Krsto Popovic

Ljetopis, 13. mart 2019

Ime: Ljetopis 13.03.2019 (1947 poginuo Krsto Zrnov Popovic, 1741 rodjen austrijski car Josif II); Opis: Ljetopis, 13. mart Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 13. marta 1947. godine poginuo je Krsto Zrnov Popović, crnogorski oficir u balkanskim i I svjetskom ratu. Za zasluge u ranijim ratovima bio je odlikovan Danilovim krstom petoga reda i Medaljom za hrabrost. Rođen je 1881. godine u Lipi Cuckoj. Završio je podoficirsku i oficirsku školu, a dalje vojno obrazovanje sticao je u Francuskoj. Austrougarsku okupaciju proveo je u koncentracionom logoru u Mađarskoj. Bio je jedan od vođa u Božićnoj pobuni 1918. godine, nakon čega je emigrirao u Gaetu. Nakon smrti kralja Nikole i raspuštanja crnogorskih trupa u Italiji, emigrirao je u Argentinu, potom u Belgiji, a po dobijanju amnestije od vlasti Kraljevine SHS, vratio se u Crnu Goru.

Molba Krsta Popovića Kralju Aleksandru Karađorđeviću:

Njegovom Veličanstvu Aleksandru
Kralju Srba, Hrvata i Slovenaca
Vaše Veličanstvo,

Krsto PopovicKad je neprijatelj bio konačno potučen 1918. godine tada je i nastupio momenat za ujedinjenje Kraljevine Crne Gore sa Kraljevinom Srbijom i sa ostalim jugoslovenskim pokrajinama. U Crnoj Gori javile su se dvije političke struje, koje su crnogorski narod dovele do oružanog sukoba. Ja kao oficir iako sam stajao neutralno prema jednoj i drugoj političkoj struji, čim je nastupio oružani sukob ostao sam vjeran svetinji zakletve položene Vrhovnom Komandantu NJ. V. Kralju Nikoli i stupio u borbu protiv onih elemenata, koje je moj Vrhovni Komandant označio kao neprijatelje Crne Gore. NJ. V. Kralju Nikoli mom Vrhovnom Komandantu ostao sam vjeran do njegove smrti. Smrt blaženopočivšeg Kralja Nikole razriješila me je zakletve a pri tome je Crna Gora postala sastavni dio Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, koja je primila kao takva na sebe sva prava, kao i sve obaveze.

Usljed toga pokorno molim Vaše Veličanstvo, da me oslobodite svih odgovornosti za vrijeme građanskog rata u Crnoj Gori od decembra 1918.godine do smrti blaženopočivšeg Kralja Nikole i sa tim dozvolite mi slobodan povratak u domovinu, prema kojoj imam i obaveza a i mojih prava naslijeđenih od Crne Gore, koja je postala sastavni dio Vaše Kraljevine.
Vašem Veličanstvu i domovini biti ću vjeran kao što sam bio vjeran NJ. V. Kralju Nikoli i Crnoj Gori.

Krsto Popović
Brigadir bivše Crnogorske vojske
Belgija
23. septembra 1929. god.

U predratnom periodu pripadao je opozicionoj Crnogorskoj Federalističkoj Stranci. U prvim danima okupacije Popović se držao po strani. Pripadao je grupi crnogorskih federalista koja se protivila oduzimanju teritorija Crnoj Gori i Boki i teritorija pripojenih Velikoj Albaniji. Krstova grupa odbija italijansku rezoluciju o proglašenju suverene Crne Gore. Njihova politička platforma nije isključivala jugoslovensku državu u kojoj bi Crna Gora bila federalna jedinica. Grupa je bila distancirana od grupacije oko Sekule Drljevića.

Popović se nije javno eksponirao kao saradnik Italijana. Kako je imao veliki ugled u Katunskoj nahiji i protivio se Drljevićevom krilu CFS, partizani su više puta pokušavali da Popovića privole na saradnju, ali bezuspješno. Odbio je sve pozive i ostao dosledan svojim uvjerenjima. Lovćensku brigadu, čiji je komandant bio Krsto Popović, zahvatilo je rasulo i Njemci su je rasformirali u novembru 1943. godine, a Krsta razoružali. U Katunskoj nahiji, avgusta 1944. godine pokušava da stvori vojsku, ali bezuspješno. Poslije ovog kraha odmeće se u šumu i skriva se sve do 13. marta 1947. godine. Krsto Popović je ubijen, u svojoj 66. godini, od strane pripadnika OZNE. Zasjeda je bila organizovana na Bojanjem brdu između Grahova i Nudola. U okršaju gine Rako Mugoša a na sahrani, njegova majka oplakuje jednako obojicu – i kori sina što je krenuo na njega jer „Nije Krsto zec iz gore, nego vitez Crne Gore“.

 

  • Na današnji dan, 13. marta 1741. godine rođen je austrijski car Josif II, sin Marije Terezije i njen savladar do 1780. godine.

Josif IiU interesu novih građanskih slojeva, na koje se oslanjao u borbi protiv preživjelih institucija izraslih iz srednjeg vijeka, sproveo je reforme na tragu ideja prosvetiteljstva. Oslobodio je kmetove zavisnosti od plemstva, ali je ipak zadržao vlast vlastelinskog suda nad njima. Ustanovio je poreze i za plemstvo i sveštenstvo. Godine 1781. izdao je “Patent o toleranciji” kojim je, u rimokatoličkoj Austriji, dozvoljena potpuna sloboda vjeroispovesti kao i pristup u državnu i javnu službu. Ipak, u skladu s načelima prosvijećenog apsolutizma težio je centralizaciji i germanizaciji. Njegove reforme dočekane su oduševljeno među austrijskim Srbima, najviše u današnjoj srpskoj Vojvodini. Pod utiskom brutalnosti Francuske revolucije poništio je niz svojih reformskih poteza, da bi njegov brat i naslednik Leopold II, kasnije, potpuno uklonio sve tekovine reformi Josifa II.

Kod srpskog naroda car Josif II je upamćen kao veliki reformator, vizionar i umni vladar koji je mnogo uticao na preobražaj srpskog društva koje je steklo novu samosvijest i sa mnogo više zrelosti ušlo u novo razdoblje svoje istorije kada je konačno ostvareno postojanje srpske nacionalne države. Josif II je uspio da sprovede brojne reforme koje karakterišu jednog visoko prosvijećenog vladara. Pred sam kraj svog života Josif II je bio prinuđen da povuče neke svoje reforme, ali je i ono što je preživjelo ostavilo je tragove dostojne pamćenja. I dok je otpor feudalne Ugarske prisiljavao cara Josifa II na povlačenje, kod Srba je on upamćen kao car reformator i ličnost koja je mnogo uticala na preobražaj srpskog društva, a posebno na tradicionalni stav srpske crkve. Glavni predstavnici jozefinističkih ideja u srpskom društvu prišli su njegovim idejama i postali njegovi vjerni zastupnici. Iako je cijela Evropa bila zahvaćena idejama Francuske revolucije, može se reći da je upravo car Josif II u svojoj državi ublažio oštricu njene surovosti i kasno shvaćene nužnosti da se reformiše društveni poredak. Josif II je pokušao da, bez revolucionarnog nasilja, uvede zastarelo ustrojstvo austrijske države u novo doba njene istorije. Na svoj prosvijećeni način on je svojim vizijama u Austriji oglasio kraj srednjeg vijeka oslanjajući se na napredne i prosvijećene krugove ojačalog građanskog staleža. Za Srbe u Austriji on je s pravom prihvaćen kao idealni vladar jedne pravne države u kojoj su svi građani bili izjednačeni pred zakonom.

Sem toga, Josif II bio je simpatičan Srbima još i zbog toga, što je ušao u sporazum s Rusima i što je počeo borbu protiv Turaka.