Gibraltar

Ljetopis, 4. avgust

Ime: Ljetopis 04.08.2019 - (1875 -H.K.Anderson,1704 - Gibraltar); Opis: Ljetopis, 4. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 4. avgusta 1704. godine, u ratu za špansko nasljeđe, englesko-holandske snage zauzele su grad Gibraltar.

GibraltarGibraltar je prekomorska teritorija Ujedinjenog Kraljevstva na Pirinejskom poluostrvu, u Gibraltarskom prolazu koji spaja Atlantski okean i Sredozemno more. U starom vijeku, Gibraltar je bio poznat pod imenom Herkulovi stubovi, a pod Rimljanima se zvao Kalpe . 711. godine Gibraltar su osvojili muslimanski Arabljani i Berberi. Ime Gibraltar potiče od arapskog Džebel al-Tarik (Tarikovo Brdo). Tarik je bio mavarski vojskovođa, koji je na gibraltarskoj stijeni prikupio svoju vojsku a poslije je tu izgradio i tvrđavu. Muslimani su vladali Gibraltarom sve do 1462. godine. Španci su toliko ojačali njegova utvrđenja da se smatrao neosvojivim. U Evropi su se zaoštrili odnosi i stvorila su se dva bloka. Španija je bila protiv Velike Britanije. Iako do objave rata nije došlo, jedna britanska eskadra je kontrolisala španske obale, a druga je nekoliko godina blokirala španske luke u Zapadnoj Indiji. Odgovarajući na ove akcije Španija je opsijedala Gibraltar. Britanci su zatim vršili pritisak na Španiju i vodili rat protiv španskog pomorskog saobraćaja u Gibraltarskim vratima i ispred Kadiza. Mirom u Utrehtu 1713. godine. predat je Velikoj Britaniji, što je poslije samo bilo potvrđivano. Od 1730. godine Gibraltar je britanska kolonija. Tokom Američkog rata za nezavisnost Španci su ga opsijedali, ali su britanski brodovi više puta uspijevali da prodru u luku i tako snabdiju grad i tvrđavu.  Špancima su se pridružili Francuzi i izvršili napad sa naročito sagrađenim topovnjačama, koje su britanske baterije uspjele da zapale usijanim đuladima. Opsada je nastavljena bombardovanjem, ali se blokada nije mogla u potpunosti održati. Vatra je obustavljena kada je u Španiju stigla vijest o početku mirovnih pregovora. Gibraltar je defintivno ostao u rukama Britanaca i u predstojećim pomorskim ratovima je igrao sve veću ulogu. Uoči Drugog svjetskog rata odbrambena postrojenja Gibraltara su znatno ojačana, uz postojeća tri izgrađeno je još 13 km podzemnih galerija, a tokom rata i aerodrom. Tokom Drugog svjetskog rata u luci Gibraltar je bila stacionirana britanska eskadra koja je dejstvovala u Atlantskom okeanu i Sredozemnom moru. Gibraltar je imao veoma važnu ulogu u snabdijevanju Malte. Na Gibraltaru živi 28.000 stanovnika. Zbog nesporazuma između Ujedinjenog Kraljevstva i Španije, granica između Gibraltara i kopna je bila zatvorena između 1969. i 1985. godine. Španija se ni danas ne odriče Gibraltara.

 

  • Na današnji dan,  4. avgusta 1875. godine umro je Hans Kristijan Andersen, danski književnik.

AndersenU Danskoj se smatra tvorcem danske realistične proze. Njegova djela prevedena su na više od 80 jezika i bila su nadahnuće za stvaranje mnogih pozorišnih komada, baletskih predstava, filmova, skulptura i slika. Andersen bio je sin siromašnog stolara, i majke koja je poslije smrti muža, morala raditi kao pralja. Mučno se probijao do književne afirmacije. U četrnaestoj godini Andersen, bez redovnog školovanja i bez igdje ičega, odlazi u Kopenhagen, kako bi izučio pozorišnu školu sa baletom i pjevanjem. No, uskoro ga otpuštaju kao potpuno netalentovanog. Uz pomoć pokrovitelja, direktora Kraljevskog pozorišta, za kojeg je radio dok se školovao, uspijeva da završi školovanje i studije na univerzitetu. U početku piše prozna i pjesnička dela, a nešto kasnije počinje svoja čuvena putovanja. Najprije po domovini, a onda i izvan domovine, gotovo po svim evropskim zemljama, a naročito po Italiji, Francuskoj i Nemačkoj. Putovao je i po Aziji i Africi sve vrijeme stvarajući nova djela. Nakon života ispunjenog bogatim kniževnim radom i putovanjima Andersen umire kao počasni profesor i počasni građanin Odensea. Roman „Improvizator“, koji je napisao nakon putovanja po Italiji, oslikavajući u njemu borbu mladog pisca za afirmaciju, uz bogate opise italijanskog narodnog života izaziva divljenje i odmah biva preveden na nekoliko stranih jezika. Međutim, kada su se pojavile njegove danas čuvene bajke, publika i kritika na to su obratile jako malo pažnje iako su one najbolje što je Andersen napisao i zbog čega je ušao među najomiljenija imena svjetske književnosti. Kao ni njegovi romantičarski romani, tako ni njegovi dramski radovi nemaju ni veće izražajnosti, ni veće vrijednosti. Andersenove priče ili bajke bile su u početku živa i dopadljiva prepričavanja onoga što je čuo u djetinstvu, a kasnije ih je i sam stvarao. U njima se fantastično, legendarno i mitsko stapa sa neposrednim, stvarnim svijetom. Sa jedne strane, u njima je artistički domišljena fantastika a sa druge neodoljiva naivnost i svježina narodne umetnosti. Svi se ti momenti, pa i humorističan jezik, uspijevaju probiti i kroz prevode, preko kojih su se njegove priče sve brže širile, potpomognute ilustracijama najboljih tadašnjih majstora te vještine. Gotovo 200 njegovih priča (porijeklom iz danskog folklora, antičkog svijeta ili opšteg indoevropskog predanja) predstavljaju svemir bajke. Pisane su isto toliko za odrasle koliko za djecu. Njegove priče za djecu označile su ga kao jednu od najvećih figura svjetske literature.