Vladika Nikolaj

Ljetopis, 5. januar 2019

Ime: Ljetopis 05.01.2019 (1589 umrla Katarina Medici, 1880 rodjen Sv. Nikolaj); Opis: Ljetopis, 5. januar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 5. januara 1880. godine rođen je Vladika Nikolaj Velimirović u selu Lelić kod Valjeva. Bio je episkop ohridski i žički, istaknuti teolog i govornik.

Vladika NikolajOd prvih dana pokazivao je svoju izuzetnu revnost u učenju. Školovao se u valjevskoj gimnaziji, gdje se pokazao kao dobar đak, iako je, da bi se školovao, služio u varoškim kućama, kao i većina đaka u to vrijeme. Kao učenik Bogoslovije je bio uspješan. Njegovo isticanje u naukama bilo je rezultat sistematskog rada. U svome školskom učenju nije se držao samo skripti i udžbenika, nego je čitao i mnoga druga djela od opšte-obrazovnog značaja. Do svoje 24. godine već je bio pročitao djela Njegoša,Šekspira, Getea, Voltera, Viktora Igoa, Ničea, Marksa, Puškina,Tolstoja, Dostojevskog i drugih. Posebno je u bogosloviji bio zapažen svojim mislima o Njegošu, koga je kao pjesnika i mislioca volio i još u valjevskoj gimnaziji dobro prostudirao.

Za vrijeme školovanja u Beogradu je zbog stanovanja u memljivom stanu i slabe ishrane dobio tuberkulozu od koje je godinama patio. Ljetnje raspuste je, po savjetu ljekara, provodio na moru, tako da je tada upoznao i sa ljubavlju opisao život Bokelja, Crnogoraca i Dalmatinaca.

Svoje studije u Bernu je, u svojoj 28. godini, okončao doktoratom iz teologije, odbranivši disertaciju pod naslovom „Vjera u Vaskrsenje Hristovo kao osnovna dogma Apostolske Crkve“. Sledeću godinu proveo je u Oksfordu, gdje je pripremao doktorat iz filosofije i zatim ga u Ženevi, na francuskom, i odbranio („Filosofija Berklija“).

Kao suplent Bogoslovije Sv. Save u Beogradu Nikolaj je predavao filosofiju, logiku, psihologiju, istoriju i strane jezike. No on nije mogao ostati u okvirima Bogoslovije. On zato počinje da piše, govori i objavljuje. Narodni rad Nikolajev nastavlja se još više kada je uskoro Srbija stupila na put ratova za oslobođenje i ujedinjenje srpskog i ostalih jugoslovenskih naroda. 1915. godine Vlada Srbije je uputila Nikolaja iz Niša u Ameriku i Englesku (gdje je ostao do aprila 1919. godine) u cilju rada na nacionalnoj srpskoj i jugoslovenskoj stvari.

Po završetku rata, dok je još bio u Engleskoj, izabran je za episkopa žičkog, odakle je ubrzo premješten na Ohridsku episkopiju.

No, naročito treba istaći Nikolajev pastirski i duhovni rad u Ohridu i Bitolju, a zatim i u Žiči gdje će biti vraćen 1934. godine, po želji Arhijerejskog sabora i naroda. Tek kao episkop ohridski i žički, Nikolaj razvija svoju punu i pravu djelatnost u svim pravcima crkvenog i narodnog života, ne zanemarujući pritom ni svoj bogoslovsko-književni rad.

Posebno je na Vladiku Nikolaja djelovao drevni Ohrid. Na njega je već bila izvršila dobar uticaj pravoslavna Rusija. Sada je taj uticaj nastavio i upotpunio Ohrid i Sveta gora, koju je svakog ljeta redovno posjećivao. Sveta gora i djela Svetih Otaca, koja je u ovo vrijeme Nikolaj naročito mnogo čitao i proučavao, izvršili su na njega trajni uticaj.

Kapitulacija stare Jugoslavije zatekla ga je u manastiru Žiči. Od prvih dana okupacije Vladika Nikolaj je, kao i manastir Žiča, dijelio sudbinu svoga naroda. Nikolaj je uhapšen 1941. godine i odmah zatvoren u manastir Ljubostinju, a zatim je prebačen u zatvor u manastir Vojlovicu kod Pančeva i zatočen tamo zajedno sa Patrijarhom Gavrilom Dožićem, strogo kontrolisani oružanom nemačkom stražom. Septembra 1944. godine Njemci su Vladiku Nikolaja i Patrijarha Gavrila sproveli iz Vojlovice u koncentracioni logor Dahau. Oni su bili jedina dva crkvena velikodostojnika u Evropi poslata tokom rata u koncentracioni logor.

Kao nepomirljivi protivnik komunizma, poslije oslobođenja Jugoslavije nije se vratio u otadžbinu, smatrajući da će narodu više pomoći u emigraciji. Nikolaj je došao u Ameriku tokom 1946. godine gdje ga je i smrt zatekla. Sahranjen je u manastiru Svetog Save u Libertivilu kraj oltara crkve, na južnoj strani 1956. godine, uz prisustvo velikog broja pravoslavnih Srba i drugih vjernika širom Amerike. Mnogo godina poslije smrti njegove mošti su prenijete iz Libertivila u Lelić 1991. godine.

Kanonizovan je za sveca u Hramu Svetog Save na Vračaru, u Beogradu, 24. maja 2003. godine.

 

  • Na današnji dan, 5. januara 1589. godine umrla je francuska kraljica italijanskog porijekla Katarina Mediči, kćerka gospodara Firence Lorenca II, koja je poslije smrti muža Anrija II vladala Francuskom kao regentkinja. Uz podršku pape Grgura XIII organizovala je 1572. godine pokolj hugenota (protestanata) poznat kao Vartolomejska noć.

Katarina MediciOduvijek je željela da njena porodica uspostavi što veću moć. Svi koji su Katarinu okruživali morali su joj priznati da je imala smisla za rukovođenje i da je izuzetno autoritativno vladala. Ono što je ona najviše željela bilo je, da ima nadzor nad svim i svima, a naročito je htjela da ima neograničenu moć. Sve što je radila bilo je u interesu očuvanja krune. Te njene karakterne osobine posebno će doći do izražaja u događaju po kojem je Katarina Mediči zauvijek ostala zapamćena u istoriji. Bila je to Vartolomejska noć, užas koji se dogodio noću između 23. avgusta i 24. avgusta 1572. godine. Kada god se govori o Katarini Mediči ne može se izbjeći spominjanje na tu veliku tragediju u noći sv. Vartolomeja koja je bila strahovita drama odigrana u tri dijela.

Prvi dio bila je tzv. “krvava svadba” Margarete Valoa, Katarinine kćeri, i Henrika Navarskog. Ona je bila katolkinja, a on hugenot. Drugi dio bio je atentat na admirala Gaspar de Kolinjija, inače vođu hugenota, a treći dio bio je sam pokolj francuskih protestanata te kobne noći. Hugenoti su bili pristalice reformacije u Francuskoj od XVI do XVIII vijeka i podržavali su učenje Žana Kalvina, francuskog hrišćanskog vjerskog reformatora, koji se ogradio od katolicizma. Admiral Kolinji bio je savjetnik Karla IX koji je na sve načine mladog kralja pokušavao da pridobije na stranu hugenota. Koliko je u tome uspio, govori i činjenica da je upravo Karlo IX svoju sestru Margaretu obećao Henriku Navarskom, jednom od protestantskih prvaka. Svadba je zakazana za avgust 1572. godine u Parizu i tada na scenu stupa Katarina, koja je odlučila da svatove iskoristiti za konačan obračun s hugenotima. Plan je bio da se odjednom riješi problem vjerskih sukoba između katolika i protestanata u Francuskoj. Znajući da će mladoženjini prijatelji, svi viđeniji hugenoti, doći u Pariz, pala je odluka da se problem riješi na najjednostavniji način kada svi budu na okupu. Vjerovatno je u tome veliku ulogu odigrala i taština Katarine Mediči, jer je bilo neshvatljivo da joj sin, Karlo IX, više sluša savjete jeretika Kolinjija nego vlastite majke.

Plan je uspješno držan u tajnosti, pa su hugenoti, ništa ne sluteći u velikom broju došli u Pariz na zakazano vjenčanje. Tada konačno Katarina razgovara sa sinom i uvjerava ga da hugenoti koji su došli na svadbu nijesu u Parizu s dobrim namjerama, već kako bi sproveli u djelo zavjeru protiv njega i države. Karlo IX je povjerovao majci. Kada je Karlo prihvatio majčine sugestije, pokolj je mogao da počne. U samo toj jednoj noći u Parizu je ubijeno više od 3.000 hugenota. Mnogi francuski gradovi su se ugledali na primjer Pariza pa je u skladu sa tim rastao i broj žrtava. Različiti istorijski izvori, opet vrlo nepouzdani, govore između 10.000 i 100.000 ubijenih.

Karlo IX je poslije pokolja slavljen u cijeloj katoličkoj Evropi kao junak koji je porazio jeretike. Ipak, glavni organizator i krivac za masakr zauvijek je ostala Katarina Medici. Na kraju je ipak pobjednica bila kraljica majka.

Francuski kralj Karlo IX je umro, ne navršivši 25 godina života. Naslijedio ga je brat i najmlađi Katarinin sin, Henrik III. Katarina Mediči, francuska kraljica, umrla je 1589. godine.

Henrik Navarski preživio je pokolj jer je bio član kraljevske porodice, a kasnije je prešao na katoličanstvo. Kao Henrik IV 1589. godine je postao francuski kralj, a iste godine je Nantskim ediktom dao vjersku slobodu hugenotima. Na kraju ga je 1610. godine ubio katolički vjerski fanatik.