Vasilije Petrovic

Ljetopis, 9. februar 2019

Ime: Ljetopis 09.02.2019 (1746 Arhimandrit Vasilije dao na stampu dvije knjige o istoriji CG, 1986 Halejeva kometa); Opis: Ljetopis, 9. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 9. februara 1746. godine Vasilije Petrović, kao arhimandrit Cetinjskog manastira, poslao je ruskom dvoru pismo s porukama zahvalnosti na dotadašnjoj pomoći Crnoj Gori, uz molbu da se u štampu daju dvije kratke istorije o Crnoj Gori, koje je uputio preko ruskog poslanika u Konstantinopolju.

Vasilije PetrovicNjegovoj visokoj grofovskoj svjetlosti njenog carskog veličanstva samodržice sveruske, državnom vicekancelaru pravom tajnom savjetniku nosiocu raznih ordena

Mihajlu Ilarionoviču Voroncovu, milostivome mome gospodaru

Najsvjetliji grofe,
Milostivi gospodaru,
Mihajlo Ilarionoviču,

Nalazeći se na najpresvjetlijem Njenog carskog veličanstva dvoru, ja, smjerni pastir slavenosrpskoga crnogorskoga naroda, očekujući premilostivo upućivanje u svoju otadžbinu i svome duhovnome stadu, usudih se da ovaj opis položaja i pređašnjih vladara zemlje naše crnogorske, s prilogom svetih careva srpskih i despota, ko su oni i otkuda bjehu, usrdno ponudim Vašoj visokoj grofovskoj svjetlosti, kao trudoljubivom ministru koji se interesuje za strane narode, o čemu jasno svjedoči Vaše ranije obilaženje tuđih krajeva; s tim da bi se dopao Vašoj visokoj grofovskoj svjetlosti da se štampa kako bi s narodom našim crnogorskim i drugi slavenosrpski narodi imali najusrdniju želju prema visokoslavnom Ruskom Carstvu. Imam čast da ovo kratko istorijsko djelo Vašoj visokoj grofovskoj svjetlosti uručim, što za dobro najpokornije molim da primite, zauvijek se predajem milosti.

Smjerni mitropolit crnogorski, skenderijski i primorski i trona srpskoga egzarh
Vasilij Petrović

Kao pravednim božijim dopuštenjem, za učinjene grijehove naše, Turci zavladaše, mada ne i u potpunosti, srpskom zemljom; a naročito najmilostiviji Bog bi razljućen zbog ubistva pravednog mladog cara Uroša. Poslije toga počeše se pojavljivati izvjesni ne znam kakvi ljudi u Ćesariji i u drugim zemljama i proglašavahu se potomcima visokih porodica srpskih despota i grofova, među njima i neki Bošnjak Đorđe Branković, nazvavši se srpskim despotom, još se usudi i zapovjednikom crnogorskim sebe proglasiti, za što je po zapovijesti cara Leopolda zatočen u Pragu, tamo je i preminuo, gdje je ranije napisao mnoge istorije o Srbljima, a naročito hvaleći svoju porodicu, koja je među Srbljima ostala u velikom prezrenju i sramoti zbog izdaje kneza Lazara.
Poslije toga i mnogi drugi podanici turski, a naročito Bošnjaci i Hercegovci po porijeklu, proglašavahu se plemićima i kupovahu za novac svjedočanstva od Raguzijana, a novac od trgovine dobijahu. Poslije toga Mavrourbin raguzinski arhimandrit, napisa istoriju o Slovenima, u kojoj slavi Raguzu iznad ostalih i kazuje da navodno slavni Nemanjin rod, careva srpskih, potiče iz loše porodice popa Stefana od Pljevalja iz Hercegovine. Nasuprot tome su mnoge stare istorije, a osobito one koje se i sada nalaze u Atonskoj gori u Hilendaru, i Srbljiji u lavri Studenici, u Dečanima, u srpskoj Pećkoj patrijaršiji, u crnogorskoj Cetinjskoj mitropoliji, koje jednako kazuju da je Simeon Nemanja rođen od kneza Bele Uroša, a taj Bela Uroš potiče od porodice Likinija Mučitelja i sestre Konstantina Velikog Teodore. Ovaj Bela Uroš živio je u Zeti gdje je danas grad Spuž i tamo je rodio tri sina, Davida, Konstantina i Stefana Nemanju, koji je nazvan kasnije u monaštvu Simeon. Iz ovakvog razloga neki Hercegovci i u Rusiji za zasluge naroda crnogorskog stekoše nagrade i milosti, čemu ne zavidimo, nego se čudimo kako tuđe zasluge u svoju korist upotrebljavaju. I zbog toga ukratko dajem ovu istoriju, ispisanu iz mnogih gore pomenutih srpskih istorija koje se nalaze u navedenim manastirima, a koje govore o carevima srpskim i hercezima crnogorskim; poslije toga stvarno pred carevima našim samo ličnosti prisustvovahu, a dijelom i mi svojim očima vidjesmo. Osim toga, i položaj te zemlje, i koji su narodi u njoj, i od kojih su porodica glavni oficiri, ukratko izložih, osobito da varalice posad ne bi mogle na ime čestitih ljudi u državu dolaziti, i svak svojim imenom neka bude zadovoljan.

 

  • Na današnji dan, 9. februara 1986. godine Halejeva kometa se pojavila u unutrašnjosti Sunčevog sistema. Klasifikovane kao nebeske skupine putujuće prirode, komete se sastoje od leda, prašine i stijena koje putuju posebnim putanjama oko Sunca. Jedna od njih, možda i najčuvenija, jeste Halejeva kometa, nebesko tijelo koje je budilo interesovanje običnog čovjeka i prije pojave astronoma, od prije više od dvije hiljade godina.

Halejeva KometaPriča o blistavoj kometi Halej datira još od 239. godine p.n.e, kada se po prvi put i pominje. S obzirom na izduženi oblik njene eliptične orbite, jedino joj se možemo diviti gledanjem u nebo svakih 76 godina i 363 dana. To je period života u kome, ako u razmatranje uzmemo sreću i prirodnu prolaznost života u vječnosti vremena, jedan čovjek može da je vidi dva puta. Kao nijedna druga kometa u istoriji, Halejeva kometa do najsitnijih detalja rasvjetljuje pojedine zanimljivosti vrijedne divljenja. Zahvaljujući tome što Halejeva kometa reflektuje samo 4% sunčeve svjetlosti, naučnici smatraju da je tamnija i od uglja, jer sija jedino kada se nalazi blizu Sunca, u trenutku kada čestice leda, prašine i stijena koje je sačinjavaju reflektuju dio svjetlosti koju primaju. Ovo je jedino nebesko tijelo koje je postalo besmrtno u jednom umjetničkom djelu iz XVII vijeka. Riječ je o „Tapiseriji iz Bajea“ koja prikazuje normansko osvajanje Engleske, i bitku kod Hejstingsa iz 1066. godine. S obzirom na to da se na kometu posmatralo kao da je djelo magije, tadašnje stanovništvo ju je dovodilo u vezu sa lošim predskazanjem. Sa svojim prečnikom koji je dugačak 15km i 8km širok, Halejeva kometa može da dostigne dužinu od 100 hiljada kilometara zahvaljujući tragu čestica koji ostavlja za sobom. Prema pojedinim kazivanjima iz tog vremena, prolazak Halejeve komete 1910. godine bio je jedan od najšokantnijih događaja jer je noću nebo izgledalo kao da je prekriveno tankim slojem sivkaste boje, stvarajući utisak kao da u najvišim predjelima pada snijeg ili da se hvata inje. Međutim, kasnije je otkriveno da je ovaj fenomen nastao zahvaljujući samoj planeti Zemlji, koja se sasvim slučajno našla na putu repa komete prilikom njenog putovanja, što je tada izazvalo strah kod ljudi koji su pomislili da su svjedoci kraja svijeta. Prema istorijskim evidencijama iz tog perioda, usled pojave komete i pometnje koju je izazvala 1910. godine desilo se više od 400 samoubistava koja se povezuju sa ovim nebeskim fenomenom koji je u Peruu prekrio nebo čudnim bojama.

Bilo je to 1705. godine, kada je engleski astronom, matematičar i pronalazač Edmund Halej otkrio i predskazao da će se kometa viđena 1531, 1607. i 1682. godine, ponovo pojaviti na nebu planete Zemlje 1758. godine. Nakon što se kometa pojavila onako kako je Halej naznačio, odmah su njegovom istraživanju priznate zasluge, a u njegovu čast kometa je nazvana upravo po njemu. Prvo zabilježeno viđenje Halejeve komete desilo se 239. godine p.n.e. Specifičnost ovog događaja zabilježena je u kineskim hronikama „Knjiga Hana“ i „Zapisi Velikog istoričara“. Drugi susret čovjeka sa Halejevom kometom ostao je zabilježen u vavilonskim tablicama, koje se danas čuvaju u Britanskom muzeju u Londonu. Ovi tekstovi su od ključnog značaja za razumijevanje orbitalnog kretanja komete u davnoj prošlosti.

Kada je negdje oko 1600. godine pisao svoje delo „Julije Cezar“, Šekspir je jednu rečenicu posvetio kometama kao glasnicima loših vijesti: „Kad prosjaci umiru, ne vide se komete; Nebesa se zapožare sama, kad umiru kraljevi“.

Zanimljivo je to da se američki pisac Mark Tven rodio 30. novembra 1835. godine, samo dvije nedjelje nakon pojave komete Halej na nebu. U svojoj autobiografiji, romanopisac je istakao kako se rodio zajedno sa tom kometom i kako bi bio razočaran da prilikom njenog narednog dolaska ne umre zajedno sa njom. Tven je preminuo 21. aprila 1910. godine, samo dan nakon afela – tačke u kojoj je Zemlja najudaljenija od Sunca, kada se kometa pojavila na drugoj strani Sunca i time se ispunila njegova želja da ode sa ovoga svijeta zajedno sa Halejem.