Rambuje

Ljetopis, 6. februar

Ime: Ljetopis 06.02.2019 (1431 Pastrovski zbor, 1999 Rambuje); Opis: Ljetopis, 6. februar Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 6. februara 1999. godine u zamku Rambuje kod Pariza, francuski predsjednik Žak Širak otvorio je mirovnu konferenciju o Kosovu i Metohiji. Na konferenciji su učestvovali predstavnici vlasti SR Jugoslavije i kosmetskih Albanaca, uz posredovanje izaslanika SAD, Rusije i EU.

RambujeKrah konferencije, nakon bezuspješnih 17 dana pregovora, označio je kraj nastojanja da se kriza riješi mirnim putem. Uslijedilo je bombardovanje tadašnje SR Jugoslavije. Sporne odredbe pregovora bile su vojno prisustvo NATO u SR Jugoslaviji i održavanje referenduma na Kosovu i Metohiji, poslije tri godine. Rambuje je dvorac na samo 50 kilometara od Versaja. Pregovori u Rambujeu i njihov nastavak u Parizu bili su iznuđeni od Kontakt grupe. Na samom početku ispostavilo se da su bili sasvim nepripremljeni i neorganizovani, da su bili jedna, od početka, velika improvizacija. To je bio hazarderski pokušaj buldožer diplomatije i državnog sekretara SAD Madlen Olbrajt da se vještom manipulacijom Srbiji otme Kosovo i Metohija, a ako to ne uspije, onda da se nađe formalni povod za rat protiv Srbije. Dakle da se Srbiji Kosovo i Metohija oduzme „milom ili silom”. U Rambujeu i Parizu to se pokušalo ugovornom podvalom, a ako to ne uspije, onda će se pronaći povod za agresiju na Srbiju i izuzimanje Kosova i Metohije iz njene jurisdikcije. Mamac da se taj cilj ostvari već u Rambujeu bio je Privremeni sporazum za mir i samoupravu na Kosovu i Metohiji, koji se prvih nedjelju dana svjesno dozirao na kašičicu, da bi poslije dva produžetka poslednjeg dana pregovora na sto bio stavljen čitav tekst Sporazuma sa udarnim poglavljima. Iz tog teksta je bilo jasno da iz Kosova i Metohije treba da proizađe nova albanska država. Rambuje je priča bez istinskih pregovora, bez mogućnosti da se bilo šta mijenja u papiru koji je podnijet. Trebalo je biti mudar, pa izabrati da se postrada po što je moguće povoljnijoj ceni. Tu nije bilo izgleda da se ostvari neka pobjeda. Madlen Olbrajt, državni sekretar SAD bila je precizna:” Ako ovo ne prihvatite, bombe će da padaju.” Tako tvrd američki stav prema srpskoj delegaciji povremeno su olakšavali italijanski i ruski predstavnici. Strani mediji prenijeli su ljutnju Amerikanca pošto su Italijani srpskoj strani odali da Albanci neće da potpišu. U međuvremenu diplomata i službenik CIA-e u zvanju šefa Kosovske verifikacione misije OEBS-a, Vilijam Voker „izmislio” je Račak, pa su novi pregovori bili samo priprema za rat.

Na kraju, američki posrednik Ričard Holbruk je pošao za Beograd, na poslednji razgovor sa Slobodanom Miloševićem. Ako ne prihvati papir koji se stavi pred njega, NATO avioni poleću iz Avijana. Ričard Holbruk sastao se poslednji put sa Slobodanom Miloševićem 22. marta 1999. godine i ponovo tražio od njega da prihvati sporazum iz Rambujea. Milošević je to odbio, što je dovelo do NATO bombardovanja SRJ, koje je trajalo 78 dana, od 24. marta do 10. juna 1999. godine.

 

  • Na današnji dan, 6. februara 1431. godine prvi put se pominje Paštrovski zbor, u Istorijskom arhivu Kotor. U građi Kotorskog arhiva može se uočiti da su tokom vladavine Mletačke republike u Boki postojale četiri jasno formirane seoske autonomije: Paštrovići, Grbalj, Topla i Svetomiholjski zbor.

PastroviciTako se u jednom dokumentu kotorskog arhiva pod nazivom „Sborum Pastrovichiorum” prvi put pominje i Paštrovski zbor. Paštrovići su, prema sporazumu sa Mletačkom republikom iz 1426, zadržali svoju unutrašnju organizaciju, u prvom redu Zbor i vojvodu.

Uski primorski pojas između gradova Budve i Bara, poznat pod imenom Paštrovići, predstavlja jednu od najatraktivnijih ambijentalnih cjelina regiona Jadranskog primorja. Naziv oblasti javlja se u drugoj polovini XIV vijeka, mada lokalna tradicija nastoji da zađe u mnogo dublju starinu i istakne poseban autonomni status nekadašnjih žitelja, koji je formiran još u vrijeme Rimske imperije. Prema pojedinim tumačenjima, oblast je dobila ime po riječi pastores, koja se odnosi na ključno zanimanje nekadašnjeg stanovništva. Čini se, međutim, izvjesnijim da su za naziv prije zaslužni pripadnici danas izumrle plemićke porodice Paštrović, koji se pominju u arhivskim izvorima iz XIV vijeka. Jedan dokument iz 1355. godine stanovnike oblasti ubraja u “vlastelu cara Stefana Dušana”, dok se u dubrovačkim dokumentima Paštrovići redovno spominju poslije 1377. godine. U nauci je neosporan podatak da u doba vladavine Nemanjića stanovnici Paštrovića posjeduju specifičan autonomni status, u nekoj vrsti samostalne opštine sa lokalnom političkom i sudskom upravom. Ta autonomija će biti glavno obilježje života oblasti i nakon propasti srpske države, kada će se, tokom minulih vjekova, na prostoru Paštrovića javljati novi gospodari: Balšići, srpski despoti, Republika Sv. Marka – Venecija, Francuzi, Austrijanci. Srž paštrovske autonomije vjekovima je bio čuveni plemenski sud poznat pod nazivom bankada. Održavao se na prelijepoj plaži Drobni pijesak, a veoma često i u utvrđenom gradiću Svetom Stefanu. O značaju te specifične pravne institucije, čuveni književnik i hroničar Paštrovića Stefan Mitrov Ljubiša, pored ostalog, kaže: „Na sred primorja opštine Paštrovske ima jedna mala luka, pusto žalo, koju ljudi i dan danas zovu Drobnijem pijeskom. To je zemanom bilo mjesto gdje se narod kupio na zbor i na odluke kada je ta opština slobodno i nezavisno upravljala sama sobom. Četiri sudije i dvanaest vlastela, od svakog plemena po jedan čovjek, slobodno i na poređe izabrani, sjedili bi pod jednom međom vrh pijeska i tu vijećali i sudili o najvažnijim poslima… Svake godine o Vidovudne, u pučini ljeta, birala je skupština otvorito suđe i vlastelu, predavala im zakonik, starostavnik, knjigu i srebrni pečat a oni bi se kleli skupštini da će neumitno suditi, a zakone i odluke zborske vršiti…“.

Istorijat paštrovske obalasti, sa svojevrsnom organizacijom i političko-pravnom autonomijom, jeste neka vrsta kulturno-istorijskog fenomena. Stalni stanovnici Paštrovića, od davnina organizovani u dvanaest plemena, tokom duge i burne istorije izloženi čestim ratovima, pljačkama i okupacijama, ne samo da su uspijevali da sačuvaju svoju autonomiju i etnički i vjerski identitet već su ostavili potomcima u naslijeđe značajan korpus vrijedne kulturno-istorijske baštine. Rtovi, zatoni i prelijepe plaže paštrovske obale, te pitomo zaleđe sa blagom klimom i tipično mediteranskom florom, čine ovu oblast jednom od najmarkantnijih i najljepših u jadranskom basenu. Takav utisak dopunjava i osobena arhitektura seoskih naselja, kao i urbana struktura malih gradskih naseobina Lastve – Petrovca i Svetog Stefana. Paštrovići su uživali izvjesna autonomna prava za vrijeme mletačke vlasti, i znatno manja za vrijeme austrijske vladavine. Privilegije koje su dobili ugovorom sa Venecijom u XV vijeku uspjeli su da očuvaju sve do početka XIX vijeka, mada i kasnije, ali u znatno manjem obimu.