Vasko De Gama

Ljetopis, 24. decembar 2018

Ime: Ljetopis 24.12.2018 (1524 umro Vasko De Gama, 1491 rodjen Ignjacio Lojolo); Opis: Ljetopis, 24. decembar Tip: audio/mpeg

Na današnji dan, 24. decembra 1524. godine umro je portugalski moreplovac Vasko da Gama, koji je 1498. pronašao pomorski put u Indiju ploveći oko Afrike. Prilikom drugog putovanja u Indiju 1502. godine uspostavio je portugalsku kolonijalnu vlast, a tokom trećeg je umro u Indiji.

Vasko De GamaDa Gamino otkriće morskog puta do Indije je bilo značajno i otvorilo je put za doba globalnog imperijalizma i za Portugalce da uspostave dugovječno kolonijalno carstvo u Aziji. Putovanje okeanskim putem omogućilo je Portugalcima da izbjegnu plovidbu kroz visoko osporavani Mediteran i prelazak nebezbjednog Arabijskog poluostrva. Suma udaljenosti obuhvaćenih odlaznim i povratnim putovanjima učinila je ovu ekspediciju najdužom okeanskom plovidbom do tada, daleko dužom nego što bi bilo puno putovanje oko svijeta putem Ekvatora.

Pomorska škola Henrija Moreplovca je širila znanje Portugalaca o obali Afrike. Od 1460. godine oplovljavanje Afrike i dolazak do Indije i njenog bogatstva (biber i drugi začini) postao je njihov cilj. Da Gama je bio vrhunac tridesetogodišnjih planova. Bartolomeo Dias se vratio oplovivši Rt dobre nade i otkrivši ono što je danas poznato kao Južna Afrika, dok je Pero da Kovilja kopnenim putem, preko Bliskog istoka, istražio obale istočne Afrike i Indije. Preostalo je samo da se ta dva segmenta spoje u jedno putovanje.

Poslije nekoliko decenija mornara koji su pokušavali da dođu do Indije, sa hiljadama života i desetinama brodova izgubljenih u brodolomima i napadima, da Gama se iskrcao u Kalikutu 1498. godine. Neometani pristup indijskim začinskim rutama podstakao je ekonomiju Portugalskog carstva, koja je ranije bila bazirana na putovanjima duž sjeverne i primorske zapadne Afrike. Glavni začini koji su u prvo vrijeme pristizali iz jugoistočne Azije bili su biber i cimet, ali je uskoro opseg proširen na niz drugih produkata, koji su bili novi za Evropu. Portugalija je zadržala komercijalni monopol nad ovom robom decenijama. Tek su vijek kasnije ostale evropske sile, Holanska republika i Engleska, kojima su slijedili Francuska i Danska, mogli su da pariraju portugalskom monopolu i pomorskoj nadmoći na Kejpskoj ruti.

Da Gama je predvodio dvije portugalske indijske armade, prvu i četvrtu. Četvrta je bila najveća i otputovala je za Indiju četiri godine nakon povratka od prve. Za svoje doprinose, da Gama je 1524. godine imenovan guvernerom Indije, sa titulom vicekralj.

 

  • Na današnji dan, 24. decembra 1491. godine rođen je španski sveštenik Injacio Lojola, osnivač “Družbe Isusove”. Družba Isusova je religijski red katoličke crkve koji je bio direktno potčinjen papi. Članovi reda zovu se jezuiti.

Saint Ignatius Loyola (1491 1556), Founder Of TheLojola je bio aktivni borac protiv protestantske reformacije i zagovornik kontrareformacije. Beatifikovan je a kasnije i kanonizovan kao svetac.

Iako je ideja o osnivanju ovog tajnog reda rođena u Vatikanu , Lojola se smatra osnivačem. Nakon što je kao vojnik španske vojske teško ranjen u po izlečenju se posvetio asketskom životu i spiritualnim vježbama, pa iako kao vojnik veoma skromnog znanja i obrazovanja završio je teološke studije i postao katolički sveštenik. Sa šest istomišljenika takođe sveštenika osnovao 1534 godine u jednom samostanu tajni red u okviru Katoličke crkve.

U međuvremenu jezuiti su postali agresivan, mističan i veoma uticajan red, između nekoliko tajnih redova u katoličkoj crkvi koji su postojali u to vrijeme. Najveći uticaj jezuiti su imali u Španiji i španskim prekomorskim kolonijama, a potom se njihov uticaj raširio na sve dvorove u Evropi. Ugledni i školovani jezuiti su po preporukama pape postajali savjetnici uz sve krunisane glave na evropskim dvorovima i zagovarali politiku koja je neprekidno sve više jačala njihov uticaj.

U tome skoro dva vijeka nisu birali sredstva, sve dok pojedini vladari nijesu počeli da odbijaju da se pred svoje odluke konsultuju sa svojim sveštenim savjetnicima, koji su naizgled živjeli veoma skromno ali su u tajnosti bili raskalašni, bogati i obezbjeđivali Vatikanu značajne prihode za nezvanične djelatnosti. Tako je nastao čitav pokret zabrane rada jezuita u većini evropskih zemalja.

Međutim, veliki broj običnih sveštenika najnižeg ranga ovoga reda je u Novom svijetu i državama Južne Amerike imao značajnu misionarsku i prosvetiteljsku ulogu, ali je bilo mnogo primjera prisilnog pokrštavanja u katoličanstvo raznih naroda i primitivnih plemena na svim kontitentima.