Kronstat

Ljetopis, 28. februar 2019

Ime: Ljetopis 28.02.2019 (1921 Kronstatska pobuna, 1525 pogubljen poslednji Astecki car Kvatemok); Opis: Ljetopis, 28. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 28. februara 1921. godine u Kronštatu je izbila Kronštatska pobuna mornara ruske flote protiv boljševika. Kronštat je grad u Rusiji u Kronštatskom rejonu federalnog grada Sankt Peterburga. Nalazi se na ostrvu Kotlin, 30 km zapadno od gradskog jezgra Sankt Peterburga, na početku Finskog zaliva. Do 1983. godine pristup na ostrvo je bilo moguć samo vodenim putem. U sadašnje vrijeme ostrvo je povezano autoputem sa sjevernom i južnom obalom Finskog zaliva.

KronstatKronštat je glavna luka Sankt Peterburga. U martu 1921. godine grad je bio poprište Kronštatske pobune. Sjedište Ruskog admiraliteta i baza Ruske baltičke flote su se tradicionalno nalazili u Kronštatu i time su branili pristup Sankt Peterburgu. Istorijski centar grada i njegova utvrđenja su dio Svjetske baštine. Kronštat je dugo godina mjesto hodočašća pravoslavnih hrišćana zbog uspomene na Svetog Jovana Kronštatskog. Osnovao ga je Petar Veliki, koji je preoteo ostrvo Kotlin od Šveđana 1703. godine u Rusko-švedskom ratu. Kronštatska utvrđenja su izgrađena veoma brzo. Tokom zime Finski zaliv se smrzne potpuno. Radnici su koristili hiljade ramova napravljenih od hrastovih trupaca ispunjenih kamenjem. Oni su dovučeni konjskim zapregama preko zaleđenog mora i smješteni u rupama napravljenim u ledu. Tako je stvoreno nekoliko novih malih ostrva, a na njima su podignuta utvrđenja, čime su zatvoreni svi prilazi Sankt Peterburgu putem mora. Ostala su samo dva uska plovna kanala, a njih su čuvala najjača utvrđenja. Tokom nereda u Petrogradu u vrijeme Februarske revolucije, mornari iz Petrograda su se pridružili revoluciji i pogubili svoje oficire, čime su stekli reputaciju odanih revolucionara. Tokom Ruskog građanskog rata, mornari su učestvovali na strani Crvenih, sve do 1921. godine , kada su se pobunili protiv vladavine boljševika. Grupa mornaričkih oficira, mornara i vojnika kao i njihove civilne pristalice su se pobunili protiv boljševičke vlasti u Sovjetskom Kronštatu. Zahtjevi mornara uključivali su slobodu govora, zaustavljanje deportacije u logore, rad na promjeni sovjetske ratne politike i izuzimanje radničkih sovjeta od partijske kontrole. Nakon kratkih pregovora, Lav Trocki (tadašnji ministar rata u sovjetskoj vladi i vođa Crvene armije) odgovorio je slanjem vojske na Kronštat. Pobuna je time ugušena.

Tokom Drugog svjetskog rata, Kronštat je bio nekoliko puta bombardovan od strane Luftvafea. U avgustu 1941. godine Luftvafe je počela da redovno bombarduje Kronštat. Kada je Crvena armija u baltičkim zemljama bila u kritičnoj situaciji a Talin, glavna baza flote, bio u opasnosti, izdato je naređenje da se flota preseli u Kronštat. Nakon evakuacije Talina, podmornički odsjek je organizovan u Kronštatu. Do kraja 1941. godine izvedeno je 82 pomorske operacije. Hitler se razbijesnio, jer su sovjetske podmornice prekinule mnoge dostave strateških materijala iz Švedske za Njemačku. Njemci su pokušali da potpuno blokiraju izlazak iz Finskog zaliva protivpodmorničkim mrežama i minama. Uprkos svim naporima Njemaca, baltičke podmornice su nastavile da napadaju neprijateljske brodove. Podmornice su sarađivale sa izviđačkim avionima u potrazi za vojnim ciljevima. Njemci su morali da ulože mnogo veće napore. Blokiranje Finskog zaliva je bila vrlo efikasna operacija protiv podmornica. Ali 1944. godine, kada je poražena Finska dala nekoliko baza sovjetskoj mornarici, podmornički rat u Baltičkom moru dostigao novu i završnu fazu. Zahvljajujući snazi kronštatske tvrđave uspješno je spriječeno uništavanje Lenjingrada. Kronštat zbog toga ima status „grada vojne slave“ za „hrabrost, izdržljivost i masovni status „grada vojne slave“ za „hrabrost, izdržljivost i masovni heroizam, izlaganju branilaca grada u borbi za slobodu i nezavisnost otadžbine“. izlaganju branilaca grada u borbi za slobodu i nezavisnost otadžbine“.

 

  • Na današnji dan, 28. februara 1525. godine španski osvajač Ernan Kortes pogubio je posljednjeg astečkog cara Kuautemoka.

AsteciAsteci su se naselili u meksičku dolinu između 1200. i 1300. godine i u početku su bili malo ratničko pleme, a ubrzo su razvili jaku vojnu državu koja se prostirala na teritoriji današnjeg Meksika. Ovaj narod, koji nam je poznat kao Asteci, sebe je nazivao Mesika. Pripadnici ovog plemena svoje preminule srodnike sahranjivali su ispod kuća u kojima su živjeli kako bi mogli da održavaju vezu sa svojom porodicom. Ponekad bi, nakon smrti srodnika, ubili i psa kako bi ih zajedno sahranili, da bi pas mogao da mu bude vodič u zagrobnom životu.

Asteci su često prodavali sebe ili svoju djecu u ropstvo, kako bi otplatili dugove. Njihov sistem ropstva bio je više kao najamna potčinjenost, s obzirom na to da je rob mogao da otkupi svoju slobodu.

Prijestonica Astečkog carstva zvala se Tenočtitlan i nalazila se nasred jezera Teškoko. Danas je to Meksiko Siti, a jezero je skoro presušilo. Tenočtitlan je imao radnike zadužene za čistoću i bio je izuzetno čist, a u vrijeme kad su ga Evropljani otkrili, bio je jedan od najvećih gradova na svijetu.

Asteci nikad nisu koristili točak, kao ni gvožđe i čelik. Ova civilizacija očigledno je znala za postojanje točka, budući da su točkovi pronađeni na igračkama njihove djece, ali ga nisu koristili za transport.

Carstvo Asteka bilo je jedno od prvih društava kod kojih je obrazovanje djece bilo obavezno. O obrazovanju i vaspitanju astečke djece zna se na osnovu sačuvanih kodeksa od kojih je najpoznatiji Kodeks Mendosa koji daje detaljan pregled odrastanja mladih.

Glavni krivci za izumiranje ovog naroda su bolesti kao što su zauške i boginje koje su Evropljani donijeli sa sobom, a na koje Asteci nijesu bili imuni. Zapisi potvrđuju da je epidemija velikih boginja harala Astečkim carstvom neposredno nakon dolaska Evropljana i tom prilikom odnijela između pet i osam miliona života.

Astečki jezik navatl imao je hijeroglifsko pismo i korišćen je za vođenje izuzetno napredne i detaljne evidencije svega, od žrtvovanja do poreza. Riječi iz jezika navatl koje su prešle u međunarodnu upotrebu su: avokado, čili, kojot, čokolada i kakao.

Asteci su često igrali igru zvanu ulamaliztli čija je svrha bila protjerati gumenu loptu kroz izuzetno male obruče tako da ne dodiruje zemlju, pri čemu su mogli da koriste samo koljena, laktove, glavu i kukove.

Asteci, zajedno sa drugim centralnoameričkim plemenima, bili su ti koji su upoznali Evropljane sa čokoladom. Čokoladni napici koje su Asteci pripremali bili su gorki i pomiješani sa raznim začinima, a sjeme kakaoa smatrano je darom bogova i čak je korišćeno i kao sredstvo plaćanja.

Ovaj narod porazio je španski konkistador Hernan Kortes, koristeći pomoć nekoliko susjednih plemena sa kojima Asteci nijesu bili u dobrim odnosima. Vjeruje se da je tokom konačne borbe za Tenočtitlan poginulo oko 250.000 ljudi, a Kortes je kasnije na ruševinama ovog grada otpočeo izgradnju Meksiko Sitija. Pad Astečkog carstva označio je kraj poslednje velike autohtone američke civilizacije.

Asteci su danas indijanski narod koji pretežno živi u Meksiku i većina je katoličke vjere, ali su sačuvali i tradicionalna vjerovanja u duhove, kult predaka i slično. Prema poslednjem popisu postoji još 1.652.000 potomaka Mesika naroda i govore jezikom navatl kojim su se služili njihovi preci.