Mozaici U Risnu

Ljetopis, 10. jul 2019

Ime: Ljetopis 10.07.2019 (1509 rodjen Zak Kalvin, 2008 Rimski mozaici u Risnu); Opis: Ljetopis, 10. jul Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 10. jula 2008. godine svečano je obilježen završetak rekonstrukcije Rimskih mozaika u Risnu.

Mozaici U RisnuOva znamenitost je  najstariji arhitektonski spomenik u Crnoj Gori, stara oko dvije hiljade godina. Trenutno muzej predstavlja temelj antičke rimske vile Urbana sa različitim mozaičkim obrascima na podovima u svakoj sobi i atrijumom u sredini. Mozaici su izrađeni od šljunka od tri vrste – bijeli (lokalni), sivo-plavi i crni (uvezeni), koji imaju kvadratni oblik. Rimska vila Urbana u Risnu obuhvata 7 različitih porodičnih soba sa mozaicima i 3 sobe za službenike, u kojima zemlja je bila pod. Vila je izgrađena na takav način da njen vrh predstavlja Sunce, koje je u to vrijeme bilo simbol Rima. U centru kuće se nalazi Atrijum, mali unutrašnji vrt sa bazenom za kišu, koju su poslije koristili za kuhinju i kupatilo, od kojeg kružno idu pet hodnika koje vode do soba. Sačuvana je soba u kojoj se nalazi jedinstveni mozaik sa bogom sna – Hipnosom, koji je jedan od rijetkih mozaikalj sa ovim bogom. Važno je napomenuti da rimske kuće  su već imale vodovod i kanalizaciju, a u vilama je bilo čak i podno grejanje.

Risan je veoma drevni grad, koji se prvi put pominje pod imenom Rizon. On je bio glavni grad u cijelom Bokokotorskom zalivu, koji čak nosio njegovo ime – „Sinus Rizonikus„. Kada su grad osvojili Rimljani, nazvali su ga Rizinijum. Grad se razvijao tokom rimske vladavine, izgrađene su velike vile, u uskim ulicama je išla trgovina, i stalno su dolazili i odlazili brodovi. Ruševine vile slučajno su otkrili graditelji kada su asfaltirali put. Iskopavanja su organizovana 1930. godine, ali pronađeni mozaici su bili ponovo pokriveni zemljom do boljeg vremena. Radovi su nastavljeni 1957-1959. godine, a ovo mjesto postalo je zaštićeno od strane države kao spomenik drevne istorije. Sedamdesetih godina prošlog vijeka, tokom arheoloških iskopavanja, temelj ove antičke kuće je u potpunosti rekonstruisan. U 5 soba u vili postoje različiti mozaici sa jedinstvenim obrascima koji odgovaraju namjeni sobe:

– u spavaćoj sobi na mozaiku krupnim planom prikazan je čovjek, koji odmara na jastuku boga sna – Hipnos;

– soba, koja je bila namijenjena vojnim savjetima, ukrašena je slikama bitke;

– mozaik u dnevnoj sobi prikazuje ribe, hobotnice i druge morske životinje, kao i lozu i druge zanimljive geometrijske figure;

– u trpezariji mozaik ima dvije boje, u sredini se nalazi rozeta uokvirena Suncem, a okolo su geometrijski motivi. Naučnici vjeruju da je u ovim obrascima nešto šifrovano i pokušavaju da razotkriju namjeru stvaraoca mozaika.

– u prostoriji u kojoj je vlasnik odmarao, pod  je sastavljen od  289 polja. Malo je vjerovatno da crtanje ima veze sa igranjem šaha, tako da je, najverovatnije, ovo samo obrazac.

Takođe unutar vile postoji još jedna čudna struktura, što je pitanje spora između naučnika. Postoje dvije verzije na račun onoga što je bilo. Prva je podrum za skladištenje amfore sa vinom, maslacem itd., u kojem je trebalo da bude dovoljno hladno. Druga, donekle apsurdna – ovo mjesto može biti groblje, jer su ovdje pronađene ljudske kosti, zbog čega se pojavila takva pretpostavka. Tokom iskopavanja pronađeni su fragmenti zidova, stubova, prozora za prozračivanje koji se nalaze uz temelj.

 

  • Na današnji dan, 10. jula 1509. godine rođen je švajcarski teolog francuskog porijekla Žan Kalvin, vođa frakcije protestantizma u Ženevi (kalvinizam), koja je imala mnogobrojne pristalice u evropskim zemljama, posebno u Francuskoj (hugenoti), i izazvala velike društvene potrese.

Kalvinizam je prema definiciji jedan pokret i poseban teološki princip zasnovan u hrišćanstvu, koji navodi Boga i religiju kao osnovu i suštinu svih stvari, i njegov tvorac jeste znani francuski reformator  i teolog Žan Kalvin, koji je uveo kalvinizam kao jedan poseban vid reformatorskog protestantizma. Kalvin je svoju teoriju i učenje zasnivao na pretpostavkama po kojima se svi ljudi dijele na one koji su prokleti i na one koji su blaženi, i da su oni za takav život jednostavno predodređeni, te da ih samo vjera može spasiti, a takvo je učenje podržavao i zagovarao i čuveni Martin Luter. Dakle, prema Kalvinu i Luteru, suština je u vjeri, a „hram vjere“ jeste crkva i njena učenja koja se moraju kao takva bez sumnje poštovati, ali ipak nijesu priznavali samu crkvu kao instituciju za taj pravi „simbol vjere“, već su vjerovali da je suština u „Svetom pismu“. Žan Kalvin, rođen je u francuskom gradu Nuajonu, u Parizu  je studirao teologiju, a kasnije i prava u Orleanu, kada se i desio jedan njegov „preobražaj“ jer je počeo da potpada pod uticaj tada poznatog protestanta Melhiora Volmara, i da se veoma dvoumi u vezi sa svojim „životnim pozivom“. U današnje vrijeme, kalvinizam je poslije više od 500 godina od svoga nastanka, od Kalvinove vrlo jedne jasne polazne ideje u katoličanstvu i protestantizmu, i dalje rasprostranjen kao pravac u baš nekim protestantskim crkvama i vjeruje se da ovom „pravcu“ pripada preko 75 miliona ljudi u svijetu u oko 107 zemalja. Kalvin se posvetio obrazovanju u Parizu i u Orleanu, i  marljivim radom i zalaganjima (kako je sam tvrdio učio je svakoga dana od pet sati ujutru do ponoći), uspio da sa samo 23 godine i postane doktor prava, a u isto vrijeme je naučio i hebrejski, latinski, grčki sve da bi mogao da vrlo adekvatno i pažljivo proučava Bibliju i analizira uvjerenja Isusa Hrista. U isto vrijeme u susjednoj Njemačkoj, počeo se razvijati i pokret pod vođstvom Martina Lutera, koji je sasvim otvoreno kritikovao stavove i učenja Katoličke crkve, jer je smatrao da je ona „iskvarena i da se udaljila od biblijskih učenja i uvjerenja“, i postala oličenje pohlepe, satane, grijehova i svega lošeg što su ljudi skloni da čine „nasuprot“ Božjim učenjima. Luter je imao brojne pristalice i smatra se da je on prvi i pravi tvorac protestantizma u izvornom obliku, te postoji priča da je on čvrsto vjerujući u svoja uvjerenja na vrata jedne crkve zakovao 95 zahtjeva iz svoga transkripta, čija je suština bio zahtjev za kompletnu crkvenu i versku reformu.

Svakako, temelj kalvinizma kao učenja i najvažnije Kalvinovo djelo je nastalo „u izgnanstvu“, pod nazivom „Temelji hrišćanske religije“, i bila je sasvim jasna namjera da se odbrane francuski protestanti koji su poznati kao „hugenoti“. U pomenutom djelu je Kalvin zagovarao Božju duhovnu vlast kao temelj vjere, i oštro kritikovao katoličanstvo i crkvena uvjerenja, te je tada i proglašen velikim teološkim reformatorom, a tada je Ženeva postala njegovo „sjedište“ i mjesto na kome je marljivo radio na svojim reformama.

I na samu Ženevu je Kalvinov uticaj bio vrlo očigledan, te je grad postao „moralniji“, i mada je do tada grad bio na vrlo „lošem glasu“ od njegovog uticaja je postao stjecište moralnih zakona kojih su se ljudi pridržavali. U Ženevi su pomenuti „hugenoti“ uspjeli da unaprijede ekonomiju i osnovali prve slobodne štamparije i do danas poznate fabrike časovnika, a u nju su u velikom broju pristizali i engleski protestanti, koji su se bojali gnijeva kraljice Marije I. No, kako to obično i biva, Kalvinov početni reformatorski uspjeh je počeo da jenjava i odumire, te se pokazalo da samo nekih 15% stanovnika Ženeve vjeruje u kalvinizam i podržava ga, ali ostatak ipak jeste ostao naklonjen Katoličkoj crkvi, i to je dovelo do neminovnog vjerskog raskola. Žan Kalvin je u Ženevi umro 1564. godine, i danas se naime i smatra da je „ukaljana i suština i zaostavština kalvinizma“, ali ostaje sasvim nepobitna činjenica o njegovom uvjerenju, marljivom radu i zalaganju za reforme i protestantizam, koje su prava slika njegovih moralnih vrijednosti koje je protkao sa osjećanjem dužnosti i velikom samodisciplinom, kako bi i istakao neke takve svoje i vrlo ljudske i dobronamjerne osobine.