Kartagina

Ljetopis, 21. mart 2019

Ime: Ljetopis 21.03.2019 (146 p.n.e napad na Kartaginu, 1963 zatvoren Alkatraz); Opis: Ljetopis, 21. mart 2019 Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 21. marta 146 pr.n.e. dogodio se posljednji rimski napad na Kartaginu.

KartaginaKartaginjani su bili feničanski emigranti koji su napustili grad Tir i pokušavali da oblikuju svoj sopstveni identitet na plodnim poluostrvima sjeverne Afrike. Napor ovih izbjeglica se realizovao u osnivanju Kartagine, koja je na vrhuncu svoje moći dominirala najvećim dijelom zapadnog Sredozemlja. Kartagina se nalazila u sjevernom Tunisu. Rimljani su ovaj narod zvali Puni. Smještena otprilike u centru trouglastog poluostrva, okružena niskim brdima i sa jezerom Tunis u zaleđu, imala je obezbijeđeno bezbjedno sidrište za svoje brodove i obilno snabdijevanje ribom. Mjesto na kome se nalazio grad bio je takođe i dobro zaštićen i lako branljiv. Kartagina se proširila toliko daleko na jugozapad gdje je razvijena poljoprivreda za potrebe grada. Stvarne faze Kataginjanskog razvoja nijesu poznate, ali je proces u velikoj mjeri završen do početka IV vijeka p.n.e. Drevni izvori ukazuju da je Kartagina možda postala najbogatiji grad na svijetu putem trgovine robom kao što su tekstil, neobrađeni metali, hrana i robovi, u zamjenu za kalaj, srebro.

Od smrti svog oca Hamlikara 229.god.p.n.e, pa do svoje smrti 183.god.p.n.e, Hanibal je ratovao protiv Rima. Hanibal, koji je predvodio Kartaginjansku vojsku, osvaja teritorije u sadašnjoj Španiji odakle je mogao da napadne Rim. Strahujući od ovakve mogućnosti, Rim zahtijeva da se Kartagina odrekne svojih novih kolonija, a kada Hanibal to odbija, Rim obnavlja rat protiv Kartagine. Za vrijeme Drugog punskog rata došlo je do promjene situacije po pitanju prevlasti na moru. Dok su u Prvom Kartaginjani bili neprikosnoveni na moru, u ovom su Rimljani imali bolju i brojniju flotu, tako da su kontrolisali more. Hanibal, primoran da rat vodi na kopnu, predvodi vojsku preko Španije, jugom Francuske i preko Alpa da bi došao do Rima. Sve ovo ne bi bilo toliko nevjerovatno, pa čak i prelaz pomoraca preko visokih Alpa, da Hanibal u svojoj vojsci nije imao i slonove.

U Rimu je zavladala panika koja je došla do izražaja u kasnijoj latinskoj izreci „Hanibal ante portas“ ili prevedeno sa latinskog jezika Hanibal je pred vratima. Izvorno, izreka „Hanibal ante portas“ imala je značenje koje imaju i riječi upotrijebljene u njoj, to jest Hanibal je pred vratima. Ali, pošto je ime kartaginskog vojskovođe predstavljalo sinonim za najveću opasnost koja je prijetila tadašnjem Rimu, izreka je ubrzo postala poslovica sa značenjem prijeti nam najveća opasnost. Takođe, postala je izraz za veliki strah. Poslovično se upotrebljava kao upozorenje da prijeti neka velika opasnost i zato se koristi kada se upozorava na neku neposrednu opasnost koja prijeti zemlji, društvu, gradu.

Poslije ovog spektakularnog uspjeha, Hanibal je porazio Rimljane u nekoliko bitaka, nešto vojnom taktikom, nešto političkim pregovorima, i uspostavio uporište u sjevernoj Italiji sve dok nije morao da se vrati u Kartaginu i brani je od Rimskih legija koje su je opsijedale. Rimljani su povratili izgubljenu teritoriju i primorali Kartaginjane da napuste Španiju. Kartagina je iscrpljena dugom opsadom prinuđena da prihvati uslove mira, predajući svu ratnu mornaricu i posjede u Sredozemlju Rimljanima. Prvi i Drugi punski rat su lišili Kartaginu njene vojno-političke moći, ali nijesu oslabili njenu trgovačku moć koja je nastavila da se ubrzano razvija. To budi zavist u Rimskoj trgovačkoj zajedinici, i bio je dovoljan razlog za Rimsku Republiku da povede protiv Kartagine još jedan, konačni, rat. Treći punski rat (149.-146.god.p.n.e) nije bio ništa drugo nego dvogodišnja opsada grada. Uprkos odlučnom i genijalnom otporu Kartaginjana, koji nijesu dozvolili Rimljanima da uđu unutar gradskih zidina, Kartagina je pala zbog gladi i nemaštine. Treći i poslednji rat između Rima i Kartagine rezultirao je potpunim uništenjem Kartagine, spaljivanjem i rušenjem grada, porobljavanjem njegovog stanovništva i Rimskom dominacijom na zapadnom Mediteranu.

 

  • Na današnji dan, 21. marta 1963. godine transferom 27 poslednjih zatočenika zatvoren je Alkatraz, po maksimalnoj bezbjednosti čuveni zatvor u zalivu San Franciska u kojem je nekada bio zatvoren gangster Al Kapone.

Alkatraz

Najpoznatiji američki zatvor bio je osmišljen tako da je mogao da primi najopasnije kriminalce toga vremena. Ostrvo Alkatraz ili kako je popularno nazvano Stijena, nalazi se na sredini zaliva San Francisko u Americi, država Kalifornija. Na početku je služilo kao mjesto za svjetionik, a zatim kao vojna tvrđava da bi postao vojni i federalni zatvor što je i bio sve do 1963. godine kada je postao nacionalno izletište. Danas je Stijena istorijsko mjesto pod kontrolom nacionalnih parkova Amerike i otvoreno je za turiste. Prvi Evropljanin koje je otkrio ostrvo 1775. godine bio je Huan De Ajala. On ga je nazvao Ostrvo pelikana. Otkriće zlata 1848. godine u Kaliforniji učinilo je da se hiljade brodova uputi u zaliv San Franciska što je uslovilo hitnu potrebu za svjetionikom. Poslije 56 godina upotrebe Alkatraz svjetionik je ugašen, jer je odlučeno da se tu napravi zatvor. Zbog prirodne izolovanosti na sredini zaliva, okružen hladnom vodom i vrlo nemirnim morem Alkatraz je 1906. godine počeo da se koristi kao vojni zatvor koji je mogao da primi 302 zatvorenika. Alkatraz je bio prvi vojni zatvor za osuđene na duži vremenski period i vrlo brzo je stekao reputaciju izuzetno strogog objekta. Zbog porasta kriminala širom Amerike u aprilu 1934. godine, Alkatraz je dobio potpuno nov izgled prilagođen civilnim zatvorenicima. Zamijenjene su metalne šipke na ćelijama. U svaku ćeliju je uvedena struja, a svi tuneli koji su služili u razne svrhe na ostrvu su zacementirani da bi se izbjegla i najmanja mogućnost da ih zatvorenici iskoriste za bjekstvo sa ostrva. Specijalne galerije koje su koristili stražari okruživale su zatvorski blok. Napravljene su tako da zatvorenici nijesu nikako mogli da im priđu, a stražari u njima su mogli lako da reaguju puškama kojima su bili naoružani.

U 29 godina, koliko je ostrvo bilo zatvor, 34 zatvorenika je bilo umiješano u 14 pokušaja bjekstva. Sedam ih je ubijeno u pokušaju bjekstva, dva su se udavila, a ostali su uhvaćeni i vraćeni na izdržavanje kazne. Najnasilniji pokušaj bjekstva dogodio se 1946. godine i nazvan je „Bitka za Alkatraz“. U tom pokušaju tri zatvorenika i dva stražara su poginula a nad 2 zatvorenika zbog učestvovanja u tom pokušaju izvršena je smrtna kazna. Ipak najpoznatiji pokušaj bjekstva dogodio se 11. juna 1962. godine u kojem su učestvovali Frank Moris i braća Angli. Sa njima u grupi bio je i Alen Vest koji nije uspio da stigne na vrijeme na dogovoreno mjesto i na osnovu čije priče je FBI vršio istragu, a filmski producenti kasnije snimili film „Bjekstvo iz Alkatraza“. U zvaničnom izveštaju stoji da zatvorenici nijesu uspjeli da pobjegnu i da su se udavili u ledenim vodama zaliva San Francisko, ali sumnja u takav kraj postoji i danas.