Zivojin Misic

Ljetopis, 20. januar 2019. godine

Ime: Ljetopis 20.01 2019 (Umro vojvoda Zivojin Misic 1921 i Petar Bojovic 1950); Opis: Ljetopis, 20. januar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 20. januara 1921. godine umro je srpski vojvoda Živojin Mišić, jedan od najboljih srpskih vojskovođa, vojni pisac i profesor na Vojnoj akademiji. Kao komandant Prve armije komandovao je operacijama u Kolubarskoj bici, drugoj velikoj pobjedi Srba nad austro-ugarskom vojskom u Prvom svjetskom ratu. Napisao je više vojnih djela, među kojima je najznačajnije “Strategija”.

Zivojin MisicŽivojin Mišić je rođen 1855. godine od oca Radovana, zemljoradnika, i majke Anđelije u selu Struganiku nadomak Mionice. Preci Živojina Mišića su se doselili u Struganik krajem XVII ili početkom XVIII vijeka iz sela Tepca na južnim obroncima Durmitora.

Na samom početku svoje četrdesetogodišnje službe, bio je učesnik srpsko-turskih ratova (1876—1878. godine), kao pitomac-narednik, kasnije potporučnik. U tim ratovima stekao je prva ratna iskustva. Pored četvorogodišnje Artiljerijske škole završio je Austro-Ugarsku školu gađanja u Bruku na Lajti i dvogodišnju pripremu za generalštabnu struku. Takođe je učestvovao i u kratkotrajnom Srpsko-bugarskom ratu 1885. godine. Punih šest godina pored redovnih dužnosti predavao je strategiju na Vojnoj akademiji. Nakon Majskog prevrata bio je primoran da se penzioniše u činu generalštabnog pukovnika, pošto je smatran previše bliskim svrgnutoj dinastiji Obrenovića, ali je reaktiviran 1909. godine, tokom Aneksione krize na lični zahtjev načelnika Vrhovne komande generala Radomira Putnika, koji ga je učinio svojim pomoćnikom. Mišić je pomogao generalu Putniku da sastavi srpski ratni plan u eventualnom ratu sa Austro-Ugarskom.

I u Balkanskim ratovima Mišić je takođe bio pomoćnik načelnika štaba Vrhovne komande, generala Putnika, i bio je njegova desna ruka. Neposredno je sarađivao na planiranju i rukovođenju operacijama protiv turske Vardarske armije, zbog čega je poslije Kumanovske bitke unapređen u čin generala. Posebno se istakao pravilnom procjenom situacije prvoga dana bitke na Bregalnici, kada je srpska Vrhovna komanda u Skoplju razmatrala pitanje na kojoj liniji će primiti odsudnu bitku. Usvajanje njegovog predloga imalo je presudan uticaj na dalji tok i konačan ishod odlučujuće bitke Drugog balkanskog rata. Po završetku ovog rata, Mišić je po drugi put penzionisan na isti način zaslugom oficira pripadnika Crne Ruke.

Međutim, pred samo izbijanje Prvog svjetskog rata, opet je bio reaktiviran i postavljen za pomoćnika načelnika štaba Vrhovne komande. Tokom Kolubarske bitke, generalu Mišiću je predata komanda nad Prvom armijom, koja je tada bila u vrlo teškoj situaciji. Najviše zahvaljujući njegovim ličnim naporima i znanju, Prva armija se od jedinice u rasulu pretvorila u formaciju sposobnu za borbu. Mišić je insistirao na dubljem povlačenju, skraćenju fronta cijele srpske vojske, kojim bi se ostalim armijama dalo vremena za odmor, popunu zaliha i snabdijevanje. To njegovo kockanje se isplatilo pošto je austrougarska vojska previše raširila svoje linije, pa je teško poražena u potonjem srpskom kontranapadu. Za zasluge i izvojevanu pobedu, Mišić je 1914. godine unaprijeđen u čin vojvode (feldmaršala).

Nakon novog združenog napada nemačke, austrougarske i bugarske vojske na Srbiju u oktobru 1915. godine, kada se srpska vojska povukla na Kosovo, Mišić je predložio da se izvrši kontranapad. Ovaj predlog su odbili ostali zapovjednici armija na sastanku u Peći i uslijedilo je povlačenje. Nakon ovoga predao je komandu armije i otišao na liječenje u Francusku. Sredinom 1916. godine ponovo je postavljen za komandata Prve armije koja je zaustavila i natjerala na povlačenje bugarsku vojsku i u bici kod Goničeva oslobodila Bitolj. Pred kraj rata u junu 1918. godine zamijenio je formacijsko mjesto sa generalom Bojovićem i postavljen je za načelnika štaba Vrhovne komande. Komandovao je srpskom vojskom prilikom proboja Solunskog fronta u septembru iste godine, i za dva i po mjeseca je oslobođena Kraljevina Srbija. Od strane engleskog kralja Džordža V nagrađen je titulom engleskog viteza bakalaureja. Kao najznamenitiji vojskovođa Prvog svjetskog rata i srpske ratne istorije, od svog naroda je veoma poštovan.

 

  • Na današnji dan, 20. januara 1945. godine umro je srpski vojvoda Petar Bojović, učesnik u svim ratovima od 1876. godine do 1912. godine, kada je unaprijeđen u čin generala. Od 1915. godine bio je načelnik Generalštaba, a u septembru 1918. godine komandovao je srpskim snagama u proboju Solunskog fronta, poslije čega je dobio čin vojvode.

Petar BojovicVojvoda Petar Bojović, rođen u Miševićima kod Nove Varoši 1858. godine. Najbolji učenik, prvak u svojoj klasi, briljantan teoretičar. Učesnik je srpsko-turskih ratova tokom kojih je bio u štabu Vrhovne komande. Mijenjao je nekoliko dužnosti sve do izbijanja Balkanskih ratova 1912. godine, kada je postao komandant Konjičke divizije. U Prvom balkanskom ratu Bojović je bio načelnik Štaba Prve armije od oktobra 1912. godine. Istakao se tokom Kumanovske i Bitoljske bitke, poslije kojih je dobio čin generala. U Drugom balkanskom ratu bio je načelnik Štaba Prve armije koja je odnijela pobjedu u bitki na Bregalnici. U Prvom svjetskom ratu je bio komandant Prve armije do ranjavanja. Kada je donijeta odluka da se trupe povlače ka Albaniji, Bojović je tada (decembar 1915. godine) postavljen za načelnika Vrhovne komande. Podnio je ostavku načelnika Vrhovne komande juna 1918. godine, zbog neslaganja oko proširenja Solunskog fronta. Zatim je opet postavljen za komandanta Prve armije, kojom je komandovao i u bitki kod Dobrog polja. Zbog ratnih zasluga septembra 1918. godine dobio je čin vojvode. Imenovan je načelnikom Glavnog generalštaba vojske Kraljevine SHS 1921. godine. Zbog predloga da se oformi Vrhovni vojni sovjet, koji bi ocjenjivao i postavljao kadar, je penzionisan. Bio je to predlog kojim se zalazi u kompetencije Vrhovnog komandanta — kralja a ovaj to nije mogao da mu oprosti.

Petar Bojović, živio je u penziji do 1941. godine. Vraćen je u službu 1941.godine i postavljen za Vrhovnog inspektora vojske Kraljevine Jugoslavije. Tokom Aprilskog rata postavljen je za pomoćnika vrhovnog komandanta Kraljevske jugoslovenske vojske, mladog kralja Petra II, a poslije kapitulacije vojske bio je u kućnom pritvoru u Beogradu sve do kraja rata.

Nakon okupacije, Njemci su pokušali da iskoriste i zloupotrijebe njegov ugled u narodu i stave ga u svoju službu. Posjetio ga je Franc Nojhauzen, generalni opunomoćenik Rajha za privredu Srbije. Po dolasku u njegovu kuću pozdravio ga je i rekao da zna šta on znači za srpski narod, pa ga zbog toga poziva na saradnju sa organima i snagama Rajha u Srbiji u interesu srpskog naroda i Rajha. Vojvoda Bojović je njemačkom izaslaniku odgovorio:

„Gospodine, vi znate da sam ja po profesiji vojnik, da cijenim svaku vojsku, pa i vašu vojsku. Vaša vojska u ovom trenutku je okupator moje zemlje i ja ni u kakvom obliku, sve dok okupacija traje, sa tom vojskom ne mogu sarađivati. Molim vas da mi učinite uslugu i obezbijedite da dok okupacija traje prag moje kuće ne pređe njemački vojnik, a ja se obavezujem da za to vrijeme neću iz kuće izaći.“

Njemci vojvodu za sve vrijeme rata nijesu dirali; naprotiv, imali su duboko poštovanje prema ovom slavnom ratniku i njihovom protivniku iz Prvog svjetskog rata.

Međutim oslobodioci su imali drugačiji tretman za slavnog srpskog vojvodu
Po oslobođenju Beograda uhapsila ga je OZNA.

Upali su u kuću vojvode Petra Bojovića. Kad su ušli, primijetili su vojvodin mundir preko stolice, a na stolu vojvodinu šapku. Već i sama činjenica da je Bojović bio “kraljev vojvoda” bila je dovoljna da primijene silu: najprije su šutirali njegovu vojvodsku šapku, a potom su, poslije grubih riječi nasrnuli i na slabašnog vojvodu, tada na završnici devete decenije života. Vojvodin sin Dobrosav skočio je da zaštiti oca, ali je savladan snažnim udarcima i ubrzo potom upućen u robijašnicu Sremske Mitrovice.

Vojvoda Petar Bojović je pritvoru mučen, pa zatim pušten, a ubrzo je i preminuo.
Ostalo je i zabilježeno da su komunisti zabranili prisustvo njegovoj sahrani, pod prijetnjom da će biti uhapšen i krivično gonjen svako ko dođe na sahranu.