Matija Beckovic

Ljetopis, 29. novembar 2018. godine

Ime: Ljetopis 29.11.2018 (1943 AVNOJ, 1939 rodjen Matija Beckovic); Opis: Ljetopis, 29. novembar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 29. novembra 1939. godine je rođen Matija Bećković, u Senti. Osnovnu školu završio u selu Velje Duboko, niže razrede gimnazije u Kolašinu i Slavonskom Brodu, a višu gimnaziju sa maturom u Valjevu. Otac Matijin, Vuk Bećković, oficir vojske Kraljevine Jugoslavije, 1944. godine gine u Sloveniji.

Matija BeckovicŠkolske 1958/59, godine upisao se na Filološki fakultet u Beogradu na grupu za jugoslovensku i opštu književnost.

Bećkovićevi prozni i poetski tekstovi priređivani su za pozorište i izvođeni na domaćim i stranim scenama. U Narodnom pozorištu u Beogradu je 1978. godine izvedena „Međa Vuka Manitoga“, a potom monodrame „Reče mi jedan čoek“ i „Ne znaš ti njih“.

Za svoje pjesništvo Bećković je dobio nagrade: Milan Rakić, Oktobarsku, Sedmojulsku, Zmajevu, Disovo proleće, Belovodsku rozetu, Zlatni krst kneza Lazara, Ravnogorsku, Stefan Mitrov Ljubiša, Veliku Bazjašku povelju, Odzivi Filipu Višnjiću, Biblios, Nagradu Vukove zadužbine, Njegoševu nagradu, Žičku hrisovulju itd. Za člana SANU izabran je 1991. godine.

Njegova supruga se zvala Vera Pavladoljska (njoj je posvetio jednu od njegovih najpoznatijih pjesama) i sa njom ima ćerke Ljudmilu i Olju.

Napisao je:

Vera Pavladoljska
Metak lutalica
Tako je govorio Matija
O međuvremenu
Če – Tragedija koja traje
Reče mi jedan čoek
Međa Vuka Manitoga
Lele i kuku
Služba Svetom Savi
O Njegošu
Čiji si ti mali
Kosovo najskuplja srpska riječ
Ćeraćemo se još,
Kad budem mlađi

Postoje ljudi koji tako vješto barataju riječima da ih je milina slušati. Slušate ih i uživate jer vam je važno šta pričaju i kako to čine. Jedan od njih je i Matija Bećković. On je veliki pjesnik, još veći orator.

Vera Pavladoljska je moja prva poema, i moja prva ljubav. I ne znam baš mnogo onih koji su se oženili svojom prvom ljubavlju. Pomješali su se život i poezija. A poezija je moj život, i moja prva i poslednja ljubav, zbori o sebi Matija.

Njegove riječi se, kao i njegova poezija, slušaju i pamte.

„Srbi u Hrvatskoj su ostaci zaklanog naroda“ rekao je Matija.

„Kosovo je najskuplja srpska riječ“…objasnio je lakonski i zapitao se u ime čitavog naroda:
Ako je njihovo, zašto nam ga otimaju, a ako već mogu da ga otmu, zašto se toliko ustručavaju?

 

  • Na današnji dan, 29. novembra 1943. godine na drugom zasjedanju Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije u Jajcu donijeta je odluka o federativnom uređenju države, a kraljevskoj vladi u izbjeglištvu zabranjen je povratak u zemlju.

AvnojZasjedanje je održano u gradu Jajce, koje je u to doba već tri mjeseca bilo pod kontrolom partizana. Većina delegata bili su članovi ili pristalice Komunističke partije. Zbog te činjenice AVNOJ nije imao legitimitet da donosi odluke ali ipak su odmah poslije rata sprovedene u djelo i na tim odlukama se temeljila poslijeratna Jugoslavija sve do njenog raspada.

Sjednicom je predsjedavao hrvatski političar, predratni predsjednik skupštine Kraljevine SHS dr Ivan Ribar. Njegov sin Ivo „Lola“ Ribar je dan prije toga pod čudnim okolnostima poginuo na aerodromu u Glamoču pripremajući se na put do Egipta. Nakon petočasovnog zasijedanja dr Ribar je, neposredno pred ponoć, pročitao odluke drugog zasedanja AVNOJA:

-Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije se konstituiše u zakonodavno i izvršno predstavničko tijelo Jugoslavije, kao vrhovni predstavnik naroda i uspostavlja se Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije , sa svim obilježjima narodne vlade, preko koga će AVNOJ ostvarivati svoju izvršnu funkciju.

-da se stvori federalna Jugoslavija, zasnovana na pravu o samoopredijeljenju, u kojoj je planirano da pet južnoslovenskih naroda: Srbi, Hrvati, Slovenci, Makedonci i Crnogorci žive u šest federalnih jedinica : Srbija, Hrvatska, Slovenija, Makedonija, Crna Gora i Bosna i Hercegovina sa jednakim pravima;

-da se ponište odluke jugoslovenske vlade u izgnanstvu

-da se kralju Petru II Karađorđeviću zabrani povratak u zemlju dok se na referendumu ne odluči državno uređenje buduće zemlje (monarhija ili republika).

-Da se nacionalnim manjinama u Jugoslaviji obezbijede sva nacionalna prava.

Decembra 1943. godine, Ruzvelt, Čerčil i Staljin su odlučili da podrže partizane. Velika Britanija je prestala je da snabdijeva četnike. Ubrzo je prva sovjetska misija stigla u partizanski štab. SAD su zadržale vojnu vezu sa Dražom Mihailovićem da bi ohrabrivali nastavljanje četničke pomoći oborenim američkim pilotima.