Termopile Leonida

Ljetopis, 9. avgust 2020. godine

Ime: Ljetopis 09.08.2019 (378 Goti porazeni Rimljane, 480 p.H. Termopilska bitka); Opis: Ljetopis, 9. avgust Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 9. avgusta 480. prije Hrista Persijanci su, pod vođstvom kralja Kserksa, pobedijili u trodnevnoj bici kod Termopila vojsku spartanskog kralja Leonide.

Termopile LeonidaTermopilska bitka je sukob koji je vođen između saveza grčkih gradova-država na čelu sa Spartom i Persijskog carstva kod Termopilskog prolaza u centralnoj Grčkoj. Ta bitka je dio Grčko-persijskih ratova. Iako su Persijanci na kraju izvojevali pobjedu, ipak su Spartanci i njihov vođa Leonida bili ti koji su ušli u legendu.Odnos snaga bio je apsolutno na strani Persijanaca. Persijanci su bili 30 puta brojniji od Grka. Persijanaca je bilo između 200.000 i 250.000 ratnika, dok je združena armija Grka brojala tek oko 7.000 boraca, od toga 300 Spartanaca. Pa ipak, upravo ta mala sila vođena spartanskim kraljem Leonidom blokirala je jedini put kojim je vojska Kserksa mogla da napreduje. Znajući ishod bitke unaprijed, spartanski kralj Leonida je uglavnom odabrao vojnike, koji su već imali sinove. Spartanci su znali da je učestvovanje u toj bici sigurna smrt, ali niko nije odbio poziv. Planinski klanac Termopile (u prevodu sa grčkog “ognjene kapije”) odabran je kao najpogodnije mjesto za odbranu zbog povoljnog terena. Taj prolaz je bio toliko uzak da se dvoja bojna kola nisu mogla mimoići. S jedne strane je bila planina, a sa druge more. Puna tri dana Grci su zadržali Persijance nanoseći im ogromne gubitke. Zbog terena Persijanci nijesu mogli da opkole Grke, tako da njihov daleko veći broj nije dolazio do izražaja. Čak su i “Persijski besmrtnici”, elitna kraljevska garda, koju je Kserks poslao drugog dana, morali da se povuku. Priča o izdaji stara je koliko i ljudski rod. Kada je u pitanju bitka kod Termopila, zapisi govore o tome da je poslije drugog dana bitke, Grk Efijalt pobjegao kod Persijanaca i odao postojanje posebnog, slabo branjenog prolaza kroz Termopile. Zahvaljujući ovoj informaciji, Persijanci su Grke zaskočili s leđa. Vođa Spartanaca Leonida je zaključio da je dalji otpor uzaludan. Ipak, to nije značilo da planira da se preda. Trećeg dana bitke otpustio je sve grčke vojnike osim svojih Spartanaca. Njih 300 sačekalo je Persijance. Nakon što su im polomljene duga koplja Spartanci su nastavili da se bore sa kratkim mačevima. U bici je ubijen Leonida, ali su Spartanci nastavili borbu da odbrane njegovo mrtvo tijelo. Kada su ostali bez mačeva, borili su se kao zvijeri rukama i zubima. Ostalo je zapisano da su se Persijanci smrtno plašili i nenaoružanih Spartanaca. Poslednje Spartance pobili su kišom strijela. Iako je to bila taktička pobjeda za Persijance, to je bio težak udarac za njihovu armiju. Priča o Leonidi i njegovih 300 junaka pronijela se brzinom munje kroz antički svijet dižući moral Grcima i strašeći neprijatelje. Na mjestu slavnog boja postavljena je ploča u kojoj je urezan epitaf: “Putniče, kad stigneš Spartancima reci da padosmo vjerni njihovim zakonima”. Obnovljena verzija ovog zapisa i danas stoji na mjestu bitke. U mnogo novijoj istoriji, 1955. godine, na mjestu gdje je po legendi Leonida pao, podignut je spomenik koji simbolično predstavlja odgovor Leonide persijskom caru Kserksu na predlog da preda oružje bez bitke. Na njemu kratko piše: “Dođi i uzmi!”

 

  • Na današnji dan, 9. avgusta 378. godine Goti su teško porazili Rimljane u bici kod Hadrijanopolja, u kojoj je poginuo istočnorimski car Valens.

Hadrijanopolj GotiBitka kod Hadrijanopolja vođena je između rimske vojske, predvođene carem Valensom i gotskih pobunjenika (uglavnom Tervinga, potpomognutih Grejtunzima, sarmatskim Alanima i lokalnim ustanicima) kojima je komandovao Fritigern. Bitka se odigrala kod Hadrijanpolja (danas Jedrene, na granici Bugarske i Turske ) i završila se ubjedljivom gotskom pobedom nakon koje su Rimljani bili prisiljeni da prihvate varvare kao saveznike naseljene na teritoriji carstva. Bitka je predstavljala jednu od najznačajnijih bitaka u rimskoj istoriji, jer je otpočela proces koji će se završiti konačnim kolapsom Zapadnog rimskog carstva 476. godine. U IV vijeku Goti su naseljavali Dakiju, ali su ih napali i porazili nomadski konjanici Huni. Jedan od gotskih vođa Frigern zamolio je rimskog cara Valensa da im dozvoli da se nastane na desnoj obali Dunava, na teritoriji rimske Trakije. Na taj način Goti su se nadali da će tu naći utočište od Huna. Valens je odgovorio potvrdno i čak je pomogao Gotima da pređu rijeku. Pored toga obećao im je hranu i zemlju. Nadao se da će Goti postati ratari i vojnici i zbog toga im je dodijelio status saveznika. Međutim, kada su Goti prešli Dunav, u njihovim redovima je zavladala glad, a lokalni rimski namjesnici su jednim dijelom bili korumpirani, a jednim dijelom rimska administracija nije bila u stanju da Gotima dopremi dovoljno hrane. Goti su se pobunili. Upravo zahvaljujući podmitljivosti rimskih velikodostojnika, Goti su uspjeli da prošvercuju oružje. Vijesti o uspjesima rimske vojske su ohrabrili Valensa, ulili mu samopouzdanje i  odbio je predlog Fritigerna koji je zatražio obnovu mira i sporazuma o savezništvu po cijenu da car Gotima ustupi zemlju za naseljavanje. Valens je smatrao da će mu brojčana nadmoć donijeti pobjedu, ali nije računao na gotsku konjicu koja je u to vrijeme bila rasuta u potrazi za plijenom. Jedan od glavnih uzroka rimskog poraza ležao je u činjenici da je kvalitet rimske vojske bio mnogo ispod nivoa prethodnih vjekova. Valens je raspolagao sa ukupno 15 000 vojnika. Gotska vojska se sastojala najvećim dijelom od pješadije, dok su konjicu činili Grejtunzi i Alani. Rimski izviđači procijenili su gotsku vojsku na 10.000 vojnika. Jedan dio rimske vojske je započeo bitku bez naređenja, možda u uvjerenju da će ostvariti laku pobjedu ili su pak bili su isuviše nestrpljivi da se osvete Gotima nakon dvije godine nesputanog gotskog haračenja po Balkanu. Strijelci na konjima pod komandom iberijskog kneza Bakurija, su otpočeli bitku, ali pošto su ostali bez podrške lako su potisnuti. Kad je rimsko lijevo krilo stiglo do gotskog logora, bilo je već prekasno. Upravo u tom trenutku stigla je gotska konjica koja je pružila podršku pješadiji i opkolila rimsku vojsku, koja je već bila u neredu nakon neuspjeha prvog napada. Rimljani su se zatim povukli u podnožje brda, ali tu im je bilo otežano manevrisanje usled opterećenosti teškim oklopom i dugim štitovima. Žrtve, iscrpljenost i psihološki pritisak doveli su do potpune propasti rimske vojske. Gotska konjica je nastavila sa svojim napadima sve do sutona. Tokom pokolja rimske vojske Valensa je napustila njegova garda. Jedan dio konjice je pokušao da ga spase, ali je većina pobjegla. Car je vjerovatno poginuo neprimijećeno na bojnom polju. Bitka je označila da su varvari, boreći se bilo na ili protiv rimske strane, postali moćan faktor. Kriza je  okončana pregovorima kada je Valensov naslednik Teodosije I sklopio savez sa Gotima. Novina je bila u tome što je Gotima dozvoljeno da se nasele u rimskoj Trakiji a zauzvrat su carstvu slali ne pojedinačne regrute, već kompaktne varvarske odrede naoružane i organizovane u skladu sa sopstvenim običajima i pod komandom svojih starješina. Kompromis je otvorio vrata novoj gotskoj pobuni 395. kada je vođa Gota Alarih odbacio savez zbog smrti cara Teodosija koga je smatrao garantom sporazuma. Ukratko, sam poraz kod Hadrijanopolja je na neko vrijeme ograničio rimsku vojnu moć, ali su neposredne političke posledice bile dugoročnije.