Kumanovski Sporazum

Ljetopis, 9. jun 2019

Ime: Ljetopis 09.06.2019 (1815 - becki kongres. 1999 - kumanovski sporazum); Opis: Ljetopis, 9. jun Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 9 juna 1999. godine predstavnici vojske Jugoslavije i NATO-a potpisali su u Kumanovu Vojno-tehnički sporazum o povlačenju jugoslovenske vojske i policije s Kosova i Metohije.

Kumanovski SporazumTime su okončani vazdušni udari NATO-a na SR Jugoslaviju, a na Kosovu i Metohiji su, na osnovu rezolucije Savjeta bezbjednosti UN 1244 raspoređene međunarodne snage, među kojima je najveći broj vojnika iz zemalja članica NATO-a. Sa povlačenjem vojske i policije, sa Kosova i Metohije su masovno  počeli da odlaze Srbi i Crnogorci. Vojno-tehnički sporazum u Kumanovu ili Kumanovski sporazum potpisan je na vojnom aerodromu kod Kumanova i označio je kraj NATO bombardovanja SR Jugoslavije. Sporazumom su prekinuti vazdušni udari NATO-a na SRJ a dan kasnije usvojena je rezolucija 1244 u Savjetu bezbednosti. Sporazum su potpisali general Vojske Jugoslavije Svetozar Marjanović, policijski general Obrad Stevanović i britanski general Majkl Džekson.

Najznačajnije odredbe:

Prekid neprijateljstava između NATO snaga sa snagama VJ i srpskom policijom.

Povlačenje VJ i Policije Republike Srbije sa prostora Kosova i Metohije u periodu od 11 dana.

Uspostavljenje zone bezbjednosti od administrativne granice sa Kosovom i Metohijom unutar teritorije Republike Srbije i Crne gore, i to 5 km na kopnu i 25 km u vazduhu

Obaveza snaga KFOR-a da razoružaju OVK.

Potisivanjem Vojno-tehničkog sporazuma u Kumanovu stvoreni su uslovi za povlačenje VJ i MUP Srbije sa Kosova i Metohije, a u isto vrijeme počeo je ulazak snaga KFOR-a i svojevrsna trka između ruskih trupa koje su bile stacionirane u Bosni i Hercegovini i trupa NATO-a stacioniranih u Albaniji i Makedoniji. Kolona ruskih vozila iz sastava SFOR-a krenula je sporo bez obavještavanja komande SFOR-a i tadašnjeg komandanta generala Kevina Bernsa do granice sa SRJ a onda su put nastavili usiljenim maršem do aerodroma Slatina. Ukupan put je iznosio 620 km. Na teritoriju SRJ je iz Bosne i Hercegovine preko Pavlovića ćuprije u Badovincima ušla ruska jedinica sa pet džipova, jednim vozilom za veze, 16 oklopnih transportera i 23 kamiona u 10:30 11. juna. Kolona je prošla kroz Beograd u 13:30 i preko naplatne rampe kod Bubanj potoka nastavila prema Nišu i kasnije ka Kosovu i Metohiji. Na Kosovo i Metohiju prvi je stigao ruski konvoj sa oko 180-200 vojnika sa obilježijima KFOR-a iz sastava mirovnih snaga UN, koji je u centar Prištine ušao 12. juna, u 1.30, gdje su ga sačekali Srbi iz Prištine a potom je nastavio prema Kosovu Polju i prištinskom aerodromu Slatina. General Vesli Klark je naredio britanskom generalu Džeksonu, komandantu KFOR-a, da presretne Ruse i onemogući njihovo zauzimanje aerodroma, što je dovelo do zatezanja situacije i incidenta na aerodromu Slatina. Istog jutra, nešto poslije pet časova, sa teritorije Makedonije na Kosovo i Metohiju su prvi ušli britanski vojnici. Granicu su kod mjesta Blace, sa šest transportnih helikoptera, prešli britanski padobranci i pripadnici specijalne jedinice Gurke, a neposredno zatim na teritoriju južne srpske pokrajine ušle su kolone britanskih i francuskih vojnih vozila. Prvi kontingent od oko 800 njemačkih vojnika u sastavu KFOR-a ušao je oko podneva istog dana sa makedonske teritorije kod Blaca, zajedno sa britanskim trupama, dok su pripadnici italijanskih snaga ušli u noći između 14. i 15. juna u Peć, a njemački kontigent KFOR-a u Orahovac. VJ je napustila Prištinu 16. juna, u konvoju od pedesetak teretnih i putničkih vozila, a njihov odlazak nadgledali su predstavnici mirovnih snaga UN, čija su oklopna vozila bila na čelu i začelju kolone.

Krucijalni djelovi rezolucije 1244 za Srbiju i srpsku zajednicu nijesu ispunjeni ni danas. Razgovori o povratku određenog broja pripadnika Vojske SRJ, odnosno Srbije na KiM-u nijesu ni započeti; kontrola vazdušnog saobraćaja nije vraćena organima SRJ, Kosovo i Metohija je jednostrano proglasilo nezavisnost, a nije ni uspostavljeno bezbjedno okruženje za povratak izbjeglica i prognanih.

 

Na današnji dan, 9. juna 1815. godine završen je Bečki kongres, najmasovniji i po trajanju najduži skup državnika i diplomata toga vremena.

Becki Kongres
BE?KI KONGRES, litografija po slici J. B. Isabeya

Zasjedao je od septembra 1814. godine kada su ga sazvale velike sile da bi otklonile posledice Francuske revolucije i Napoleonovih ratova u evropskim zemljama.  Na kongresu je došlo do prekrajanja karte evropskih država. Crna Gora nije ni pomenuta kao učesnik u ratu na strani velikih sila, a posredno je bilo odlučeno da bokeljska provincija bude ustupljena na upravljanje Austriji. Bečki kongres je bio skup ambasadora velikih sila kojim je predsjedavao austrijski državnik Klemens Meternih. Svrha kongresa je iscrtavanje političke mape Evrope nakon Napoleonovog poraza. Skup je bio nastavljen iako se tokom rada kongresa Napoleon vratio na vlast u Francuskoj u martu 1815. godine. Tehnički govoreći kongres nikad nije održavao plenarne sesije, nego se većina diskusija dešavala kroz neformalne sastanke velikih sila. Većinu rada na kongresu uradile su 4 velike sile (Velika Britanija, Rusija, Pruska, Austrija) i Francuska. Predstavnici 4 velike sile pobjednice nastojali su da isključe Francusku iz ozbiljnih pregovora. Predstavnici 4 velike sile bili su neodlučni kako da sprovode pregovore, a da ne izazovu zajednički protest manjih sila. Zbog toga su na preliminarnu konferenciju o protokolu pozvali francuskog i španskog predstavnika.

Glavni rezultati kongresa:

Potvrda da Francuska gubi sve teritorije osvojene od 1795. do 1810. godine.

Uvećanje Rusije, koja je dobila većinu Varšavskog vojvodstva.

Uvećanje Pruske, koja je dobila Vestfaliju i sjevernu Rajnsku oblast.

Konsolidacija Njemačke konfederacije od 39 država, kojom je bilo mnogo lakše upravljati nego sa prethodnih 300 država. Njemačkom konfederacijom su upravljale Austrija i Pruska.

Norveška, koja je dotad bila dio Danske ulazi u personalnu uniju sa Švedskom. Austrija je dobila Lombardiju-Veneciju u sjevernoj Italiji, dok je većina sjeverne središnje Italije pripala Habzburškoj dinastiji (Veliko vojvodstvo Toskana, vojvodstvo Modena i vojvodstvo Parma). Papa je ponovo uspostavio Papsku državu. Kraljevina Pijemont-Sardinija je povratila svoje kopnene posjede, a dobilo je i kontrolu nad Đenovom. Stvorena je velika Ujedinjena Kraljevina Nizozemska. Velika Britanija je dobila protektorat nad Jonskim ostrvima i nad Sejšelima.

Kongres u Beču je često kritikovan u XIX vijeku jer je zanemario nacionalne i slobodarske težnje. Smatralo se da je Bečki kongres integralni dio konzervativnog reda, u kome se primat stavlja na mir i stabilnost na račun sloboda i građanskih prava, koji asociraju na američku i francusku revoluciju. U XX vijeku mnogi istoričari su se počeli diviti državnicima Bečkog kongresa, koji su za oko 100 godina (1815—1914. godine) spriječili jedan opšti evropski rat.