Oslobodjenje Beograda

Ljetopis, 13 decembar 2018

Ime: Ljetopis 13.12.2018 (1806 Srpski ustanici oslobodili Beograd, 1545 poceo sa Tridentski sabor); Opis: Ljetopis, 13 decembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 13. decembra 1806. godine srpski ustanici su u Prvom srpskom ustanku oslobodili beogradsku varoš i natjerali Turke da se povuku u Kalemegdansku tvrđavu. Tvrđava osvojena početkom 1807. godine, a po slomu ustanka 1813. godine Turci su ponovo zauzeli Beograd.

Oslobodjenje BeogradaPariski Le Moniteur Universel 1807. godine detaljno je obavijestio čitaoce o borbama za oslobođenje Beograda:

„Prije petnaestak dana jedan Turčin je napustio Beograd i prešao kod ustanika (misli se na poznatog Kondu, koji nije bio Turčin, nego hrišćanin – Cincar), ponudio im je pomoć u pokušaju da osvoje grad. U stvari, taj Turčin je poveo grupu srpskih dobrovoljaca iz pravca Save do bedema koji su Turci podigli oko grada. Tu ih je zaustavio, i krenuvši prema turskim vojnicima koji su na tom mjestu stražarili, predstavio se rekavši da se vraća među prave vjernike i da ima važne stvari da im otkrije. Pustili su ga da priđe. Onda se on bacio na Turke, ubio četvoricu i oslobodio ulaz srpskim ustanicima.

Oni su, prodrijevši među bedeme, napali sa svih strana Turke koji uopšte nijesu bili spremni, veliki broj je ubijen ili ranjen, oko 70 ih je zarobljeno. Zapaljena je kuća u koju se sklonilo oko 40 Turaka, svi su umrli u plamenu. Tako su Srbi zagospodarili beogradskim Donjim gradom i tom prilikom su Srbi izgubili Vasu Čarapića, jednog od najsposobnijih vojvoda. Tu su pronašli 22 topa podignuta na bedeme, dvije prangije i druga artiljerijska oruđa koja su bila na ulicama.

Stanovnicima se ništa loše nije desilo, vožd je čak naredio raspodjelu hleba i mesa. Istog dana su Turci izveli jedan od snažnijih napada, smjelo su prešli ulice predgrađa, gdje nisu opazili nijednog Srbina…

Kada su Turci bili na domašaju, Srbi su na njih otvorili žestoku vatru. Nakon tri sata bezuspješnih pokušaja, Turci su se povukli u gornju tvrđavu. Od tog trenutka, Gušanac-Alija, zapovjednik krdžalija (turskih odmetnika), očajnički pokušava da se što duže održi u Beogradu, viđen je kako luta po zidinama i vjerovatno traži način da pobjegne“.

Francuski Jouenal d l Empire, februara 1807. godine, izvještava da je Beogradska tvrđava pala u ruke ustanika i navodi sledeće:

“U skladu sa pismom koje je turski opunomoćenik poslao beogradskom paši, i u kojem mu zapovijeda da odmah preda tvrđavu Srbima, ta predaja je izrešena 7. ovog mjeseca prije podne. Janičari su dobili dozvolu da izađu iz grada sa svojim oružjem…

Srbi su noću evakuisali Ratno ostrvo, koje je smješteno blizu austrijske obale, oni su ranije uništili baterije koje su tu bile smještene. Značajan broj austrijskih trupa već se okupio kod Zemuna kako bi udaljile ustanike sa ovog položaja. Srpski vožd Karađorđe povjerio je komandovanje Beogradom vojvodi Mladenu Milovanoviću“.

Algemeine Zeitung saznaje dalje pojedinosti u vezi sa predajom Beograda i o tome obavještava čitaoce januara 1807. godine, na sledeći način:

“Glavne tačke ugovora o predaji grada Beograda su: 1) Tvrđavu predaju Turci Srbima dne 20. decembra 1806. godine 2) Turske čete odlaze ispraćene svim vojnim počastima u pratnji srpskih četa, koje ih prate prema Vidinu. 3) Radi veće međusobne sigurnosti, daje taoce i jedna i druga strana do definitivno postignutog primirja. Komandu grada preuzima Mladen Milovanović”.

Karađorđe je nakon osvajanja Beograda postao još važnija ličnost, konstatuje list. Mnogi strani vlastodržci mu šalju svoje izaslanike, tražeći njegovu pomoć protiv zajedničkih neprijatelja – Turaka. Krajem januara došao je preko Zemuna u Beograd izaslanik vlaško-moldavskog kneza Ipsilantija, donoseći na dar Karađorđu prekrasnu sablju. Prema vijestima u Algemeine Zetingu korice mača su izrađene od srebra, a sam mač je bio sav od zlata, ukrašen dragim kamenjem. Izaslanik je proveo nekoliko dana u Beogradu, kao Karađorđev gost. Grad je prema daljim novinskim izveštajima napustio veoma zadovoljan, noseći vjerovatno dobre vijesti svome gospodaru.

Život se u Beogradu nakon osvajanja počeo normalizovati. Izbjeglice se vraćaju u grad, a izgled grada postaje iz dana u dan sve ljepši. Karađorđe je izdao u pogledu snabdijevanja grada živežnim namirnicama precizne naloge, obećavši stroge kazne za prestupnike.

 

  • Na današnji dan, 13. decembra1545. godine počeo je sa radom Tridentski sabor. Ekumenski sabor, na kojem je do kraja izgrađen status katoličke crkve kao dogmatske, protivreformacijske, militantne ustanove s papom-autokratom na čelu, s prekidima je zasjedao do 1563. godine. Na osnovu zaključka ovog skupa vođen je protivreformacijski pokret koji je doveo do Tridesetogodišnjeg rata između prokatoličkih i protestantskih snaga u Evropi (1618-48. godine).

Tridentski KoncilTridentski sabor je devetnaesti ekumenski sabor Katoličke crkve. Održan je u razdoblju od 1545. godine do 1563. godine u Tridentu (današnji Trento u Italiji), kao odgovor na teološke i ekliziološke izazove koje je postavila Protestantska reformacija. Na ovom je saboru potvrđeno učenje Katoličke crkve o spasenju, sakramentima, biblijskom kanonu, a nakon njega ujednačen je način slavljenja mise u cijeloj Katoličkoj crkvi.

Nakon što je papa Lav X objavio papinsku bulu, Martin Luter je spalio taj dokument i zatražio da se sazove opšti sabor. Njemački zemaljski sabori pridružili su se tom zahtjevu, a ideju je podržavao i Karlo V kao način ponovnog ujedinjenja i primirenja sukoba oko Reformacije.

Ipak, papa Pavle III uvidio je da nije više riječ samo o nekoliko protestantskih propovjednika, nego da su i različiti knezovi i ostali vladari prihvatili nove ideje. Zato je želio da sazove sabor, ali kad je to predložio kardinalima, naišao je na jednoglasno odbijanje. S obzirom da je Karlo V insistirao da se sabor održi, papa ga je sazvao prvobitno u Mantovi, a potom u Trentu. U to vrijeme je to bio slobodan grad Svetog rimskog carstva s knezom-biskupom na čelu.

Tridentski sabor imao je dva glavna cilja: da riješi pitanje protestantizma i da podstakne obnovu u Katoličkoj crkvi.

Većina učesnika sabora je željela da se osudi protestantsko učenje, i da definiše doktrinu Katoličke crkve u svim tačkama koje su bile dovedene u pitanje.

Obnova je trebalo da se postigne uređivanjem crkvene discipline i uprave. Sabor je donio odluke kako bi se suzbile neke od najočitijih zloupotreba, a uveo je i reformu u pitanju dijeljenja oprosta, što je bilo jedno od glavnih pitanja na početku Reformacije. Isto tako, donijete su odluke o obnovi svešteničkog života, o školovanju klera, o obavezi biskupa da boravi u svojoj biskupiji, i o zabrani dvoboja. Iako je nekoliko učesnika pokazivala umjerenu naklonost prema stavovima reformatora o prvenstvu Svetoga pisma i o opravdanju samom vjerom, sabor ni u čemu nije izašao u susret protestantima.

Odlučeno je, tako, da Crkva ima posljednju riječ u tumačenju Svetog pisma, a hrišćanin koji se ne bi pridržavao crkvenog tumačenja mogao je biti proglašen jeretikom. Biblija i crkvena predanja ravnopravni su izvori objave.

Protiveći se Luterovom učenju o spasenju samo po vjeri, sabor je naglasio da se do spasenja dolazi vjerom i djelima. Takođe je odlučeno da su oprosti ispravni izrazi vjere.

Papa Pije IV je potvrdio odredbe sabora i stvorio komisiju za njihovu primjenu. Dekreti sabora u Tridentu predstavljaju potvrdu nepopustljivosti katoličke crkve po pitanju dogme. Crkva je odbacila bilo kakav dogovor po pitanju transsupstancije, celibata i lju-dskih djela.

Odluke sabora bilo je teško sprovesti. Protestantizam se proširio kroz cijelu zemlju. Sjeverna Njemačka je bila cijela protestantska, Rajnska oblast je bila pod velikim uticajem a u Bavarskoj su propovijedali luteranski sveštenici.