Bitka Na Belasici

Ljetopis, 29. jul 2020

Ime: Ljetopis 29.07.2019 (1914 Bitka na Belasici, 1940 Bitka za Britaniju); Opis: Ljetopis, 29. jul Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan,  29. jula 1014. godine vizantijski car Vasilije II je u bici na Belasici nanio težak poraz vojsci cara Samuila.

Bitka Na BelasiciBitka na Belasici odigrala se između Vizantijskog i Makedonskog (Bugarskog) carstva. Dio je vizantijsko-bugarskih ratova, a završena je odlučnom pobjedom Vizantije. Samuilo je znao da će vizantijska vojska morati da prođe kroz niz planinskih prelaza, te je zbog toga preduzeo mjere da ih zakrči. Izgradili su jarke duž granice i utvrdili mnoge doline i prolaze sa zidinama i kulama, posebno prolaz Ključ na rijeci Strumi, kroz koji je Vasilije morao proći. Samuilo je snažno utvrdio i sjeverne padine planine Belasice, južno i istočno od svog dvora u Strumici. Široka dolina reke Strumice bila je pogodno mjesto za napad i koristile su je vizantijske snage u tu svrhu i tokom prethodnih godina. Samuilo je ostavio jake snage kako bi obezbijedio prolaz. Pored toga, izabrao je Strumicu za odbrambenu bazu jer se taj prostor nalazio na putu do Soluna koji je vodio preko Ohrida. Samuilova odluka da se suoči sa Vasilijem i glavninom njegove vojske nije bila podstaknuta samo stalnim porazima i invazijama koje su devastirale njegovu državu, već i zabrinutošću zbog gubitka autoriteta među plemstvom, koje je bilo veoma oslabljeno usled vizantijskih kampanja. Da bi se suočio sa Grcima, Samuilo je okupio veliku vojsku (po nekim tvrdnjama, čak 45.000 ljudi). Vasilije se takođe dobro pripremio okupljajući veliku vojsku na čije čelo je postavio najiskusnije komandante. Prvi pokušaj Vasilija da probije blokadu prolaza završen je neuspješno. Njegova vojska zaustavljena je u prolazu dolinom. Uprkos teškoćama, Vasilije nije odustao od napada. Naredio je svom generalu, Nićiforu Ksifiji, da manevriše sa trupama oko visoke planine Belasice i okruži ih, dok je sam nastavljao da napada zid i tako im odvlači pažnju. Ksifija je poslao svoje trupe strmom stazom koja ih je odvela u pozadinu neprijatelja, napao stražare, razbio ih i prisilio na predaju. Samuilovi vojnici su napustili odbranu prolaza kako bi se suočili sa Ksifijinim snagama. To je omogućilo Vasilijev proboj fronta i uništenje drvenog zida. U bici je ubijeno na hiljade Samuilovih vojnika. Ostatak je očajnički pokušao pobjeći na zapad. Samuilo i njegov sin Gavrilo Radomir odmah su krenuli na istok iz svog štaba u tvrđavi Strumici, kako bi pomogli svojoj vojsci, ali su u očajničkim borbama u blizini sela Mokrijevo (današnja Makedonija), bili preplavljeni neprijateljskim snagama koje su brzo napredovale. Sam Samuilo jedva je pobegao, i to samo zahvaljujući hrabrosti svoga sina Gavrila Radomira koji je posadio oca na svog konja i poslao ga u Prilep. Iz Prilepa, Samuilo se vratio u Prespu, dok je Gavrilo Radomir krenuo prema Strumici kako bi nastavio borbu. Vasilije je potpuno uništio Samuilovu vojsku i zarobio 15.000 vojnika. Vasilije je podijelio zarobljenike u grupe od po 100 ljudi. U svakoj je potpuno oslepio 99 vojnika, dok je ostavio po jednog zarobljenika sa jednim okom, kako bi druge mogao voditi kućama. Ovaj čin bio je osveta za smrt Votanijata, Vasilijevog omiljenog generala i savjetnika. Zbog ovog čina Vasilije je dobio je svoj nadimak “Bugaroubica”. Samuilo je umro, navodno, kada je vidio svoju oslijepljenu vojsku. Bitka je uticala i na Srbe koji su takođe bili prisiljeni da prihvate vrhovnu vlast vizantijskog cara. Granice Vizantijskog carstva ponovo su bile na Dunavu, prvi put od VII vijeka, što je omogućilo Vizantiji da kontroliše cijelo Balkansko poluostrvo od Dunava do Peloponeza i od Jadranskog do Crnog mora.

 

  • Na današnji dan, 29. jula 1940. godine počela je bitka za Britaniju.

Bitka Za BritanijuOsvajanjem Norveške, Danske, Holandije, Belgije i sejverne i zapadne Francuske, njemačka armija je dobila nove, mnogo pogodnije i bliže, pomorske i vazduhoplovne baze za napad na Veliku Britaniju, za ometanje njenog saobraćaja na Lamanšu i za ugrožavanje njenih komunikacija na Atlantiku. Stupanjem Italije u rat na stranu Njemačke znatno su ugrožene britanske baze i komunikacije na Sredozemlju i otežane veze sa kolonijama na Srednjem i Dalekom Istoku. Velika Britanija svakog momenta je mogla očekivati napad Njemačke, tim prije što je Njemačka imala vrlo jake snage: oko 157 divizija (139 pješadijskih, 1 konjičku, 7 motorizovanih i 10 oklopnih) i oko 3 500 aviona prve linije, od kojih je oko 75% bilo sposobno za operacije. Velika Britanija nije bila spremna za odbranu. Njena kopnena vojska imala je samo oko 360 000 obučenih vojnika (ali bez savremenog naoružanja i opreme) i oko milion obveznika koji su se tek obučavali. Na dan 10. jula, od ukupno 2 591 aviona na britanskim ostrvima, za operacije su bila sposobna samo 1 423 aviona (656 lovaca, 467 bombardera i oko 300 aviona obalske avijacije). Protivavionska odbrana nije bila potpuno organizovana, a obalski front nije bio utvrđen, niti dovoljno posjednut. Pošto Britanci nijesu prihvatili njegove ponude za mir, Hitler je bio prinuđen da produži rat. Kako se pomorskom blokadom nijesu mogli postići brzi i odlučujući rezultati, koji su bili neophodni da bi se u 1941. godini imale slobodne ruke za napad na SSSR, to je odlučeno da se preduzme invazija britanskih ostrva, iako mnogi njemački viši komandanti, pa čak ni sam Hitler, nijesu bili oduševljeni ovom operacijom, zbog velikih teškoća i rizika oko njenog izvođenja. U vezi sa tim, Hitler je krajem juna prihvatio predlog admirala Redera i odobrio da Vrhovna komanda 2. jula izda prethodnu direktivu komandantima kopnene vojske, vazduhoplovstva i mornarice radi preduzimanja studija za eventualno izvođenje desanta. Mada je njemačkim planom bilo predviđeno da u bici za Veliku Britaniju učestvuju sva tri vida oružanih snaga, ipak se ova bitka uglavnom svela na obračun njemačkog i britanskog vazduhoplovstva, tj. bez učešća kopnenih, pa i pomorskih snaga. Iako ovom bitkom nije okončan rat, kao što su to predviđali pobornici svemoći vazduhoplovstva kao presudnog faktora u ratovima, ipak je ona imala veoma krupne posledice: njemačko vazduhoplovstvo je pretrpjelo takav poraz da se nije moglo oporaviti do kraja rata, dok je britansko vazduhoplovstvo izvojevalo prevlast u vazduhu, onemogućilo invaziju na britanska ostrva i time znatno doprinijelo savezničkoj pobjedi na Atlantiku i u Evropi. Njemačko vazduhoplovstvo je u ovoj bici imalo da rješava tri uzastopna zadatka:

1) da napada britansku lovačku avijaciju u vazduhu i na zemlji,

2) da bombarduje London i

3) da bombarduje industrijske i obalske gradove u Velikoj Britaniji.

U toku teških desetomjesečnih borbi obije avijacije su pretrpjele osjetne gubitke. U istom periodu Njemačka je izgubila oko 6 000, a Britanija 733 pilota. Pored navedenih gubitaka u letačkom osoblju, Britanija je imala preko 40 000 mrtvih i 46 000 ranjenih stanovnika, dok su nemački gubici u stanovništvu svakako manji, s obzirom na manji broj i jačinu britanskih napada. Bitka za Veliku Britaniju ponovo je pokazala da se rješenje rata može postići samo maksimalnim zalaganjem i pravilnim sadejstvom svih vidova oružanih snaga. Međutim, Njemci su zanemarili ovaj princip, jer su u bitku ubacili uglavnom samo svoje vazduhoplovne snage.