Romanovi

Ljetopis, 2. mart 2019

Ime: Ljetopis 02.03.2019 (1917 abdikacija cara Nikolaja Romanova, 1931 rodjen Gorbacov); Opis: Ljetopis, 2. mart Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 2. marta 1917. godina tokom februarske revolucije u Rusiji, abdicirao je car Nikolaj II i formirana je privremena vlada.

RomanoviRomanovi su bili vjerni svojoj zemlji i hrišćanskim tradicijama i nijesu htjeli da napuste Rusiju, mada im je predlagano da poslije revolucije emigriraju u inostranstvo. Car je vjerovao da će se situacija u zemlji smiriti. Istoričari kažu da se on molio za Rusiju čak i kad su boljševici zauzeli vlast u cijeloj zemlji. Kada se car Nikolaj II Romanov odrekao prijestola boljševici su ga stavili u kućni pritvor u stanu u Peterburgu, a zatim su ga u prebacili u Toboljsk. Kasnije, u proleće 1918. godine, boljševici su carsku porodicu prevezli u Jekaterinburg, gdje su po nalogu Lava Trockog i Lenjina, bili strijeljani. Iz carskog dnevnika se vidi da su se prema njima boljševici odnosili grubo. Uprkos svemu, carska porodica nije gubila vjeru u svoj narod.

Poslednji ruski car rođen je 1868. godine. Stupio je na prijesto poslije smrti svog oca,1894. godine. Supruga cara, ruska carica Aleksandra Fjodorovna, rodila se 1872. godine u Darmštatu. Nikolaj i Aleksandra vjenčali su se 1894. godine. U carskoj porodici rođene su četiri kćerke: Olga, Tatjana, Marija i Anastasija. Jula 1904. godine, carski par je dobio dugo očekivanog sina, naslednika ruskog prijestola, carevića Alekseja. Car Nikolaj je veliku pažnju poklanjao potrebama Pravoslavne crkve. Darovao je velike priloge za izgradnju novih crkava, pa među njima i za hramove koji su se nalazili izvan Rusije. Carski par se odlikovao dubokom religioznošću. Obavezna posjeta bogosluženjima nedjeljom i praznikom, kao i upražnjavanje svih postova, bili su neraskidivi dio njihovog života. Svoj položaj vrhovnog glavnokomandujućeg na početku Prvog svjetskog rata, car Nikolaj je posmatrao kao ispunjenje svoje moralne i državničke dužnosti pred Bogom i narodom. Na dan 2. marta 1917. godine, državna skupština i izdajnici iz najviše vojne komande primorali su cara da se odrekne prijestola. Kada se odrekao vlasti, car se nadao da će oni koji su željeli da se on udalji, znati kako da rat dovedu do pobjede i da neće uništiti Rusiju. Car nije želio da zbog njega bude prolivena makar i jedna kap ruske krvi. Iako je, kako se njemu činilo, prihvatio jedino ispravno rješenje, car je preživljavo teške duševne patnje: „ Ako sam ja smetnja za sreću Rusije i ako me sve društvene sile koje su sada na njenom čelu mole da napustim prijesto, ja sam spreman da to učinim, spreman sam ne samo da se odreknem carstva, nego i da svoj život dam za Otadžbinu,“ govorio je Car. Većina onih koji su bili svjedoci poslednjeg perioda u životu carskih mučenika govori o ljudima koji su stradali ali su, i pored toga, bez obzira na sve druge uvrede, vodili pobožan život.

U noći između 3. i 4. jula 1918. godine, izvršeno je zločinačko ubistvo carske porodice.
Poštovanje carske porodice nastavilo se tokom čitavog sovjetskog perioda ruske istorije, uprkos surovim progonima bezbožne vlasti. Sveštenici i mirjani uznosili su Bogu molitve za upokojenje ubijenih stradalnika, članova carske porodice.

 

  • Na današnji dan, 2. marta 1931. godine rođen je ruski državnik Mihail Sergejevič Gorbačov, poslednji predsjednik Sovjetskog Saveza, koji je poslije preuzimanja vlasti 1985. godine otpočeo proces liberalnih reformi, poznatih kao “glasnost” i “perestrojka”.

Gorbacov

Okončao je razdoblje “Hladnog rata” sa Zapadom i doprinio slomu komunizma u zemljama istočne Evrope. Njegov pokušaj reformi je doveo do kraja Hladnog rata, ali je takođe doveo i do kraja vrhovne političke vlasti Komunističke Partije Sovjetskog Saveza (KPSS) i do raspada Sovjetskog Saveza. Nagrađen je Nobelovom nagradom za mir 1990. godine. Njegove pozicije u novoj KPSS su stvorile više prilika da putuje van granica i to će čvrsto uticati na njegove političke i društvene poglede u budućnosti kada bude postao vođa zemlje.

Nakon smrti Konstantina Černjenka, Mihail Gorbačov je izabran za Generalnog sekretara KPSS. Postao je prvi lider Partije koji je rođen nakon Ruske revolucije 1917. godine. Kao vladar Sovjetskog Saveza, pokušao je da reformiše stagnirajuću Komunističku partiju i državnu ekonomiju uvođenjem glasnosti(otvorenost), perestrojke (restrukturiranje), koji su pokrenuti februara 1986. godine. U unutrašnjoj politici, Gorbačov je sprovodio ekonomske reforme za koje se nadao da će poboljšati životni standard i radničku produktivnost kao dio svog programa perestrojka. Ipak, mnoge od tih reformi su se smatrale radikalnim za svoje vrijeme od strane čvrste linije u sovjetskoj vladi. Godine 1985. Gorbačov je obznanio da je sovjetska ekonomija stala i da je potrebna reorganizacija. U početku njegove reforme su se zvale uskorenije, ali je kasnije termin perestrojka postao popularniji. Gorbačovljevo predstavljanje glasnosti je dalo nove slobode ljudima, kao što je veća sloboda govora. Ovo je bila radiklana promjena, pošto su kontrola govora i sprečavanje kritikovanja vlade bile dio sovjetskog sistema. Štampa je postala manje kontrolisana, a hiljade političkih protivnika je oslobođeno. Januara 1987. godine, Gorbačov je zatražio demokratizaciju, ubacivanje demokratskih elemenata kao što su izbori između više kandidata u sovjetski politički proces.

U međunarodnoj politici Gorbačov je želio da poboljša odnose i trgovinu sa Zapadom. Uspostavio je bliske odnose sa nekoliko zapadnih lidera, kao što je Margaret Tačer kancelarom Zapadne Njemačke Helmutom Kolom i američkim predsjednikom Ronaldom Reganom. Februara 1988. godine, Gorbačov je objavio povlačenje sovjetskih snaga iz Avganistana. Takođe je Gorbačov objavio da će Sovjetski Savez napustiti Brežnjevljevu doktrinu i dozvoliti narodima Istočnog bloka da sami izaberu svoju unutrašnju politiku. Ovo se pokazalo kao najradikalnije dostignuće Gorbačovljeve reforme spoljašnje politike, koju je glasnogovornik njegovog ministra inostranih poslova nazvao Sinatrina doktrina. Napuštanje Brežnjevljeve doktrine je dovelo do niza revolucija u istočnoj Evropi tokom 1989. godine, u kojima je srušen komunizam. Sa izuzetkom Rumunije, pobune protiv prosovjetskih režima su bile mirne. Nestanak sovjetske prevlasti širom istočne Evrope je okončalo Hladni rat i za ovo je Gorbačov nagrađen Nobelovom nagradom za mir.

Demokratizacija Sovjetskog Saveza i istočne Evrope je nenadoknadivo potkopala moć KPSS i samog Gorbačova. Gorbačovljevo izbjegavanje cenzure i pokušaji da stvori još više političke otvorenosti su doveli do ponovnog buđenja dugo potiskivanog nacionalizma i antiruskih osjećanja u sovjetskim republikama. Zahtjevi za veću nezavisnost od Moskve su postajali sve glasniji, posebno u baltičkim republikama Estoniji, Litvaniji i Letoniji. Nacionalistička osjećanja su takođe pojavila u Gruziji, Ukrajini, Jermeniji i Azerbejdžanu. Gorbačov je oslobodio snagu koja će na kraju uništiti Sovjetski Savez.