Leseps Suecki Kanal

Ljetopis, 19. novembar 2018

Ime: 19.11.2018 Ljetopis (1711 rodjen Mihail Vasiljevic Lomonosov, 1805 rodjen Ferdinand Delaseps (Suecki kanal)); Opis: Ljetopis, 19. novembar Tip: audio/mpeg
  • 19. novembra 1711. godine je rođen Mihail Vasiljevič Lomonosov na sjeveru Rusije u Arhangelskoj oblasti u porodici imućnog seljaka. Mihail je od djetinjstva sa zadovoljstvom učio i još u selu je savladao nekoliko ozbiljnih knjiga.

LomonosovPobjegao je od kuće u Moskvu, gdje se upisao u Slavjano-grčko-latinsku akademiju. Tamo nijesu primali seljačku djecu i zbog toga se Lomonosov predstavio kao „plemićki sin“.

U akademiji su svi povjerovali da je on zaista plemić, jer je bio veoma pismen i dobro je znao matematiku. Pravu plemićku titulu Lomonosov će dobiti tek 1745. godine, zajedno sa zvanjem profesora hemije.

Njegovo obrazovanje je dugo trajalo. Školovao se u Moskvi, Kijevu, Peterburgu, u njemačkim gradovima Marburgu i Frajbergu, i savladao je mnoštvo naučnih disciplina – od filozofije do metalurgije. U čitavom svom kasnijem radu Lomonosov je uvijek ispoljavao tu svestranost, istovremeno se baveći mnogim stvarima.

Zato za njega često kažu da je bio „univerzalan čovjek“ i često ga porede sa Leonardom da Vinčijem – toliko je bio širok krug njegovih interesovanja i njegovog rada. On je usavršavao tehnologije pravljenja stakla, stvarao je fizičke i hemijske teorije (hemiju je smatrao svojim najvažnijim zanimanjem), bavio se astronomijom i geografijom, pisao udžbenike iz gramatike i radove iz istorije, ode i poetske prevode, pravio mozaike…

Pored toga, ovaj ruski naučnik je pripremio nacrt osnivanja Moskovskog univerziteta koji nosi njegovo ime i važi za jedan od najboljih univerziteta u Rusiji.

Profesor geologije Vasilij Dokučajev je 136 godina nakon Lomonosovljeve smrti našao radove ruskog naučnika i sa čuđenjem konstatovao: „Lomonsov je već odavno u svojim radovima izložio teoriju za koju sam ja dobio stepen doktora nauka. I izložio ju je šire nego ja“.

Ima i drugih primjera koji govore da je Lomonosov išao ispred svoga vremena. Na primjer, on je prvi u svijetu otkrio atmosferu na Veneri, posmatrajući je kroz teleskop. Prije toga, sudeći po dokumentima Akademije nauka, osmislio je funkcionalni model proto-helikoptera, tj. letjelice koja uzleće vertikalno pomoću dva propelera. Lomonosovljeva kinetička teorija gasova umnogome je bila prethodnica predstave o atomima koja će se pojaviti 100 godina kasnije. On ih je doživljavao kao čestice u obliku lopti koje se okreću oko svoje ose.

Sudeći po bilješkama savremenika, Lomonosov nije bio tihi „kabinetski“ naučnik. U članku o Lomonosovu Grigorij Prutckov, docent Moskovskog državnog univerziteta, priča da je u Akademiji nauka Lomonosov žestoko „ratovao“ protiv dominacije i samovolje Njemaca.

Lomonosov je bez straha ispoljavao grubu narav čak i u raspravi sa svojim uticajnim pokroviteljem Ivanom Šuvalovom, ljubimcem imperatorke Jelisavete I. Jednom je Šuvalov u žaru diskusije povikao na naučnika: „Odvojiću te od Akademije“! Lomonosov je ponosito odgovorio: „Ne, možeš samo da odvojiš Akademiju od mene“.

Došljak sa sjevera je imao dosta onih koji mu nijesu bili naklonjeni. Takvih je bilo i u visokom društvu. Jedan od njih je bio pjesnik i dramaturg Aleksandar Sumarokov, koji je spadao među najtalentovanije pisce svoga doba. Odnosi između njih dvojice su bili toliko loši da je Lomonosovljevu smrt Sumarokov ovako prokomentarisao: „Taj ludak se najzad smirio i više neće praviti nered“.

Sasvim drugačije mišljenje o ruskom naučniku imao je veliki ruski pjesnik Aleksandar Puškin, koji je rođen posle Lomonosovljeve smrti. „Lomonosov je bio veliki čovek“, pisao je Puškin. „Između Petra I i Katarine II on je jedini samostalni poslenik prosvjete. On je osnovao prvi univerzitet. Bolje rečeno, on je sam bio naš prvi univerzitet“.

 

  • 19. novembra 1805. godine je rođen francuski diplomata Ferdinan de Leseps, koji je od 1859. godine do 1869. godine rukovodio gradnjom Sueckog kanala. Započeo je i gradnju Panamskog kanala, ali je poslije bankrotstva Društva za izgradnju kanala izbila velika afera.

Leseps Suecki KanalSuecki kanal vještački je kanal na nivou mora u Egiptu između Sredozemnog i Crvenog mora, koji razdvaja afrički od azijskog kontinenta i zbog toga je najbliža pomorska veza između zapadne i istočne Zemljine hemisfere. Velika strateška važnost Sueckog kanala za Zapad postaje još jasnija u svijetlu činjenice da je najvažniji tankerski plovni put za snabdijevanje Evrope bliskoistočnom naftom. Suecki kanal nosi ime po gradu Suec koji se nalazi u regionu. Suec je grad-luka koji nalazi se u Egiptu.

Predsjednik Egipta Gamal Abdel Naser nacionalizovao je kanal 1956. godine. Zbog toga su Francuska, Ujedinjeno Kraljevstvo i Izrael izvršili invaziju. U tom sukobu bilo je potopljenih brodova, pa je kanal bio zatvoren. Ujedinjene nacije su održavale neutralnost kanala i Sinaja. Grad je bio potpuno uništen i napušten nakon Arapsko-izraelskog sukoba. Ponovo je izgrađen i kanal je otvoren za pomorski saobraćaj 1975. godine.

Moderni Suecki kanal je konstruisala Suecka kanalna kompanija i bio je zvanično otvoren 1869. godine. Projektovao ga je francuski inženjer Ferdinand de Leseps. Kanal omogućava brodovima kraće putovanje između sjevernog Atlantika i sjevernog Indijskog okeana preko Mediterana i Crvenog mora čime se izbjegava južni Atlantik i južni Indijski okean, i time se skraćuje putovanje za 7.000 km. Kanal se proteže od sjevernog kraja kod Port Saida do južnog kraja kod Port Tevfika kod grada Suec. Njegova dužina je 193 kilometra. 2012. godine je prošlo kroz kanal 47 brodova na dan.
Originalni kanal je bio jednoploviti vodeni put sa lokacijama za mimoilaženje u Balahovoj obilaznici i Velikom gorkom jezeru. On ne sadrži prevodnički sistem, tako da morska voda slobodno prolazi kroz njega. Generalno, kanal sjeverno od Gorkih jezera teče sjeverno zimi i južno ljeti. Južno od jezera, smjer protoka se mijenja sa Sueckom plimom.

Kanal posjeduje i održava Suecka kanalna uprava iz Egipta. Prema Konstantinopoljskoj konvenciji, kanal može koristiti „u vremenu rata kao i u vremenu mira svako trgovačko ili ratno plovilo, bez razlikovanja zastave”.

U avgustu 2014. godine započeti su radovi na proširenju Balahove obilaznice 35 km radi skraćivanja vremena prolaza kroz kanal. Očekuje se da će ova ekspanzija udvostručiti kapacitet Sueckog kanala sa 49 na 97 brodova dnevno.

24. februara 2016. godine Suecka kanalna uprava je zvanično otvorila novi pomoćni kanal.