Konferencija Sesija 2

Prva i druga sesija konferencije- „Sloboda vjeroispovjesti ili uvjerenja u međunarodnom pravu i pravu EU“

Ime: 03.05.2019 KONFERENCIJA PRVA I DGUGA SESIJA; Opis: Prva i druga sesuja Tip: audio/mpeg

U nastavku dvodnevne Međunarodne naučne konferencije ”Sloboda vjeroispovijesti ili uvjerenja u Crnoj Gori“ koja je jutros počela u Podgorici, održana je prva sesija pod nazivom „Sloboda vjeroispovjesti ili uvjerenja u međunarodnom pravu i pravu EU“, na kojoj je moderator bila dr Elizabeta Kitanović, izvršni sekretar za ljudska prava u Konferenciji evropskih crkava.

Tokom ove sesije svoja izlaganja su iznijeli prof. dr Silvio Ferari, Univerzitet u Milanu (emeritus), prof. Kol Daram, Međunarodni centar za pravne i religijske studije, Brigam jang univerzitet, Provo, prof. dr Bogoljub Šijaković, Pravoslavni bogoslovski fakultet Univerziteta u Beogradu, Arhiepiskop ohridski i Mitropolit skopski g. dr Jovan (Vraniškovski), Skoplje.

Prof. dr Silvio Ferari se zahvalio na pozivu da dođe i govori na ovoj konferenciji.

,,Bavimo se zakonom o slobodi vjeroispovjesti i počeo bi time što bi ovaj zakon stavio u okvir postojećeg zakona o slobodi vjeroispovjesti onakvim kakvi oni postoje u Evropi“, rekao je Ferari pokazujući mapu na ekranu gdje su prikazane države članice Savjeta Evrope.

Dr Ferari je istakao da postoje tri vrste država: crvene u kojima ne postoji zakon o slobodi koji je stupio na snagu, zelene u kojima postoji zakon i žute gdje je zakon o vjerskim organizacijama donešen, ali ne sadrže odredbe koje se tiču indivdualne slobode vjeroispovjesti, već su ograničene samo na organizovane vjerske zajednice. Profesor Ferari je istakao neophodnost savremenog rešavanja problema položaja Crkava i vjerskih zajednica u savremenom crnogorskom društvu.

Prof. Kol Daram je kazao da je Savjetodavni savjet OEBS-a razvio set smjernica za reviziju legislative 2004. Tada su zaključili i shvatili da je potrebno ažurirati taj dokument. Daram je istakao da se proces tiče više odluka Evropskog suda. Zaključeno je da se treba fokusirati na ono što je relativno, ne kontroverzno i to se ticalo prava na dobijanje pravnog statusa. Važno je napomenuti, ističe Daram,  da je taj dokument iz 2004.  naglasio i to pravo religijskih zajednica na autonomiju u svom radu i to pravo treba da poštuje zaštitu fleksibilnosti različitih vjerskih zajednica i: strukturi

„Katolici imaju papu, baptisti definitivno nemaju papu, muslimani su organizovani na različite načine.., ali to je takođe nešto što treba poštovati“ istakao je profesor Kol Daram

Prof. dr Bogoljub Šijaković je istakao da između sadašnje vlasti i one iz epohe komunizma ne postoji suštinska razlika, naročito u odnosu prema crkvama i vjerskim zajednicama. Stoga, kako je naveo, ne čudi što se vlast trudi da normira sve, pa čak i šare na krilima leptira, a nema zakon o crkvama i vjerskim zajednicama. Profesor Šijaković je naveo razloge zbog kojih je postojeće stanje teško promijeniti, ali i izrazio nadu da će vrijeme pred nama donijeti pozitvne pomake na tom polju.

Pozdravljajući skup Njegovo blaženstvo Arhiepiskop ohridski Mitropolit skopski g. Jovan je zahvalio organizatorima na prilici da izloži probleme koji postoje u vezi sa ostvarivanjem pravnog subjektiviteta Grko-pravoslavne Ohridske arhiepiskopije Pećke patrijaršije, nakon presude Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu.

Vladika Jovan je podsjetio da je kanonska teritorija kojom danas upravlja Makedonska pravoslavna crkva, dodijeljena od strane Konstantinopoljske patrijaršije, koja je prethodno njome upravljala, Srpskoj pravoslavnoj crkvi Tomosom o njenoj autokefaliji 1922. godine. MPC je dobila autonomiju od SPC 1958, a autokefaliju, koju nije priznala nijedna pravoslavna Crkva do danas, je samoproglasila 1967.

„Budući da se MPC odvojila od SPC na pučistički način, jedina nadležna da uspostavi kanonsko jedinstvo sa prethodnom je samo SPC. Pregovori o kanonskom statusu MPC koja je u raskolu, između SPC i MPC, o uspostavljanju kanonskog poretka počeli su 1998. i trajali do 2002. godine kada je u Nišu postignut sporazum o autonomiji MPC i o promeni njenog imena u ime Ohridska arhiepiskopija.“

Nažalost, pod pritiskom tadašnjih vlasti u Makedoniji, arhijereji iz MPC su otkazali svoje potpise i sporazum je propao. Na poziv Patrijarha srpskog, blaženopočivšeg Pavla da pristupe liturgijskom i kanonskom jedinstvu sa SPC, jedini arhijerej iz MPC koji je pozitivno odgovoriio je bio vladika Jovan, tada Mitropolit veleski i povardarski MPC, sa cjelekupnim klirom i narodom te eparhije. Tada su, po riječima Njegovog blaženstva  počeli problemi sa makedonskim vlastima. SPC je odlučila oficijalno da dâ crkvenu autonomiju Crkvi u tadašnjoj R. Makedoniji, pod imenom Pravoslavna ohridska arhiepiskopija, ime koje je bilo prihvaćeno i „Niškim sporazumom”.

Arhiepiskop ohridski Mitropolit skopski g. Jovan je napomenuo da su ga bez ikakvih dokaza sudili i da je 5 godina i 6 meseci proveo po zatvorima u tadašnjoj R. Makedoniji.

Kako država nije dodijelila pravni status Pravoslavnoj ohridskoj arhiepiskopiji, iako su se još 2003. g. stekli svi pravni uslovi, a kada su se iscrpili svi pravni ljekovi, Arhiepiskopija se obratila Evropskom sudu za ljudska prava u Strazburu 2007. godine. Te godine , nakon donošenja novog zakona „O pravnom položaju crkava, verskih zajednica i religioznih grupa”, ova Crkva je podnijela zahtjev za registraciju, ali nažalost, ponovo je bez ikakvih pravnih argumenata odbijena:

„Obratili smo se Ustavnom sudu tadašnje R. Makedonije sa zahtjevom da ispita da li sudskim rešenjima postoji povreda slobode uvjerenja i vjeroispovesti po odnosu čl. 110 t. 3 Ustava R. Makedonije i kada smo godine dobili Rješenje Ustavnog suda da se odbacuje zahtjev o zaštiti slobode i prava čovjeka i građanina koji smo podnijeli pred tim sudom, ispunili su se svi uslovi da i ovaj predmet dostavimo na rešavanje pred ESLJP u Strazburu.“

Sud u Strazburu je spojio oba predmeta u jedan predmet i novembra 2017.  donio je presudu kojom je R. Makedonija proglašenom krivim što nije registrovala Grko – pravoslavnu Ohridsku arhiepiskopiju Pećke patrijaršije. Iako je i nakon presude podnijet zahtjev za registraciju pod tim imenom, do danas to nije učinjeno.

Po riječima vladike Jovana ispunjavanje presude ESLJP nadgleda Savjet ministra EU, ali iz nepoznatih razloga on još uvek toleriše današnju R. Severnu Makedoniju u kojoj ne vlada pravo.

„Država je toliko korumpirana da su stanovnici izgubili svaku nadu da će ta država jednog dana biti pravna država. Ali, ako smem da izrazim svoje mišljenje, takvo je stanje zato što EU, radi samo njoj poznatih razloga, toleriše takvo bespravno stanje. To naravno ne ide u prilog EU jer ljudi i na Balkanu sve više shvataju da je EU kompromisna sa sistemom vrijednosti po kojima je pravo na čelu“, zaključio je Njegovo blaženstvo Arhiepiskop ohridski Mitropolit skopski g. Jovan.

Međunarodna naučna konferencija ”Sloboda vjeroispovijesti ili uvjerenja u Crnoj Gori“ koju organizuju Mitropolija crnogorsko-primorska i Konferencija evropskih crkava iz Brisela nastavlja sa radom danas i sjutra kroz još četiri sesije i donošenje zaključaka.

Povod za održavanje Međunarodne naučne konferencije ”Sloboda vjeroispovijesti ili uvjerenja u Crnoj Gori“ je najava Vlada Crne Gore da će u drugom kvartalu ove godine usvojiti Predlog zakona o slobodi vjeroispovijesti koji je od stručne javnosti i predstavnika najvećih vjerskih zajednica, ocijenjen nepravednim, neustavnim, diskriminatornim i neusaglašenim sa međunarodnim konvencijama o vjerskim slobodama.

Namjera organizatora je, kako su saopštili, da se, otvaranjem stručnog i argumentovanog dijaloga, doprinese opštem dobru i pomogne relevantnim subjektima u izradi novog teksta Nacrta zakona o slobodi vjeroispovijesti, koji bi, za razliku od postojećeg Nacrta iz 2015. godine, u potpunosti bio usaglašen sa međunarodnopravnim okvirima slobode vjeroispovijesti ili uvjerenja uz poštovanje istorijske uloge, doprinosa, prava i legitimnih očekivanja crkava i vjerskih zajednica u Crnoj Gori.

Vesna Dević