Bitka Kod Petrovaradina

Ljetopis, 5. avgust 2019

Ime: Ljetopis 05.08.2019 - (1716 - Bitka kod Petrovaradina,1974 - Votergejt); Opis: Ljetopis, 5. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan 5. avgusta 1716. godine dogodila se Bitka kod Petrovaradina u kojoj su se sukobile austrijske i osmanske trupe.

Bitka Kod PetrovaradinaPrema legendi skoro dvostruko brojnija turska vojska poražena je zahvaljujući snijegu koji je pao pred početak borbi. Princ Eugen Savojski je naredio koncentrisanje habzburških trupa u okolini Futoga. Ukupno je bilo 65.000 vojnika, a ovoj vojsci priključile su se pred bitku i trupe pod vođstvom princa Aleksandra od Vitemberga tako da je cijela vojska imala 76.000 vojnika. U međuvremenu se turska vojska od oko 120.000 ljudi sakupljala kod Beograda, zatim prešla Savu i krenula ka Petrovaradinskoj tvrđavi. Prije čuvene bitke uslijedio je manji okršaj austrijske izvidnice sa turskom konjicom, kada su se habzburške trupe predvođene grofom Paflijem povukle poslije četiri sata borbe, što je osokolilo Osmanlije. Dan kasnije glavnina turske vojske zauzela je uzvišenja oko tvrđave, a oko 30.000 janičara počelo je kopanje rovova od Studenog dola prema tvrđavi. Turski rovovi su već  prišli na 40 koraka od carskog logora, a turska artiljerija sa 40 topova zauzela je položaj. Turska konjica bila je smještena u Studenom dolu, a Tatari na Vezircu i Karagaču. Princ Eugen Savojski nije želio da dozvoli Turcima da potpuno opkole tvrđavu, pa je odlučio da u zoru 5. avgusta napadne Osmanlije. Austrijska vojska stacionirana na bačkoj strani prebacila se u tvrđavu a kada su trupe prebacivane sa novosadske strane tokom noći, nevrijeme je pokidalo lance na pontonu i umalo zaustavilo operaciju. Ipak, ovo nevrijeme i turskoj izvidnici je otežalo posao, zbog čega su izveli pogrešan zaključak da se Austrijanci povlače, što će se koji sat kasnije pokazati kao fatalna greška. Ujutru Eugen Savojski je izdao naređenje princu Aleksandru od Vitemberga da napadne sa lijevog krila. Napad je prošao uspješno, ali su Turci odmah izveli kontranapad. To je dovelo do panike u austrijskom kampu, ali je Eugen mirno naredio princu Aleksandru da napadne nezaštićeni turski centar. To je bilo previše za janičare, a za to vrijeme sa desnog krila austrijska konjica počistila je spahije u nezadrživom jurišu. Tatarski konjanici vidjevši nezadrživ napad, okrenuli su se i pobjegli. Veliki vezir Damad Ali-paša posmatrao je bitku sa obližnjeg brda gdje je smrtno ranjen, a umro je nešto kasnije u crkvi Svetog Nikole u Sremskim Karlovcima. Cio turski položaj pao je u austrijske ruke sa velikim ratnim plijenom, a princ Eugen Savojski je iz šatora velikog vezira poslao izveštaj o pobjedi caru Karlu VI. Posebno poglavlje bitke predstavlja snijeg koji je, prema legendi, pao u sred ljeta i doprinio pobjedi Eugena Savojskog nad znatno brojnijom turskom vojskom.

 

  • Na današnji dan, 5. avgusta 1974. godine predsjednik SAD Ričard Nikson, predajući magnetofonske trake istražnom sudiji, javno je priznao da je učestvovao u prikrivanju afere „Votergejt.“

VotergejtAfera Votergejt jedan je od najvećih skandala u novijoj istoriji Sjedinjenih Američkih Država, koji je doveo do jedine ostavke predsjednika ove zemlje. Niz događaja koji su obilježili aferu ”Votergejt” doveli su do ostavke američkog predsjednika Ričarda Niksona. Skandal je počeo hapšenjem petorice provalnika u kancelariji Demokratskog nacionalnog komiteta u hotelu Votergejt u Vašingtonu  Istragu je započeo FBI, ali je ona kasnije prešla u nadležnost ”Votergejt komiteta” koji je obrazovao Senat SAD. Istragom se ispostavilo da je ova provala bila samo jedna u nizu nelegalnih aktivnosti, koje su obuhvatale zastrašivanje, političku špijunažu i sabotiranje. Za ovo je bio odgovoran Niksonov štab i ljudi lojalni njemu. Među nelegalnim radnjama bilo je i korišćenje novca sumnjivog porijekla koji je dolazio iz Meksika a koji je između ostalog korišćen i za ućutkivanje sedmorice učesnika u provali. Nakon dvije godine istrage protiv predsjednika ustanovljeno je da je on znao za trake koje su snimane prilikom prisluškivanja demokrata. Nikson je deset dana nakon završetka istrage podnio ostavku. Niksonov naslednik Džerald Ford je potpisao pomilovanje za Niksona nakon što je ovaj predao predsedničku funkciju. Kako američka, tako i svjetska javnost zahvalnost za objelodanjivanje ovih informacija ”duguju” novinarima “Vašington posta” Bobu Vudvordu i Karlu Bernstinu. Njih dvojica su  2005. godine potvrdili da je bivši zamjenik direktora FBI Mark Felt bio tajni izvor informacija koje su dovele do Niksonove ostavke. Identitet Felta kao izvora potvrdio je i bivši urednik Vašington Posta Bendžamin Bredli, koji je jedini pored svojih novinara znao ko je izvor. I sam Mark Felt, koji je 2005. godine u svojoj 91. godini priznao  u intervjuu magazinu ”Veneti Fer” da je lično bio  izvor koji je odavao novinarima tajne u vezi sa operacijom Votergejt. Identitet jednog od najslavnijih anonimnih izvora u istoriji novinarstva bio je ujedno i jedna od najbolje čuvanih informacija među novinarima. U maniru špijunskog trilera, Felt je pomogao Vudvordu i Bernstinu tako što im je davao kratke putokaze i nagoveštaje o detaljima operacije prisluškivanja, koja je vođena iz Niksonove Republikanske stranke. Najpoznatiji takav nagoveštaj bio je ”slijedi trag novca”, odnosno sugestija koja je dovela do otkrivanja veze između provalnika u zgradu Votergejt i donacija Republikancima. Sedamdesetih godina, Mark Felt je u FBI bio drugi po rangu, a progovorio je jer je njegova porodica tražila da kaže šta ima o istorijskim ocjenama onoga što je uradio. Ovaj skandal je imao toliki odjek , i to ne samo u SAD , tako da su mnogi skandali koji su dešavali kasnije dobijali sufiks ”gejt”. Mnogo je teorija o tome što je pravi razlog za upad demokrata u Votergejt. Kakvu informaciju su tražili? Po jednoj od njih , FBI je samo iskoristio Vašington Post da uništi predsjednika Niksona, koji je do smrti tvrdio da je nevin.