Josif Pancic

Ljetopis, 25. februar

Ime: Ljetopis 25.02.2019 (1851 prvi put izveden Gorski Vijenac, 1888 umro Josif Pancic); Opis: Ljetopis, 25. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 25. februara 1888. godine umro je srpski botaničar i prirodnjak Josif Pančić. Opisao je oko 80, do tada nepoznatih, biljnih i životinjskih vrsta, otkrio endemsko-reliktni četinar, poznat kao „Pančićeva omorika” i objavio oko 30 naučnih radova. Osnovao je i uredio Botaničku baštu u Beogradu. Botaničar svjetskog glasa, jedno od najvećih imena naše nauke i kulture, osnivač mnogih naučnih disciplina, Josif Pančić – naučnik koji je najbolje poznavao i opisao floru Srbije.

Josif PancicRođen je u Bribiru (kod Senja), osnovnu školu završio u Gospiću, gimnaziju u Rijeci, a medicinu, u Budimpešti. U Beču se upoznaje sa Vukom Karadžićem, po čijem nagovoru dolazi u Srbiju 1846. godine, gdje ostaje do kraja života. Po povratku sa Kopaonika gdje je bio sa “licejcima”, obratio se studentima:

Dopustite mi de se ovom prilikom poslužim lijepom osobinom čovječijeg duha i da vas odvedem u jedan prekrasni kraj Srbije u kome sam često i rado boravio da mu proučim prirodu, u kome sam svaki put nahodio što god novo da vidim ili o čemu da se divim, koji nijesam nikad ostavljao a da ne bi poželio, da se još jednom tamo povrnem, a to je – Kopaonik i njegovo podgorje“.

Kao univerzitetski profesor, Pančić se posvetio i naučno-istraživačkom radu, posebno iz oblasti botanike, zoologije i geologije. Objavio je 42 naučna djela iz navedenih oblasti. U naučnom svijetu Josif Pančić, proslavio se otkrivanjem endemske vrste omorike na planini Tari 1875. godine u selu Zaovinama. Svojim djelom “Flora Kneževine Srbije”, Pančić je Srbiju svrstao u, za to vreme, zemlje sa relativno visokim stepenom istraženosti flore. Najlepši opis Kopaonika da sada, Pančić je dao u radu: “Kopaonik i njegovo podgorje” – objavljenom 1869. godine. Biran je za prvog rektora Velike škole u Beogradu, a zatim još 6 puta. Kraljevska-srpska akademija nauka osnovana je 1866. godine, a za prvog predsjednika postavljen je Josif Pančić. Posjećivao je i istraživao mnoge planine tadašnje Kneževine Srbije, a najviše se oduševljavao Kopaonikom, na kome je bio 16 puta. Prvi put 1851. godine, a poslednji put u 72. godini života. Pančić je bio začetnik planinarstva u Srbiji i prvi planinarski vodič. O životu i djelu Josifa Pančića, objavljeno je preko 100 naučnih radova i rasprava.

Veliku ljubav prema srpskom narodu i nauci, Pančić je iskazao u svojoj želji da bude sahranjen na Kopaoniku. Želju su mu ispunili planinari Srbije i SANU 1951. godine, kada su zemne ostatke njegove, i supruge Mileve, sahranili u kovčegu od Pančićeve omorike u mauzoleju, na vrhu Kopaonika koji od toga vremena nosi ime Pančićev vrh.

Sagledavajući uslove pod kojima se Josif Pančić bavio istraživanjima i na koji način je putovao po Srbiji bez željeznice i sa slabom putnom mrežom, mora se izraziti poštovanje i divljenje velikanu naše nauke.

 

  • Na današnji dan, 25. februara 1851. godine u Risnu, koji je bio pod austrougarskom vlašću, u najvećoj tajnosti izveden je “Gorski vijenac”. Bilo je to prvo izvođenje “Gorskog vijenca” za Njegoševa života, i prvo izvođenje u Boki Kotorskoj na srpskom jeziku, koju je, kako se pretpostavlja, organizovao Vuk Vrčević, jedan od Njegoševih sekretara i vjernih saradnika.

Vuk VrcevicVuk Vrčević je bio sakupljač narodnih lirskih pjesama i saradnik Vuka Karadžića. Njegovi originalni radovi, kao i sakupljene narodne umotvorine objavljeni su u petnaestak posebnih knjiga. Vuk Vrčević se rodio u Risnu 1811. godine od oca Stefana i majke Tode. Otac Stefan je bio pisar i učitelj u Risnu, pa je prvo obrazovanje (italijanski jezik i matematiku) Vuk Vrčević dobio je od svog oca. Kao dječak je radio i pomogao svom ocu u opštinskoj pisarnici. Poslije jedne svađe sa ocem, prešao je u Budvu. Tu je počeo da se bavi trgovinom i naučio je njemački jezik. Novi crnogorski vladika Petar II Petrović Njegoš mu je ponudio posao vladičinog pisara na Cetinju, ali Vrčeviću roditelji nijesu dozvolili da stupi u vladičinu službu. Upoznao se sa Vukom Karadžićem prilikom Vukove posjete Crnoj Gori. Od tada se dopisivao i sarađivao sa Vukom na sakupljanju narodnih lirskih pjesama. Bio je trgovac, opštinski pisar i učitelj u Budvi, Grblju, rodnom Risnu i Kotoru. Godine 1836. Vuk Vrčević na Njegošev poziv je došao u manastir Maine gdje je prepisivao djelo Njegoševo „Slobodijadu“ koje je Njegoš namjeravao da posveti ruskom prijestolonasledniku Aleksandru. Svoje prvo djelo Vuk Vrčević je štampao 1839. godine u Srpsko-dalmatinskom magazinu. Godine 1852. Vuk Vrčević na Cetinju je postao sekretar knjazu Danilu Petroviću. Pored sekretarskog posla knjaz Danilo ga je odredio i za svog učitelja za italijanski jezik. Vrčević je od 1855. godine do 1861. godine radio u Zadru kod guvernera Lazara Mamule. Od 1861. godine postavljen je za austrijskog vicekonzula u Trebinju. Sarađivao je sa Lukom Vukalovićem za vrijeme buna u Hercegovini. Bio je saradnik novina „Crnogorac“ i „Glas Crnogorca“. Poslije austrougarske okupacije Bosne i Hercegovine, konzul u Trebinju nije bio potreban Austrougarskoj, pa se Vrčević penzionisao i prešao da živi u Dubrovnik do kraja života. Umro je 1882. godine u Dubrovniku. Vrčević je bio počasni član Srpskog učenog društva, odlikovan ordenom knjaza Danila I i ordenom Franje Josifa.