Povodom 110 godina od slavne Mojkovačke bitke i 40 godina od upokojenja hadži Radovana Bećirovića Trebješkog sinoć je u kripti Sabornog hrama Hristovog vaskrsenja u Podgorici, održana Svečana akademija naslovljena „Da svak prizna Srbu-Crnogorcu, za odsudnu bitku na Mojkovcu“ (Bećirović).
Na akademiji su besjedili Njegovo visokopreosveštenstvo Arhiepiskop cetinjski Mitropolit crnogorsko-primorski g. Joanikije i potpredsjednik Vlade Crne Gore dr Budimir Aleksić.
U umjetničkom djelu programa nastupili su: Srpsko pjevačko društvo „Svetosavnik“ i guslari Radoslav Rajo Vojinović, Slavko Goranović, Vitomir Arsenić, Dušan Pejić, Vaso Đondović, Miladin Anđelić i Sekule Cerović.
Voditelji večeri bili su Slobodanka Grdinić i Rajko Palibrk.
Mitropolit Joanikije je na početku citirao Njegošev stih: «Bez gusala razgovora nema», kako se ranije na narodnim skupovima govorilo i pojasnio da to znači da ako hoćemo prave teme i vrijedan razgovor, on mora biti uz gusle. Odmah zatim je citirao i Kanta: da se lijepo i uzvišeno dotakne naše duše i naših misli, odnosno «da se kroz poeziju i kroz pjesmu uz strune gusala dotaknemo religioznih sadržaja i visokih etičkih vrijednosti koje ima naša epska poezija, naročito kad imamo i dobroga pjevača koji, zapravo, i tumači tu poeziju.“
„Nije to samo neko pjevanje i slaganje lijepih tonova, nego guslar, pjevač epske poezije ulazi u smisao događaja. On nas uvodi u tajnu događaja. To najbolje čini naša stara klasična epska poezija koja je puna tih sadržaja o kojima govorimo, ali to na neki, mogli bismo reći, novi način i ništa manje je učinila i Radovanova pjesma „Mojkovačka bitka“.
I taj, znameniti događaj iz naše istorije prvo je prihvatila poezija, pa tek onda istorija. Da nije bilo Radovanove pjesme o Mojkovačkoj bici i da nije bilo dobrih guslara kao što je Boško Vujačić, sumnjam da bi ova bitka bila i za nauku interesantna. A sada, pošto je ona prešla u poeziju, ona je interesantna sa svake strane, a najviše zahvaljujući tome što je Radovan zaista ušao u duhovni, religiozni i etički smisao Mojkovačke bitke.
Ovo su dani rođenja Hristovoga, dani velikoga slavlja, dani kada priliči uz gusle pjevati, a još više, priliči nam da se sjetimo velikih događaja i velikih ličnosti iz Mojkovačke bitke-zaključio je Njegovo visokopreosveštenstvo Arhiepiskop cetinjski Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije.
Potpredsjednik Vlade dr Budimir Aleksić, na početku je istakao da „okrugle obljetnice kao što je 110. godišnjica od Mojkovačke bitke i 40 godišnjica od upokojenja Radovana Bećirovića obavezuju da se osvrnemo na krupne istorijske ličnosti i razmotrimo njihov značaj u nacionalnoj istoriji, kulturi i literaturi.
„Mojkovačka bitka kao jedna velika epopeja herojske borbe našeg prostog čovjeka za svoju slobodu i kao veličanstvena heroika predstavljala je značajno tematsko i inspirativno ishodište srpske književnosti. Ovaj slavni boj je više puta tematizovan u srpskom proznom i pjesničkom stvaralaštvu. U narodnom pamćenju i predanju, Mojkovačka bitka je imala snažan odjek, opjevala ju je narodna pjesma, a istoriografija je sagledala njen značaj u novijoj istoriji Crne Gore i srpskog naroda.
Sjećajući se večaras slavne Mojkovačke bitke, mi se sjećamo i velikog pjesnika koji je ovu bitku ovjekovječio u formi epskog deseterca, a koji se upokojio prije 40 godina. Riječ je o Radovanu Bećiroviću, najmarkantnijoj pojavi na raskršću narodne i autorske epike, posljednjem srpskom epskom bardu i svakako najreprezentativnijem predstavniku novije guslarsko-deseteračke epike u srpskom narodu.
Kao svjedok, hroničar, učesnik bitke, Bećirović je opjevao samožrtveni heroizam crnogorske vojke u Mojkovačkoj bici u istoimenoj pjesmi koja ima preko 1.000 stihova i čija je prva verzija objavljena 1927. godine u Nikšiću.
Mojkovačka bitka je jedna od najvećih i najznačajnijih Bećirovićevih pjesama, po mnogima, ovo je umjetnički najvrijednija njegova pjesma koja se po estetskim kvalitetima, po snazi likova i razvijenosti događaja, približava pjesmama višnjićevske forme. Kao i Višnjić, Bećirović je i istorijski i pjesnički tačan-zapisao je akademik Ranko Popović. O stradanju Mojkovačkih vitezova koji su zaustavili prodor austrougarskih trupa, Bećirović je vidio jednu od naših najvećih istorijskih pobjeda. Pisana sa punom sviješću o značaju Mojkovačke bitke, ova pjesma je nastala na osnovu autorovog najneposrednijeg uvida u dramatiku događaja o kome pjeva.
Bećirović u ovoj pjesmi u formi epskog deseterca opisuje i konstatuje sve ono što je egzaktna istorijska nauka dokazala. Mala Crna Gora se upustila u oružani sukob sa moćnom Austrougarskom monarhijom da bi obezbijedila slobodnu odstupnicu vojsci Kraljevine Srbije. Zbog toga je Mojkovačka bitka jedan od naših istorijskih događaja u slavnoj istoriji srpskog naroda na prostoru današnje Crne Gore koja najdoslednije oslikava njegovu visoku, patriotsku, slobodarsku i etničko-političku svijest. Opredjeljenje Mojkovačkih ratnika da uđu u rat sa daleko nadmoćnijim neprijateljem, Bećirović posmatra kao izraz bratske samožrtvene ljubavi zasnovane na Jevanđelju i podstaknute podvigom Kosovskih junaka. Serdar Janko Vukotić zaklinje svoje borce Miloševim mačem, Kosovom i Vidovdanom.
Dramatika sudara dvije vojske, komandantova zakletva, gavranovi koji nadlijeću bojište…sve podsjeća na Kosovsku bitku. Osim toga, pjesnik istovremeno predočava snagu srpske nacionalne svijesti kod pripadnika crnogorske vojske koja se ogledala u njihovoj odlučnosti da do posljednjeg čovjeka brane interese integralnog srpstva.
Stoga Bećirović ističe da treba da svak prizna Srbu Crnogorcu za odsudnu bitku na Mojkovcu.
Bećirović se ovom pjesmom potvrdio kao stvaralac koji je znao da istorijske činjenice transponuje u široke epske slike izuzetne snage i ljepote, a konkretne istorijske ličnosti u likove epske pjesme, da suvu hroniku pretvara u poeziju, a sirove pojedinosti u pravo pjesništvo-naveo je potpredsjednik Vlade dr Budimir Aleksić.
Priredila Lana Ostojić
