Na današnji dan prije 36 godina Svešteni sabor staraca Svetog manastira Hilandara donio je odluku da se u hilandarskoj obitelji ponovo uspostavi opštežiće.
Do 12. avgusta 1990. godine hilandarsko bratstvo je oko dva vijeka živjelo u idioritmiji.
Opštežiće (kinovija) podrazumijeva zajednički život monaha u manastiru, učešće u zajedničkim bogosluženjima i trpezama, poštovanje igumana kao autoriteta.
Idioritmija, suprotno opštežiću, dopušta monasima pravo na ličnu imovinu, zasebno stanovanje i ishranu, uz obavezu da samo o velikim praznicima učestvuju u zajedničkim bogosluženjima i objedima.
Opštežiće se svakako vezuje za drevno monaško predanje, a idioritmijski poredak karakterističan je za prelomne istorijske trenutke, doba pozne Vizantije i period turske vlasti.
Nakon oslobođenja od Turaka povratak opštežića u svetogorske manastire nije bio jednostavan proces. Na Svetoj Gori su ljeta 1990. godine samo četiri od dvadeset manastira bila osobenožiteljna – Velika Lavra, Vatoped, Hilandar i Pantokrator.
Povratku opštežiteljnog poretka u srpski manastir Hilandar značajno je doprinio i blaženopočivši Episkop zahumsko-hercegovački Atanasije (Jevtić). On je doputovao u Hilandar u julu 1990. godine i učestvovao u proslavi praznika Presvete Bogorodice Trojeručice.
Prije dolaska u Hilandar boravio je sa studentima Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta u Pontu i Kapadokiji.
Vladika Atanasije tada je bio arhimandrit i obilazio je i druge manastire na Atosu. Tom prilikom razgovarao je sa mnoštvom svetogorskih monaha i saznao da su skoro svi manastiri ponovo uspostavili opštežiće, svi osim četiri, među kojima je bio i Hilandar.
Svetogorci su zamolili arhimandrita Atanasija da utiče na tadašnje hilandarsko bratstvo i predloži da i oni donesu odluku o prelasku iz idioritmije u kinoviju. Otac Atanasije je na praznik Presvete Bogorodice Trojeručice 1990. godine napisao pismo hilandarskim starcima i istovremeno prenio opšte raspoloženje Svetogoraca.
Pismo je otpočeo sljedećim riječima: „Prepodobni oci Hilandarci, po bogonadahnutoj riječi Svetog Save, ktitora i kinovijarha ove Svete obitelji, bolje i veće od ljubavi ništa nema!“ Pismo je bilo otkucano pisaćom mašinom, original je uništen u razornom požaru 2004. godine, a kopija se i danas čuva u Hilandaru.
Ovo obraćanje oca Atanasija uticalo je na monahe u Hilandaru, koji su ubrzo i donijeli odluku o ponovnom povratku opštežića, upravo na današnji praznik Prepodobne majke Angeline, 12. avgusta 1990. godine.
Na taj način Hilandar se vratio drevnom poretku ustanovljenom u vrijeme hilandarskih osnivača, Svetog Save i Prepodobnog Simeona Mirotočivog.
Za prvog igumana manastira Hilandara nakon uspostavljanja opštežića izabran je blaženopočivši arhimandrit Pajsije (Tanasijević), koji je ustoličen na praznik Pokrova Presvete Bogorodice iste godine u hilandarskom sabornom hramu.
Kinovijski poredak u Hilandar pokušali su da vrate i kralj Petar I Karađorđević i Sveti vladika Nikolaj (Velimirović), međutim, u tim trenucima to nije bilo uspješno. Kralj Petar I darovao je manastiru prilikom posjete 1910. godine 10.000 dinara za uređenje hilandarske trpezarije radi povratka opštežića, a Sveti vladika Nikolaj 1935. godine ponovo je ustanovio opštežiće u Hilandaru, ali je ono nakon samo godinu dana raspušteno.
Danas su svi manastiri na Atosu opštežiteljni.
Izvor i foto: Hilandar
