Podgorica

Ljetopis, 18. avgust 2019. godine

Ime: Ljetopis 18.08.2019 (1326 Podgorica, 2000 Indijanci u Brazilu); Opis: Ljetopis, 18. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 18. avgusta 1326. godine u kotorskim arhivima prvi put se pominje Podgorica.

PodgoricaU jednom dokumentu zapisano je kako se izvjesni Jovan iz Podgorice, zet Vemčov, zadužio u Kotoru kod Ivana Glavatija na 300 perpera, za predstojeće putovanje. Podgorica se nalazi na raskrsnici nekoliko značajnih putnih pravaca, koji se slivaju dolinama rijeke Zete, Morače i Cijevne, u kotlini Skadarskog jezera i u blizini Jadranskog mora, u plodnoj ravnici sa povoljnim klimatskim uslovima. Ovaj prostor je još od davnina bio veoma pogodan za formiranje ljudskih naselja, zato su ovdje naselja postojala još u praistorijsko doba. Najstariji ostaci materijalne kulture na ovom području pripadaju mlađem kamenom dobu. Dalji razvoj omogućio je pojavu organizovanog ljudskog naselja koje će preživjeti mnoge događaje. U ranom srednjem vijeku najveće naselje bila je Duklja. Grad se nalazio na oko tri kilometra sjeverozapadno od današnje Podgorice. Urbanistički, Duklja je bila prilagođena konfiguraciji terena. To je za ono doba bio veliki grad, sa 8-10 hiljada stanovnika, u kome su bila riješena sva osnovna komunalna pitanja. Relativno veliku gustinu naseljenosti, u prostoru koji je imao jedva nešto više od desetak kilometara u prečniku, uslovili su geografski položaj, povoljni klimatski i ekonomski uslovi i odbrambene pozicije, što je za ta vremena bilo od velikog značaj. Od dolaska prvih slovenskih i avarskih plemena i početka raspada Rimske imperije, na ovom prostoru se zbivaju mnogi krupni događaji. Prestaju funkcije nekih dotadašnjih utvrđenja, nastaju novi gradovi. Duklja je porušena. Slovenske skupine koje se doseljavaju, u stalnim borbama sa Vizantijom, teže stvaranju nove države. U svim tim previranjima nastaje novo naselje – Ribnica, koje je ovo ime dobilo, vjerovatno, po rijeci Ribnici uz koju je nastalo. Prvi pomen Ribnice vezuje se za Nemanjiće. Geografski položaj uslovio je i saobraćajni značaj Ribnice, kao raskrsnice glavnih putnih pravaca, preko koje je održavana veza ovih krajeva sa zapadom. Kada su se konačno nastanili u ovim krajevima, Sloveni su, stvarajući novu državu, počeli razvijati svoju kulturu i umjetnost. Prvi put se ime Podgorica pominje 1326. godine u jednom sudskom dokumentu Kotorskog arhiva. Podgorica, odnosno ranije Ribnica, bila je ekonomski jaka. Trgovačke veze između Dubrovnika i Srbije Nemanjića, koje su bile veoma razvijene, održavane su putem koji je, preko Trebinja i Nikšića, vodio za Podgoricu. Kako se nalazila na najprometnijoj raskrsnici puteva, Podgorica je bila središte veoma živog strujanja roba, trgovaca, kurira i drugih putnika, što je podsticalo njen razvoj, ekonomsku moć, vojničku snagu i strategijski značaj. Turskom okupacijom Podgorice prekinut je ekonomski, kulturni i umjetnički uspon grada. Turci su dotadašnje naselje sa veoma razvijenim trgovačkim vezama pretvorili u glavni odbrambeni i napadački bastion prema nepokornim plemenima. Iz tako utvrđenog grada, sa kulama, kapijama i odbrambenim bedemima, Turci su odolijevali svim napadima. Na osnovu odluke Berlinskog kongresa 1878. godine, Podgorica je pripojena Crnoj Gori. To je označilo kraj četvorovjekovne osmanlijske okupacije i početak novog razdoblja u razvoju i Podgorice i Crne Gore. Grad se relativno brzo razvijao i izrastao u jako tržište. Javljaju se prvi oblici koncentracije kapitala, a 1904. godine osniva se prva značajnija finansijska ustanova – Zetska štedionica, koja će ubrzo prerasti u Podgoričku banku. Izgrađuju se putevi prema svim okolnim gradovima, a 1902. godine Podgorica dobija i prvo značajnije privredno preduzeće – Fabriku duvana. U periodu između dva rata Podgorica broji oko 13 000 stanovnika. U II svjetskom ratu od strane fašista i saveznika bombardovana je preko 70 puta i do temelja je razorena i dala je veliki broj žrtava. Poslije II svjetskog rata postaje privredni, društveno-ekonomski i kulturni centar Crne Gore. Ime Podgorica vraćeno je 1992.godine koje joj je bilo oduzeto poslije II svjetskog rata.

 

  • Na današnji dan, 18. avgusta 2000. godine indijansko pleme za koje se vjerovalo da je nestalo prije 80 godina, locirano je u džunglama amazonske države Akre u Brazilu.

Indijanci U BraziluStotine plemena u Amazoniji „preživjela“ su špansku i portugalsku kolonijalnu vlast a da je nikada nisu ni osjetili, pa čak i danas nemaju pojma da se ona ikada desila. Januara 2007. godine u Brazilu je živjelo 67 plemena sa kojima civilizacija nikada nije izvršila nikakav kontakt; samo dvije godine ranije vjerovalo se da je takvih grupa 40. To su takozvana nekontaktirana plemena, koja nijesu svjesna da van njihove džungle postoje ljudi, a kamalo da su ti ljudi dostigli ovaj nivo tehnološke sofisticiranosti koji smo dostigli mi. Istina, neka plemena su bila ili jesu u kontaktu sa već kontaktiranim plemenima, ali uglavnom ostaju nesvjesna svijeta van njihovog. Ne žive takva plemena samo u Brazilu; ima ih mnogo i u Indoneziji i Papui Novoj Gvineji, i drugim zemljama Južne Amerike, ali je Brazil sada na prvom mjestu. Većina ih broji oko stotinjak ljudi, mada ima i onih sa svega tridesetak, a pojedina imaju i po pet stotina pripadnika. Često se dešava da budu masakrirana u sukobu sa drugim nekontaktiranim plemenima, ili sa bandama nelegalnih drvosječa, tragača za zlatom, kriminalaca, pa čak i sa legalnim drvosječama koji mare samo za profit. Zbog toga njihov broj varira, ne samo što se tiče broja pojedinaca već i broja takvih plemena: ne mali broj puta neprijatelj pokolje sve saplemenike. Govore mahom izolovanim jezicima, i po pravilu se bave lovom i skupljanjem plodova, dakle, žive onako kako su svi ljudi živjeli do otprilike prije 10.000 godina. Država vodi računa, koliko toliko, pa svaki put kad se otkrije neko pleme ona odredi tu teritoriju za rezervat u koji je strogo zabranjeno ulaziti. To ne prođe uvijek jer se lokalno stanovništvo buni zbog toga, a kriminalci i nelegalne drvosječe to ionako ne poštuju. Sve to uprkos činjenici da brazilski ustav garantuje svim domorodačkim plemenima vlasništvo nad teritorijom koju su tradicionalno nastanjivali. Kada neko iz našeg svijeta preleti avionom iznad njihovog staništa doživljavaju kulturni šok, i ko zna šta misle da je u pitanju; zato na prizor „čelične ptice“ odgovaraju strijelama. Možda je najtragičniji primjer „Čovjeka u rupi“ ili „Najusamljenijeg čovjeka na svijetu“ ili „Poslednjeg od svog plemena“, kako javnost zove lice za koje se veruje da je poslednji preživjeli pripadnik svog sada izgubljenog plemena. Ne zna se ni kojim jezikom govori niti kako mu se pleme zvalo. Zna se, međutim, da je nadimak dobio po dubokim rupama koje su pronađene na svakoj lokaciji u kojoj je živio, i koje je vjerovatno koristio za hvatanje životinja ili da bi se u njima skrivao; rupe su obično bile duboke skoro dva metra. 2013. godine objavljeno je da sada postoji 104 lokacije na kojima žive takva plemena, ali je u međuvremenu uspostavljen kontakt sa njih 17. Pored toga, 26 lokacija je potvrđeno, dok je 78 pod istragom. Postoji veliki moralni problem u kontaktiranju takvih plemena. Ne samo što to dovodi do šoka i uništenja njihovog načina života, htjeli to mi ili ne, već može da dovede i do smrti od zaraznih bolesti na koje oni nijesu imuni; primjera radi, dvije trećine pripadnika jednog plemena u Kolumbiji je nakon kontakta umrlo baš tim putem. Pritom, ne mora da bude u pitanju neka ozbiljna bolest, oni umiru i od najobičnije prehlade.