Kralj Milutin

Ljetopis, 29. oktobar

Ime: Ljetopis 29.10.2019 (1813 Skupstina u Dobroti, 1321 Kralj Milutin); Opis: Ljetopis, 29. oktobar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 29. oktobra 1321. godine umro je srpski kralj Milutin.

Kralj MilutinTokom njegove vladavine Srbija je proširila granice na sjeveru i na jugu i doživjela ekonomski i kulturni razvoj, postavljene su osnove zakonodavstva i državne uprave. Podigao je i obnovio više crkava i manastira. Milutin je bio kralj Srbije i jedan od najmoćnijih srpskih vladara u srednjem vijeku.

Pripadao je dinastiji Nemanjića. Bio je mlađi sin kralja Uroša I. Tokom njegove, skoro četrdesetogodišnje vladavine, kraljevina Srbija je otpočela svoje značajno širenje ka jugu na račun Vizantije sa kojom je uspostavljena nova granica na liniji Ohrid—Prilep—Štip (koje su držali Vizantinci), čime je srpskoj državi priključen sjeverni dio današnje Albanije i veći dio današnje Makedonije. Pored toga, vodio je uspješne ratove sa Tatarima i Bugarima, od kojih je trajno osvojio Braničevo sa Kučevom. On je prvi kralj Srbije koji postaje ozbiljan politički faktor u regionu, koji sklapa ofanzivne saveze, ali i biva meta jakih saveza okolnih država. Uporedo s tim, ženidbama je uspio da obezbijedi osvajanja iz uspješnih ratova sa Vizantijom i Bugarima.

Na unutrašnjem planu je izvršio promjenu sa raškog skromnog dvora, ceremonija i titula na vizantijsko uređenje sa raskošnim dvorom. Podigao je i obnovio veći broj manastira i crkava među kojima se izdvajaju Bogorodica Ljeviška, Gračanica, Kraljeva crkva u Studenici, Bogorodica Trojeručica u Skoplju, Staro Nagoričane, Manastir Vitovnica i njegova zadužbina Banjska na prostoru njegove države, odnosno manastirska crkva u Hilandaru na Svetoj gori van njegove države. Paralelno sa razvojem sakralne arhitekture , razvijala se i fortifikaciona arhitektura u kojoj su najznačajniji dometi manastirsko utvrđenje u Hilandaru i proširenje Beogradske tvrđave gradnjom Zapadnog Podgrađa sa pristaništem, mada ima onih koji to proširenje pripisuju i caru Dušanu  Zbog svog zadužbinarskog djelovanja je kanonizovan dvije i po godine nakon smrti i proglašen Svetim kraljem, a njegovo žitije je napisao arhiepiskop srpski Danilo II.

 

  • Na današnji dan, 29. oktobra 1813. godine u Dobroti je održana skupština ujedinjenja Crne Gore i Boke na kojoj je proglašeno ujedinjenje Boke i Crne Gore.

Skupstina U DobrotiDogađaji koji su krajem XVIII i početkom XIX vijeka potresli Evropu imali su sudbonosan uticaj na istorijski razvoj južnoslovenskih naroda. Tada na Balkanu počinje era nacionalnih revolucija a polet nacionalno – revolucionarnih pokreta zahvata u manjoj ili većoj mjeri sve narode na poluostrvu. Tada se na čelu Crne Gore nalazi državotvorac i politički vizionar, jedna od najistaknutijih figura balkanske istorije novog vijeka – Sveti Petar Cetinjski. On je smatrao da bi Crna Gora ostala bez izgleda za snažnije učvršćivanje institucija centralne zemaljske vlasti, ukoliko se ne bi čvrsto oslonila na široki oslobodilački pokret van njenih granica.

Zato su vladičini pogledi stalno bili upravljeni prema brdskim i hercegovačkim plemenima, otkuda su stalno dopirali pozivi za pomoć u borbi za slobodu. A od samog početka svoje političke vladavine, vladika je započeo da učvršćuje spone i s narodnim pokretom u Boki Kotorskoj, uvjeren da se samo tim načinom i takvim smjerom može osigurati crnogorskoj nastajućoj državnoj organizaciji izlazak na more.

Nadaren čudesnom intuicijom da osjeti glavni smjer opštih istorijskih tokova u Evropi, Sveti Petar Cetinjski je bio ubijeđen da Napoleon nema snagu da se sa uspjehom nosi sa silama udruženih evropskih monarhija. Novi raspored snaga na evropskoj političkoj pozornici bio je takav da je vladičin plan o ujedinjenju Crne Gore i Boke Kotorske bilo mnogo teže ostvariti.

U septembru 1813. godine, Sveti Petar Cetinjski je uništio francuske jedinice u Boki kotorskoj, izuzev  u Kotoru. Oslobodio je  Perast, Risan, Herceg Novi, nad kojima se zavijorio crnogorski Alaj-barjak, te stigao sa crnogorsko-bokeljskim jedinicama ispred Dubrovnika u kojem su se Francuzi utvrdili. Na kraju se predala  i francuska posada u Kotoru. Ujedinjenje Crne Gore i Boke proglašeno je 29. oktobra 1813. godine u Dobroti, kod Kotora.

Izabrana je i vlada – Centralna komisija, na čelu sa Svetim Petrom Cetinjskim. U rezoluciji o ujedinjenju zapisano je da se “Crna Gora i Boka uzajamno zaklinju Bogom na vjernost i da će uvijek ostati sjedinjene u svakom slučaju i događaju”.

Paralelno s usvajanjem teksta rezolucije donesena su i pravila od 22 člana, kojima je trebalo ostvariti ono što je rezolucijom formulisano. Crna Gora i Boka ujedinile su se dok su Francuzi još bili u Kotoru. No, Bečki kongres je 1814.-1815. godine odlučio da Austriji garantuje suverenitet nad čitavom teritorijom Dalmacije i Boke Kotorske. A konačno oslobođenje Boke zbilo se vijek kasnije tačnije 1918. godine.