U sukobima je tokom dva dana, koliko su trajali, poginulo 22 zelenaša i 16 bjelaša, prema jednim podacima, a po drugim podacima- 30 zelenaša i 30 bjelaša, sahranjenih u zajedničku grobnicu na Cetinju Ono što se ipak nesumnjivo danas zna jeste da se korijeni ideje o kreiranju bune u Crnoj Gori moraju potražiti u Italiji, odnosno da su glavni organizatori „Božićne pobune“ na terenu bili italijanski agent Ministarstva vojnog, novinar Baldači, i crnogorski uticajni političar Jovan S. Plamenac.

Botaničar po imenu Antonio Baldači, italijanski politički i nacionalni ideolog 1902. godine podnosi program za širenje italijanskog uticaja na istok. Antonio Baldači je u svojoj publikaciji iznio studije da su Crnogorci i albanske Gege svojim najvećim dijelom direktni potomci Ilira, zauzimajući stav da bi trebalo raditi na prosvijetljavanju tih naroda na tom polju i pripremati, bez većeg direktnog osvajačkog pohoda, stvaranje jedne balkanske federacije „na ilirskoj osnovi“ kao najveće regionalne sile Balkanu, koja bi bila ostvarena na ruševinama osmanlijske i habsburške imperije, započinjući nezavisnošću albanske države i stvaranjem unije između nje i Crne Gore. Takav novi politički faktor bi se razvijao pod italijanskim uticajnim okvirom i, prema tvrnjama Antonija Baldačija, tamošnji narodi bi bili vrlo privrženi Rimu.

Trebalo bi naglasiti da ovaj plan ne predstavlja ideologiju italijanskog nacionalizma, pa niti politiku zvanične Italije, već podložni okvir za politiku prema Jugoslovenima koju je italijanska država oformila tek u Prvom svjetskom ratu, odnosno primijenila s njegovim krajem i neposredno poslije njega. Godine 1915. je u Londonu sklopljen Londonski sporazum između predstavnika Antante i Italije, koji je doveo do izvlačenja Italije iz neutralnosti i stupanja u rat na strani Saveznika. Kao nagrada, dijeljene su neprijateljske teritorije, i Italiji su obećane Istra, dio Dalmacije, kao i sama Albanija. Kraljevine Srbija i Crna Gora odbile su da budu učesnice sporazuma, u ime svojih južnoslovenskih sunarodnika koji su živjeli u Austrougarskoj. Kraljevina Italija je imala zbog ovog bilateralnog međudržavnog sporazuma itekakav pravni okvir za žaljenje i nezadovoljstvo koje je ispoljavala u vrijeme rasparčavanja Dvojne monarhije, kao i opravdanje za neprijateljstvo prema ideji jugoslovenskog ujedinjenja, koja je imala određene simpatije kod velikih stranih sila. Kraljevina Crna Gora, okupirana je i uništena od strane Centralnih sila tokom 1916. godine. Novembra 1918. godine Austrougarska monarhija je potpisala bezuslovnu kapitulaciju, a po primirju potpisanim potom, za Crnu Goru i Boku Kotorsku je organizovana zajednička Saveznička misija pod komandom Franše D’Eperea sa sjedištem u Kotoru, sastavljena od nekoliko hiljada francuskih, američkih, srpskih, britanskih, pa i italijanskih naoružanih snaga.

Italijanska vojska zaposjela je uglavnom oblast crnogorskog primorja, gdje je pojedinačno bila i najjača. Tu se ukazala prilika da Italija djeluje na ovom pravcu. Politika koju je Italija sprovodila u ovim oblastima nije u svojoj potpunosti predstavljala očekivanje ikakve šire uspješnosti u samoj Crnoj Gori, već prvenstveno kao adut na pregovaračkim stolovima kada su u pitanju italijansko-jugoslovenski jadranski teritorijalni sporovi.

 

  • Na današnji dan, 27. decembra 1945. godine Koreja je podijeljena po 38. paraleli (približno) na dvije države: Sjevernu i Južnu.

KorejaPočetkom XX vijeka, nakon poraza Ruske Imperije u ratu sa Japanskom Imperijom, Koreja je anektirana od strane Japanaca. Vladavina Japana se završava tek 1945 godine, kada je okončan Drugi svjetski rat. U tom trenutku nastaje podjela jedinstvene Koreje. Godine 1948. dogovorom između Sovjetskog Saveza i SAD-a, ova teritorija se dijeli na Sjevernu i Južnu Koreju. Razgraničenje je uspostavljeno na 38 paraleli. Sjeverni dio je bio pod jakim uticajem SSSR-a, a Južni pod uticajem SAD-a, što je i prouzrokovalo razorni rat između dvije Koreje početkom 50-ih godina dvadesetog vijeka. Pod američkim patronatom 1948. godine je proglašena Republika Koreja(Južna), a iste godine je proglašena Demokratska Narodna Republika Koreja (Sjeverna).

Zbog toga što je svaka od strana smatrala cjelokupnu teritoriju Korejskog poluostrva svojom, 1950 godine je izbio rat. Sjeverno-korejska vojska je uspješno krenula prema glavnom gradu Juga – Seulu, i ubrzo ga zauzela. U periodu od par mjeseci, Sjever je uspio da zauzme skoro čitav Jug, zahvaljujući tome što se narod nije protivio njihovoj akciji. Vjerovatno bi se sve završilo pobjedom „komunizma“ da se nijesu umiješale SAD. Američka vojska se iskrcala u Inčonu, u mjestu koje je bilo jako blizu 38-oj paraleli. Sjeverna Koreja je ubrzo počela da gubi osvojene teritorije, pa je tako gotovo čitav jug koji su osvojili, pao pod kontrolu Amerikanaca. Ali vojska SAD se nije zaustavljala, te su prešli formalnu granicu dviju Koreja i krenuli prema Pjongjangu. U tom trenutku se umiješala armija NR Kine, zbog dojava KGB-a da se Amerikanci neće zaustaviti samo na Sjeveru, nego će pokušati da povrate prethodnu kinesku vlast. Oštra zima je usporila invaziju američke vojske. Sjever je iskoristio ovu priliku i uz pomoć Kineza i sovjetskog oružja je ponovo kontrolisao svoju teritoriju.

Godine 1953. u Panmunđonu je potpisano primirje koje je još uvijek na snazi. Razgraničenje je uspostavljeno na 38-oj paraleli gdje je uspostavljena demilitarizovana zona. Kineska Armija se ubrzo povukla, dok američke snage i dan danas imaju vojnu bazu na Jugu. Južna Koreja se dugo oporavljala od posledica rata. Uzrok je bila veoma nestabilna politička situacija u zemlji. Politička kriza je vladala sve do 80-ih godina prošlog vijeka, dok nije počela snažno da jača ekonomija. Godine 1988. kao dokaz toga, u Seulu su bile održane Olimpijske igre. Ekonomski bum se nastavio, i danas je Južna Koreja jedan od vodećih proizvođača elektronskih uređaja i automobila. Za razliku od Juga, Sjevernoj Koreji nije trebalo dugo vremena da se oporavi od rata zbog pogodne političke klime. Kim Il Sung je bio prvi premijer a poslije i doživotni predsjednik . Šezdesetih godina se brzo razvija teška i laka industrija.

Nakon raspada Sovjetskog Saveza, ekonomija Sjevera počinje da se ruši. Zapadne zemlje su uvele brojne sankcije ovoj državi, što je izazvalo suše, glad, i epidemije. Još većoj izolaciji je doprinijela činjenica da Sjeverna Koreja proizvodi atomsko oružje. Danas je ova zemlja jedna od najizolovanijih na svijetu.