U Galeriji Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori, juče, 15. septembra, svečano je otvorena dokumentarna izložba „Od Nevesinjske puške do Solunskog fronta”. Postavka kroz bogato dokumentarno gradivo prikazuje prelomne istorijske događaje, oslobodilačke borbe i istorijske veze od ustanka u Hercegovini 1875. godine sve do proboja Solunskog fronta i završetka Prvog svjetskog rata.
U okviru zvaničnog programa prisutnima su se obratili prof. dr Dušan Krcunović, predsjednik Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori, istoričar dr Nenad Urić i autorka izložbe Nataša Gligorić.
Prof. dr Dušan Krcunović je, govoreći o izložbi, istakao: „Ako je istorija ‘učiteljica života’ (magistra vitae), kako glasi čuvena Ciceronova izreka, onda bi najvažnija pouka koju od nje dobijamo glasila da bez srpskog jedinstva nema slobode i da je lična žrtva preduslov jedinstva i slobode. Povodom tih vrijednosti MS-DČuCG na Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave organizuje izložbu posvećenu harambaši Peru Tunguzu, ustaniku i junaku Nevesinjske puške, Albanske golgote i proboja Solunskog fronta. Ova godina je počela božićnim obilježavanjem 110. godišnjice Mojkovačke bitke, potom je krajem jula proslavljena 150. godišnjica Bitke na Vučjem dolu, koliko je i proteklo od Bitke na Fundini. Sva ta slavna vojevanja urezana su u naše crkveno-narodno pamćenje kao produžetak Kosovskog boja; kao što su i sve bojne poljane na kojima su se te bitke odigrale bile produžetak Kosova polja; kao što su i sve žrtve blagorodne u svim tim bojevima i na svim tim poljanama bile otjelovljenje kosovskih junaka i vitezova. Jedan od njih bio je i harambaša Pero Tunguz koji je za svog životnog vijeka u dva vijeka, počev od 1875. pa sve do 1918. godine, vojevao za ideale jedinstva i slobode srpskog naroda, i uspio da doživi makar jednu epizodu njihove istorijske realizacije. Zahvalni smo gospođi Nataši Gligorić kao autorki ove jedinstvene izložbe kojom je po prvi put rekonstruisan i obuhvaćen životni put njenog pretka, odužujući makar dio ličnog i porodičnog duga prema njemu, ali i u ime cijelog našeg naroda. Riječi zahvalnosti upućujemo i gospodinu Nenadu Uriću, istoričaru i stručnom saradniku na ovom projektu čije je istoriografsko znanje pružilo izložbenoj postavci čvrstu dokumentacionu osnovu.”
Autorka postavke i praunuka Pera Tunguza, Nataša Gligorić, istakla je da izložba svjedoči o kontinuitetu slobodarskih tradicija srpskog naroda kroz život njene porodice i istorijske prelomnice: „Pero je imao tu milost Božju da traje u vremenu i da se kroz njegovu biografiju prelamaju i prepliću najvažniji događaji srpske istorije s kraja 19. i početka 20. vijeka, u kojima je bio aktivan učesnik i svjedok borbe za slobodu, jedinstvo i nacionalno dostojanstvo. Ovo nije izložba samo o jednog junaku, već priča o vremenu u kom su sloboda, čast i dostojanstvo bile najviše vrijednosti.” Ona je objasnila da kroz fotografije, izvode iz knjiga, dokumente i časopise izložba obuhvata porijeklo porodice Tunguz, Perovu biografiju, učešće u Nevesinjskoj pušci, Uloškom ustanku i Velikom ratu, kao i pozne godine njegovog života u Crnoj Gori i sjećanje njegovih potomaka.
Istoričar dr Nenad Urić osvrnuo se na istorijski značaj i ulogu Pera Tunguza kao jedne od ključnih ličnosti tog doba: „Pero Tunguz je bio hajduk starog kova i duša ustanka, jer je na terenu djelovao i prije njegove zvanične organizacije. On povezuje starije generacije hercegovačke hajdučije sa poslednjom generacijom koja je 1918. godine dočekala slobodu. Posjedovao je duboki poriv za borbom, a istovremeno je održavao dobre odnose sa knjazom i kraljem Nikolom Petrovićem, koji je na njega računao za pokretanje ustanka.” Urić je dodao da je izložba pripremljena na osnovu bogate dokumentacije, narodnog predanja i dragocjenih iskaza koje je Pero prenio svojim sinovima Radovanu i Danilu.
U umjetničkom dijelu programa svojim nastupom veče je upotpunila Tijana Vučetić, dok je program vodio Luka Spasojević.
Dokumentarna izložba biće otvorena za sve posjetioce u narednom periodu u prostorijama Galerije Matice srpske u Nikšiću.
Izvor: Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori
