Lindenski Ustanak Nikola Karev

Ljetopis, 2. avgust 2020

Ime: Ljetopis 02.08.2019 - (1922 - Aleksandar Bel,1903 - Ilindenski ustanak); Opis: Ljetopis, 2. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 2. avgusta 1903. godine počeo je Ilindenski ustanak u Makedoniji.

Lindenski Ustanak Nikola KarevVođen je protiv Osmanskog carstva, za autonomiju Makedonije.  Ustanak je organizovala Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija a najveći zamah ustanak je imao u Bitoljskom revolucionarnom okrugu. Ustanici su presjekli telegrafske i telefonske žice, napadali begovske kule i posjede i mjesne garnizone i porušili mostove. Kruševo je osvojeno napadom na kasarnu, poštu, zgradu opštine i druge objekte. U njemu je uspostavljena skupština od 60 članova. Proglašena je Kruševska Republika, prva republika na Balkanu u to vrijeme, a Nikola Karev je izabran za njenog predsjednika. Formirana je skupština koja će da izabere republičku vladu. Vlada je izdala dokument pod imenom Kruševski manifest, koji je određivao ciljeve ustanka i organizovanje autonomije Makedonije nakon ustanka. Osmanske vlasti su sprovele kontranapad, 20.000 turskih vojnika pod komandom Bahtijar-paše opkolilo je Kruševo. Kruševski revolucionari, kojih je ukupno bilo 1200, zauzeli su odbrambene položaje. Bahtijar-paša je pozvao ustanike da se predaju, ali oni su to odbili. Nakon bombardovanja grada Turci su sa svih strana ušli u Kruševo. U četi vojvode Pitu Gulija svi su izginuli. Štab, na čelu sa Nikolom Karevim, probio se niz turski kordon. Međutim, ustanici su pobijeđeni. Kruševska republika trajala je samo deset dana. Osmanlije su zatim vršile odmazdu nad stanovništvom Kruševa. Sledeća tri mjeseca Osmanlije su hvatale i ubijale ustanike po Makedoniji. Posledice ustanka bile su tragične. Izgorelo je 12.400 kuća, 70.836 ljudi je ostalo bez domova, iz Makedonije je izbjeglo 30.000 ljudi, bilo je ubijeno 8.816 ljudi, žena i djece. U Bitoljskom vilajetu je izgorelo 108 sela, koja su potpuno uništena. Neuspjehom Ilindenskog ustanka, situacija u Makedoniji se znatno promijenila. U nju su dovođene efikasnije turske čete, a dolazile su i čete iz Srbije, Grčke i Bugarske koje su se borile protiv Turaka. U Makedoniji su ojačali tzv. vrhovisti, pristalice Vrhovnog makedonskog komiteta, političkog tijela koje je uspostavila Bugarska i koje je imalo za cilj bugarizaciju slovenskog stanovništva Makedonije i njeno pripajanje Bugarskoj.

 

  • Na današnji dan, 2. avgusta 1922. godine umro je Aleksandar Grejam Bel, izumitelj telefona.

Aleksandar BelAleksandar Grejam Bel je bio škotski naučnik i pronalazač. Najpoznatiji je po tome što je izumio telefon i osnovao telefonsku kompaniju Bel. Pored toga, zaslužan je i za važne pronalaske u avijaciji. Rođen je u Edinburgu, u Škotskoj. Pošto je njegov otac bio profesor, Aleksandar nije pohađao školu već je podučavan kod kuće. Kada je od oca stekao osnovno obrazovanje, upisao se u srednju školu a zatim i na Univerzitet u Edinburgu. Bel je postao zainteresovan za nauku o zvuku najviše zbog toga što su mu i majka i  supruga bile gluvonijeme. Njegovi eksperimenti su ga vremenom doveli do ideje da bi zvučni signali mogli da se šalju putem žice. Nekako je uspio da skupi finansijska sredstva za svoju ideju i zaposli Tomasa Votsona kao asistenta. Uz Votsonovu pomoć je izumio telefon. Prve riječi preko telefona izgovorio je Aleksandar Grejam Bel 1876. godine. One su glasile: “Gospodine Votson, dođite, želim da Vas vidim”. Ispostavilo se da su oba naučnika željela da patent registruju kao svoj. Aleksandar je morao da požuri kako bi prvi registrovao svoj patent. Uspio je to da uradi i kao rezultat, on i njegovi investitori bili su u vlasništvu izuma koji je promijenio svijet. Osnovali su Telefonsku kompaniju Bel. Danas je ona poznata pod nazivom AT i T.Pored telefona, Aleksandar Grejem Bel je imao još par značajnih izuma i doprinosa koji uključuju:

Detektor metala – Bel je izumio prvi detektor metala koji je iskoristio da bi pronašao metak u tijelu predsjednika Džejmsa Garfilda.

Audiometar – naprava koja se koristi u detektovanju problema sa sluhom.

Eksperimentalni rad u oblasti aeronautike.

Osmišljavanje tehnika koja pomažu gluvonijemim osobama da nauče da govore.

Napravu pomoću koje se detektuju sante leda.

Kada je Aleksandar Grejam Bel preminuo, cio telefonski sistem je utišan na minut, kako bi se izumitelju odalo poštovanje.