Rusko Japanski Sporazum

Ljetopis, 13. april 2019

Ime: Ljetopis 13.04.2019 (1941 Rusija i Japan, 1941 Madarski teror); Opis: Ljetopis, 13. april 2019 Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 13. aprila 1941. godine Rusija i Japan potpisali sporazum o neutralnosti u Drugom svjetskom ratu.

Rusko Japanski SporazumDvije države su kroz vjekove imale promjenljive međudržavne odnose koji su najčešće bili na ivici napetosti zbog geostrateškog položaja u kojem se nalaze.

Rusija je još u periodu Carstva započela širenje na teritorije prema jugu, zapadu i istoku. Japan se oduvijek nalazio na veoma trusnom tlu podložnom snažnim zemljotresima i u vulkanski najaktivnijem pojasu Pacifika. Takvo stanje je u velikoj mjeri primoralo Japance da razviju militaristički duh u cilju teritorijalnog širenja prema azijskom kontinentu.

Rusija je prema svom jugo-istočnom susjedu držala tvrd stav kada je u pitanju bio status njenih ostrva prema kojima je Japan itekako imao određene planove kada je u pitanju širenje japanskog životnog prostora.

Nakon takozvane Meidži obnove 1868. godine u Japanu, nova vlast je prekinula sa nekoliko vjekova dugom izolacijom Japana. Odlučili su da prihvate zapadne ideje, tehnološke novosti i običaje. Do kraja devetnaestog vijeka Japan je za relativno kratko vrijeme izašao iz izolacije i transformisao se u modernu industrijsku državu. Japan je nastojao da ga prihvate u rang jednak zapadnim silama.

Prvi zategnuti odnosi između Japana i Rusije uslijedili su nakon Kinesko-japanskog rata kada je Kina 1895. godine izgubila u ratu. Kina je potom bila primorana da preda Koreju, Tajvan, poluostrvo Ljaotung i luku Port Artur. Rusi su prisilili Kinu da sa njima potpiše ugovor o iznajmljivanju pomorske baze Port Artur na 25 godina. Port Artur je bio jedina ruska luka na toplim morima na obali Pacifika i imala je ogromnu stratešku vrijednost.

Nakon propasti pregovora sa Rusijom Japan je decembra 1903. godine poslao Rusiji ultimatum, da bi Rusiji objavio rat februara 1904. godine. Japan je napao luku Port Artur tri sata prije zvanične objave rata. Bio je to prvi veliki poraz jedne zapadne sile. Japan se nakon ove pobjede uvrstio među velike svjetske sile i započeo proces japanske dominacije u Kini.
Incidenata je do Drugog svjetskog rata bilo u obliku sovjetsko-japanskih pograničnih sukoba tokom 1938-1939. godine. Najpoznatiji su svakako ostali Bitka na jezeru Ha San koja je vođena avgusta 1938. godine. To je bio vojni upad Japana iz Mandžuka (Mandžurija pod okupacijom Japana) na teritoriju Sovjetskog Saveza a jedinice Crvene armije su ih žestoko potukle i uspješno odbile i nakon toga je usledilo primirje.

Već u maju, 1939. godine, Japanci su ponovo pokušali upad i došlo je do sukoba sa Sovjetima i Mongolima, ali su i ovaj put izvukli deblji kraj kada ih je sovjetska artiljerija žestoko potukla u borbama na reci Halin Gol.

SSSR i Japan su potpisali Sovjetsko-japanski pakt o neutralnosti 13. aprila 1941. godine Uprkos, Trojnom paktu i napadom Njemačke na SSSR, Japan je ostao pribran i poučen ranijim iskustvom, ovaj put nije napao Sovjete.

Naredni veliki sukob dve zemlje usledio je aprila 1945. godine kada je SSSR otkazao Pakt o neutralnosti. Već u avgustu mjesecu Sovjeti objavljuju rat Japanu i jedan sat nakon toga kreće Velika sovjetska invazija Mandžurije. Sovjeti su zauzeli Mandžuriju, Unutrašnju Mongoliju i sjever Koreje. Japanci su ubrzo shvatili da su Sovjeti voljni i u stanju da izvrše invaziju na Japanski arhipelag, posle brzog osvajanja Mandžurije i južnog Sahalina. Predaja Japana u avgustu 1945. godine označila je konačni završetak Drugog svjetskog rata.

 

  • Na današnji dan, 13. aprila 1941. godine u Drugom svjetskom ratu mađarski fašisti počeli teror u Bačkoj i za nekoliko dana ubili oko 3.000 civila, mahom Srba.

Madjarski TerorTokom aprilskog zaposijedanja Bačke 1941. godine, usled insceniranih sukoba kojima je stvorena prividna viteška bitka „hrabre“ mađarske vojske sa „četnicima“, pobijeno je nekoliko hiljada građana. Preko 10.000 ljudi je opljačkano tokom aprilske okupacije. Tim činom je prekršena Haška konvencija iz 1907. godine i niko nije odgovarao, kao ni za sve druge nečovječnosti u Hortijevoj takozvanoj Velikoj Mađarskoj. Ni u „užoj“ Mađarskoj nije pošteđena autohtona srpska zajednica. Na stotine mađarskih Srba je zatvoreno, naročito inteligencija. Odlukom generalštaba i Ministarstva unutrašnjih poslova, od srpske i jevrejske inteligencije su sastavljeni takozvani radni bataljoni, a pojedini Srbi su strpani u logore. Aprila 1941. godine osnovan je logor 440 u koji su zatvoreni mnogi „nepovjerljivi“ Srbi, starosjedeoci u Mađarskoj.

U kratkotrajnom Aprilskom ratu 1941. godine Vojvodinu su okupirale njemačke i mađarske fašističke snage. Nakon Aprilskog rata Vojvodina je okupirana i podijeljena u tri okupacione zone: Srem su Njemci predali tzv. Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, Bačku i Baranju je anektirala Hortijeva Mađarska, dok je Banat faktički potpao pod vlast domaćih Njemaca (folksdojčera), iako je zvanično pripadao Nedićevoj Srbiji. Odmah po okupaciji, započela je kampanja pogroma nad Srbima i Jevrejima, koja je, različitim intenzitetom, trajala do 1944. godine, vođena nesmanjenom žestinom i mržnjom prema Srbima koji su tu živjeli. Već prvih dana okupacije, pobijeno je oko 2.500 Srba. Svoj zloglasni vrhunac, kampanja je dostigla tokom racije u Južnoj Bačkoj, januara 1942. Prema podacima centra Simon Vizental, samo u jednom danu i samo na jednom mestu, novosadskom „Štrandu“, 23. januara 1942., pripadnici mađarskih okupacionih snaga u Novom Sadu odveli su 292 Srbina i 550 Jevreja na obalu Dunava i tamo ih natjerali da zakorače na zaleđenu površinu reke, a potom ih usmrtili puščanim hicima u led koji je pucao. One koji se nijesu odmah udavili, ubijali su iz pištolja i pušaka. U tom događaju, kao i u svim zločinima tokom racije u Južnoj Bačkoj 1942. godine, učestvovale su i jedinice mađarske vojske i Mađarske kraljevske žandarmerije. U Bačkoj i Baranji je zavedena okupatorska uprava, uklanjani su srpski nazivi na javnim mestima, protjerivani Srbi i drugi a u škole je uveden mađarski jezik kao obavezan. Srpski viđeniji ljudi su ubijani a njihova imovina plijenjena.