Patrijarh U Cg

Patrijarh je rado dolazio u Crnu Goru, a ona s ljubavlju pjevala: Blagosloven koji dolazi u ime Gospodnje!

Njegova svetost Patrijarh srpski g. Irinej, nakon što je 22. januara 2010. godine izabran za 45. poglavara SPC, petnaest puta je posjetio Crnu Goru (devet puta Mitropoliju crnogorsko-primorsku)

 

Rado je dolazio u Crnu Goru i o tome je sam svjedočio: “Ovde deluje blagodat Božja, milost Božja! Ovde narod svojim jezikom hvali Gospoda, jezikom svoje duše i srca. Nedostaje reč da se zahvalim i izrazim ono što osećam. Dolazio sam na mnoga mjesta, kod nas i van, ovoliki i ovakakav narod ja nisam susreo. Ovaj skup najbolje govori šta je Crna Gora, ona je bila i ostala ono što je bila kroz vekove. Hvala Bogu što je tako!“

Poslednji put je bio u Crnoj Gori 1. novembra 2020. godine na sahrani zemnih ostataka Mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija u Podgorici. To je ujedno bilo i njegovo poslednje pojavljivanje u javnosti. Ubrzo nagon toga, 4. novembra, hospitalizovan je u Vojnoj kovid bolnici „Karaburma“ u Beogradu.

Predstojatelj Srpske crkve g. Irinej prvi put je Crnu Goru, Mitropoliju crnogorsko-primorsku, posjetio 31.10. 2010. godine.

Svjatjejši je u okviru obilježavanja 180 godina od smrti Svetog Petra Cetinjskog, služio Svetu patrijarašku liturgiju u Cetinjskom manastiru kada je obavljeno i presvlačenje svetiteljevih moštiju. Inače Patrijarh je tu posjetu Crnoj Gori započeo obilaskom manastira Đurđevi stupovi kod Berana.

Pljevlja u Mileševskoj eparhiji je posjetio 28. maja 2011.  i tom prilikom osveštao Crkvu Svetog Georgija.

U Eparhiji budimljansko-nikšićkoj Patrijarh je bio više dana jula 2011. i obišao Berane, Bijelo Polje, Nikšić, Žabljak, Župu Nikšićku, Mojkovac, Manastir Pivu….

U nedjelju 13. maja 2012. godine osveštao je Hram Svetoga Save u Goliji, a 3. i 4. avgusta 2013. godine uveličao proslavu 800 godina postojanja manastira Đurđevi stupovi kod Berana.

Patrijarh Irinej je tada rekao da manastir Đurđevi stupovi predstavlja ikonu Hristovog raspeća i vaskrsenja, jer je pet puta spaljivan i razaran, ali uvijek i obnavljan: “Osam vekova manastira Đurđevi stupovi ne slavi samo Srpska pravoslavna crkva već i sve hrišćanske crkve, jer istorija ovog manastira predstavlja ikonu Hristovog raspeća i vaskrsenja. Manastir je za mnoge bio mesto utehe i nade da će dobro pobediti zlo i da će srpski narod ponovo ogrijati sunce slobode. Đurđevi stupovi bili su duša duše narodne”. Prema njegovim riječima, manastir je bio oslonac i nosilac nacionalnog, duhovnog i kulturnog preporoda naroda ovog kraja: “Manastir Đurđevi stupovi, daće Bog, i u narednom period biće duhovni svetionik, koji će i dalje obasjavati naš narod i voditi ga putem ljubavi, sloge i mira”.

Sledeća posjeta našeg Patrijarha je bila 7. oktobra 2013.  kada je sa sedam prvojeraraha pomjesnih Pravoslavnih crkava na čelu sa Patrijarsima vaseljenskim Vartolomejem i ruskim Kirilom osveštao podgorički Saborni hram. Pored trojice Patrijaraha hram su osveštali još Arhiepiskopi: kiparski Hrizostom, atinski Jeronim i albanski Anastasije i Mitropolit varšavski i sve Poljske Sava. U Svetom bogosluženju molitveno je učestvovalo više hiljada pravoslavnih vjernika iz Crne Gore, Hercegovine, Srbije.

Njegova svetost Patrijarh srpski g. Irinej je u svom obraćanju istakao da osvećenje Sabornog hrama Hristovog Vaskresenja predstavlja veliki i slavni dan ne samo za našu Crkvu i narod, već i za čitavo pravoslavlje i hrišćanstvo. Prema njegovim riječima, osveštanje Sabornog hrama u Podgorici je kruna proslave jubileja 1700 godina Milanskog edikta i predstavlja ponos naše vjere: “Neka ovaj hram vaskrsne svako dobro i istinu i da nas vodi putem mira i sloge. Za te stvari moliće se ovaj hram, ali i svi oni koji budu ulazili u njega.”

Tokom šeste posjete 1. marta 2014. načalstvovao je Svetom liturgijom u Sabornom hramu Vaskrsenja Hristovog u Podgorici, litijom i osveštanjem krstionice u pirgu Svetog Simeona Mirotočivog čime je počeo Svetosimeonovski sabor koji se održavao u znaku velikog jubileja 900 godina od rođenja Svetog Simeona Mirotočivog – Stefana Nemanje.

Po povratku iz Tirane i posjete Skadru, 2. juna 2014. Poglavar Srpske crkve je posjetio Saborni hram u Podgorici.

Eparhiju budimljansko-nikšićku je posjetio na praznik Svetih Kirika i Julite 2014. godine, povodom obilježavanja 70 godina od pokolja nedužne djece, žena i staraca Velike i okoline koji su počinili 28. jula 1944. fašističko-vulentarsko-balistički zločinci iz divizija „Princ Eugen“ i „Skenderbeg“.

Njegova svetost Patrijarh srpski nakon Liturgije u crkvi posvećenoj ovim svetiteljima u Velici istakao je da je jedno to što se desio strašan zločin, a da je gore što je posleratna vlast činila sve da taj, ali i druge zločine, preda zaboravu. Kazao je da su, nažalost, ovo djelo učinili mnogi koji su pripadali našoj vjeri i našem narodu.

„Pokazalo se u našem vremenu, kako ovdje tako i u bivšoj Jugoslaviji, da su oni koji su promijenili vjeru bili najveći zlikovci prema svome narodu. Šta da kažemo, da li da se svetimo? Ne, mi kao hrišćani to ne smijemo da činimo“, poručio je Patrijarh Irinej podsjetivši na riječi svoga prethodnika blaženopočivšeg Patrijarha Germana koji je u Jasenovcu kazao da praštati moramo, ali da zaboravljamo ne smijemo.

Govoreći o kontinuitetu zločina nad srpskim narodom Svjatješi je dodao da svjetski moćnici danas otimaju naše sveto Kosovo koje smo ukrasili najvećim našim svetinjama, gdje nismo od juče: “Danas moramo da se borimo svim sredstvima da nekako opstanemo na tim prostorima.”

U toku Patrijaraške liturgije 31. jula 2016. u podgoričkom Hramu Hristovog Vaskrsenja obavio je hirotoniju arhimandrita g. Kirila (Bojovića) u Episkopa dioklijskog.

Prvojerarh Srpske crkve je posjetio Crnu Goru 25. septembra 2016. godine povodom osveštanja Sabornog hrama Svetog Jovana Vladimira u Baru.

Hram je osveštao Njegovo blaženstvo Patrijarh Jerusalima i sve Palestine g. Teofilo III uz sasluženje Njegove svetosti Patrijarha srpskog g. Irineja, Njegovog blaženstva Arhiepiskopa Tirane i sve Albanije g. Anastasija, Njegovog blaženstva Arhiepiskopa ohridskog i Mitropolita skopskog g. Jovana i predstavnika svih pomjesnih Pravoslavnih crkava. Tom prilikom Patrijarh Irinej je kazao da izgradnja Sabornog hrama ima veliki značaj za naše doba i predstavlja veliko ohrabrenje za srpski rod, te da je građen u kriznim vremenima na svim poljima života.

“Verujem da će to biti jedna nova duhovna i materijalna snaga, kako za oživljavanje naših svetinja, tako i oživljavanje našeg života, pogotovu moralnog i duhovnog, u čemu je naša snaga. Kada smo bili duhovno jaki, onda smo bili u svakom pogledu jaki. A kada smo duhovno oslabili tada smo bili u svemu slabi i krizni. Ohrabruje nas i raduje prisustvo ovolikog naroda”, kazao je Patrijarh srpski Irinej podsećajući da je prilikom obilaska ovog hrama dok je bio u izgradnji pitao Mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija “čemu ovoliki hram“. “Ali kada sam danas video ovoliki narod, za veličinu ima puno opravdanje”, kazao je Patrijarh srpski.

Naglasio je da je vrijeme u kojem živimo veoma teško i krizno a da mnogi pokušavaju da te krize riješe bez Boga, Crkve i bez pravih duhovnih vrijednosti. Da mnogo obećavaju ali svijet ne vidi plod tih obećanja.

„Ključ rešenja je u veri. Bez poruke i istine vere problemi se neće moći rešiti. Oni se rešavaju ovakvim saborima, ovakvim skupovima narodnim, gde je prisutno ime Božije i blagodat Njegova koje rešava sve probleme sveta. Gospod i naši sveti, oni koji su najviše Bogu ugodili i približili mu se, oni će naći najbolji metod i način da rešimo probleme među nama, da zavlada ljubav, poštovanje ličnosti božanske, da zavlada osećanje da smo svi deca Božija, da svi nosimo lik Božiji i da smo svi stvoreni od Boga. Zato se molimo Gospodu da je ovakvih sabora što više u svetu“, kazao je tada poglavar Srpske pravoslavne crkve, Patrijarh Irinej.

U dvanaestu posjetu Predstojatelj Srpske crkve Crnoj Gori, a šestu Mitropoliji crnogorsko-primorskoj doputovao je 21. jula 2018. povodom hirotonije Episkopa dioklijskog Metodija.

Svjatejši je načalstvovao 22. jula 2018.  u Sabornom hramu Hristovog vaskrsenja u Podgorici Svetom arhijerejskom liturgijom i svečanom  hirotonijom narečenog visokodostojnog arhimandrita Metodija (Ostojića) u čin Episkopa dioklijskog, vikarnog Episkopa Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Amfilohija.

Patrijarh srpski je tada kazao da je Vladika Metodije izabran za vikara slavne Eparhije koja je rodila Crnu Goru: “Ona je dala velike ličnosti naše crkvene istorije. Da ne pominjemo sve, samo Svetog Vasilija i Svetog Petra Cetinjskog i Petra Drugog Njegoša, koji su blistali svojim umom i svojim životom svome narodu. Nama su ostavili primjer da se ugledamo na njih”.

Naglasio je da Vladika Metodije ima dužnost i obavezu da čuva svoj narod u vjeri pravoslavnoj: “I da ga sačuvate u narodnom jedinstvu, jer je pred velikim iskušenjem da se razdeli i odeli od svoje braće iz Srbije. Nadamo se da Gospod neće to dopustiti i da će učiniti da naš narod ostane jedinstven. Želimo vam da zajedno sa svojim Mitropolitom, koji je dostojni naslednik svojih velikih predaka, sačuvate to jedinstvo. Da mu vi pomognete u tom svetom i velikome delu”.

Tokom ove dvodnevne posjete Mitropoliji crnogorsko-primorskoj, 22. jula Patrijarh Irinej je zajedno sa Mitropolitom Amfilohijem obišao i prostorije Radio Svetigore i Portala Mitropolije. Patrijarha su sa radošću dočekali direktor i glavni i odgovorni urednik Radio Svetigore, protojerej-stavrofor Dalibor Milaković i protojerej Nikola Pejović, kao i kolektiv našeg vaseljenskog radija. Tom prilokom je čestitao značajan jubilej “Svetigore” – 20 godina postojanja. Zahvalio se svima koji rade na ovom polju crkvene misije i blagoslovio dalji rad crkvenih medijskih pregalaca u nadi da će još dugo sijati i širiti Riječ Jevanđelja Hristovog.

Sledeća posjeta Crnoj Gori bila je 15. oktobra 2018. godine, iste godine, kada je zajedno sa Njegovim blaženstvom Patrijarhom antiohijskim i svega Istoka g. Jovanom X, tokom njegove zvanične (mirne) posjete Patrijarhu srpskom i Srpskoj crkvi, boravio u Crnoj Gori.

Prvojerarsi su se poklonili moštima Svetog Petra Cetinjskog, ruci Svetog Jovana Krstitelja i čestici Časnog krsta Gospodnjeg u Cetinjskom manastiru, i tada je Njegova svetost Patrijarh srpski g. Irinej kazao da se raduje što je u Crnoj Gori zajedno sa Patrijarhom antiohijskim i svega Istoka Jovanom X.

“Bio sam pre 1969/1970. godine upravnik u Ostrogu, te sam tada imao priliku da posetim gotovo celu Crnu Goru iz koje je i moja majka poreklom, tako da imam bliskost sa Crnom Gorom. Raduje me što je sadašnja Crna Gora u odnosu na tadašnju u pogledu Crkve nešto što je normalno za Crnu Goru, da ima živu Crkvu, da ima sveštenstvo, monaštvo. Posebno me raduje što sam u prilici da budem ovde zajedno sa Patrijarhom antiohijskim, Patrijarhom drevne hrišćanske apostolske Crkve, koji nam svima donosi blagoslov svoj i Njegovu želju da u našem narodu vladaju sloga, mir i ljubav, ono što je normalno jer smo jedan narod, iako smo podeljeni, ali to ne znači da smo razdeljeni. Treba jedni druge da pomažemo i da budemo narod kakav Gospod i naša istorija očekuju i žele”, poručio je tada Svjatješi.

Zatim su Patrijarsi Jovan X i Irinej posjetili manastir Ostrog, a nakon toga Saborni hram Vaskrsenja Gospodnjeg u Podgorici.

Povodom proslave jubileja 800 godina autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve i 1500 godina postojanja manastira Rođenja Presvete Bogorodice – Podlastve kod Budve, 27. septembra 2019. godine, Predstojatelja Srpske crkve u grbaljskoj Podlastvi dočekalo je hiljade vjernih, što je bila njegova osma posjeta Mitropoliji crnogorsko-primorskoj.

Posle doksologije u manastiru Podlastvi, gdje se više hiljada vernika sa svih strana Boke sabralo da dočeka svog Patrijarha, Mitropolit Amfilohije je zablagodario Njegovoj svetosti na ljubavi i blagoslovu, izražavajući posebnu radost što je naslednik Svetog Save došao u blagosloven manastir koji proslavlja petnaest vekova postojanja u godini kada proslavljamo osam vekova autokefalnosti SPC: ”Dobro došli ovdje naslijedniče Svetoga Save! Ovdje je dolazio i Sveti Sava, a poslije njega i svi vaši prethodnici. Patrijarsi su dolazili i rukopolagali mitropolite zetske i crnogorske i ovdje boravili. Poslednji koji je prije Vas bio je Vaš prethodnik, Njegova svetost Patrijarh srpski Pavle, 1992. godine.“

„Ovdje deluje blagodat Božja, milost Božja, ovde narod svojim jezikom hvali Gospoda, jezikom svoje duše i srca. Nedostaje reč da se zahvalim i izrazim ono što osećam. Dolazio sam na mnoga mjesta, kod nas i van, ovoliki i ovakakav narod ja nisam susreo. Ovaj skup, večerašnji i sutrašnji, najbolje govori šta je Crna Gora, ona je bila i ostala ono što je bila kroz vekove. Hvala Bogu što je tako!“, poručio je Patrijarh srpski g. Irinej.

Radost koja je tada zračila sa lica Njegove svetosti blagosiljala je i širila se među sveštenstvom i vjernim narodom: Blagosloven koji dolazi u ime Gospodnje!

Poslije usvajanja spornog i diskriminatornog zakona o slobodi vjeroispovjesti, 27. decembra 2019. godine Njegova svetost Patrijarh srpski g. Irinej pozvao je državne vlasti Crne Gore, posebno pripadnike Ministarstva unutrašnjih poslova, da prestanu sa brutalnim terorom nad Srpskom pravoslavnom crkvom, njenim sveštenstvom i vernim narodom. “Neljudsko prebijanje vikarnog Episkopa dioklijskog g. Metodija, sveštenikâ i srpskih pravoslavnih vernika, samo zato što su Srbi i što su pravoslavne vere, čin je nezabeležen u Evropi od pada fašizma i prestanka boljševičkog terora.”

Isto tako, srpski Patrijarh je uputio molitve Gospodu da se urazumi ljude koji vode Crnu Goru da prekinu sa nasiljem i otimanjem crkvene imovine i pružio punu podršku arhijerejima, sveštenstvu, monaštvu i vjernima da se na svakom mjestu i u svakoj prilici bore i ne odustanu od odbrane Srpske pravoslavne crkve.

Poslednja posjeta Patrijarha Irineja bila je 1. novembra 2020. godine, povodom sahrane Mitropolita Amfilohija kada je u oproštajnom slovu kazao da se Mitropolit Amfilohije upokojio u trenutku kad je najviše potreban Crkvi i narodu:

„Pokretač i nosilac duhovnih i svih obnova u Crnoj Gori, bio je naš dragi blaženopočivši Mitropolit Amfilohije, podržan sveštenstvom, monaštvom i vernim narodom Crne Gore. Zato će njegovo ime biti upisano zlatnim slovima u srpskoj istoriji kao ugledne ličnosti. On je u vrhu srpskog bogoslovlja našeg vremena, kao takav je cenjen i poštovan u celom Pravoslavlju. Svojim bogoslovskim i književnim djelima pripada plejadi velikih bogoslova našega doba. U svojstvu predstavnika naše Crkve učestvovao je na mnogobrojnim susretima i skupovima, kako u pravoslavnim zemljama, tako i u inoslavnom svetu. Vest o njegovom upokojenju brzo je stigla do svih pravoslavnih Crkava od kojih nam stižu njihova saučešća. Svojim upokojenjem blaženopočivši Mitropolit ostavlja veliku prazninu u životu naše Crkve, a posebno u rešenju problema vezano za Crkvu ovdje u Crnoj Gori. Otišao je u trenutku kada je njegovo prisustvo najpotrebnije Crkvi i narodu. Nadamo se da će svojim molitvama pred Licem Božjim izmoliti da se prilike u Crnoj Gori riješe na najbolji i najkorisniji način za Crkvu, kako za srpski, tako i za druge narode u Crnoj Gori. U tome će mu sigurno pomoći Sveti Petar Cetinjski, Sveti Vasilije Ostroški i drugi srpski svetitelji i prosvetitelji. Vjernom srpskom narodu u Crnoj Gori ostaje da sleduje uzvišenom primjeru i poukama svoga blaženopočivšeg Mitropolita, da gradi i čuva jedinstvo u vjeri, u ljubavi i odanosti Gospodu našem Isusu Hristu, bratoljublju i odanosti svome otačastvu i svome rodu”, kazao je u svojoj poslednjoj besjedi Njegova Svetost Patrijarh srpski Irinej.

 

Vječan spomen našem Patrijarhu Irineju!

 

****

Besjeda Patrijarha srpskog Irineja na sahrani Mitropolita Amfilohija:

Uvaženi gospodine Predsedniče Republike Srbije, uvaženi srpski članu Predsedništva Bosne i Hercegovine, Vaša Preosveštenstva, poštovani predstavnici srpskog naroda u Crnoj Gori, uvaženi žitelji Crne Gore, braćo sveštenici, časni monasi i monahinje, rodbino upokojenog mitropolita Amfilohija, braćo i sestre.

Danas smo se sabrali da molitveno ispratimo Gospodu našeg dragog i uvaženog blaženopočivšeg mitropolita Amfilohija, tamo gde su naši sveti preci itamo gde ćemo i mi sada živi jednog dana biti. Nije nimalo slučajno što je blaženopočivšeg mitropolita Amfilohija njegova duhovna braća i saradnici na jevanđelskom polju, njegova verna pastva i brojni poštovani prijatelji ispraćaju na ovaj najvažniji i najsvečaniji put u našem životu samo jedan dan po praznovanju Svetoga Petra Cetinjskog, velikog i slavnog molitvenog pokrovitelja zetskog. Nije li ovo znak velike duhovne sličnosti ove dve značajne ličnosti koje su upravljale katedrom zetskih mitropolita na Cetinju. Ovo je velika uteha svima čija su srca danas ispunjena žalošću zbog rastanka sa našim poštovanim i uvaženim u Gospodu preminulim mitropolitom Amfilohijem.

Ako uporedimo vreme i prilike u kojima su delali mitropoliti crnogorsko-primorski, i Sveti Petar Cetinjski i mitropolit Amfilohije, primetićemo da su obojica hrabro i požrtvovano se borili za opstanak pravoslavne vere i otačkog predanja u Crnoj Gori. Mitropolit Amfilohije se po ustoličenju na tron cetinjskih mitropolita susreo sa mnogim neslućenim problemima i krajnje teškim stanjem. Dočekao ga je narod otuđen od vere i svojih vekovnih hrišžanskih običaja. Većina hramova je pretvorena u torove za stoku. Prazni i zapustjeli manastiri bez monaštva. Neznatan broj sveštenika. Bezbožnička ideologija likovala je u svojoj svemoći. Jednom rečju duhovna zapuštenost u čitavom narodu. Uz pomoć Božju, a upornim trudom i velikim naporom, mitropolit Amfilohije je apostolskom revnošću krčio korov na Njivi Gospodnjoj, obnavljajući ono što je zapušteno i napušteno. Umesto zvona sa ovaca i koza nastanjenih po hramovima zazvonila su crkvena zvona i umilni slavopoji Bogu. U obnovljenje crkve i manastire počeo se sakupljati narod na praznična bogosluženja i svete Liturgije. Obnovljeno je sveštenstvo i monaštvo, a time i vera u narodu. Za relativno kratko vreme duhovno je vaskrsavala Crna Gora i postajala primer i ugled Srpskoj Crkvi i srpskom narodu. Duhovno obnovljena Crna Gora sa mitropolitom Amfilohijem na čelu imala je snagu da se odupre i da stane u odbranu svojih svetinja i da podigne duh i ugled svoga imena koga je prethodna vlast svela na nacionalnu manjinu.

Pokretač i nosilac duhovnih i svih obnova u Crnoj Gori, bio je naš dragi, blaženopočivši mitropolit Amfilohije. Podržan sveštenstvom, monaštvom i vernim narodom Crne Gore. Zato će njegovo ime biti upisano zlatnim slovima u srpskoj istoriji, kao ugledne ličnosti. On je u vrhu srpskog bogoslovlja našega vremena, kao takav je cenjen i poštovan u celom Pravoslavlju. Svojim bogoslovskim i književnim djelima pripada plejadi velikih bogoslova našega doba. U svojstvu predstavnika naše crkve učestvovao je na mnogobrojnim susretima i skupovima kako u pravoslavnim zemljama tako i u inoslavnom svetu. Vest o njegovom upokojenju brzo je stigla do svih Pravoslavnih Crkava od kojih nam stižu njihova saučešća. Svojim upokojenjem blaženopočivši Mitropolit ostavlja veliku prazninu u životu naše Crkve, a posebno u rešenju problema vezano za Crkvu ovde u Crnoj Gori. Otišao je u trenutku kada je njegovo prisustvo najpotrebnije Crkvi i narodu. Nadamo se da će svojim molitvama pred Licem Božjim izmoliti da se prilike u Crnoj Gori reše na najbolji i najkorisniji način za Crkvu, kako za srpski tako i za druge narode u Crnoj Gori. U tome će mu sigurno pomoći Sveti Petar Cetinjski, Sveti Vasilije Ostroški i drugi srpski svetitelji i prosvetitelji. Vernom srpskom narodu u Crnoj Gori ostaje da sleduje uzvišenom primeru i poukama svoga blaženopočivšeg Mitropolita, da grade i čuvaju jedinstvo u veri, u ljubavi i odanosti Gospodu našem Isusu Hristu, bratoljublju i odanosti svome otačastvu i svome rodu.

Posebno bih naglasio ono što je blaženopočivši Mitropolit gajio i nosio u svome srcu, a što je kao amanet ostavio svojoj vernoj pastvi, a to je ljubav prema Kosovu i Metohiji i tamošnjem srpsko stradalnome narodu. I na kraju bih podsjetio na veliku želju blaženopočivšeg mitropolita Amfilohija da se obnovi Njegoševa kapela na Lovćenu. Neka ovo bude njegov amanet vernom srpskom narodu i Crnoj Gori.

Neka je blažen put na koji danas odlazi duša našeg blaženopočivšeg mitropolita Amfilohija, velikoga čoveka našeg vremena, čoveka duboke vere i velike ljubavi, ne samo prema svome rodu i porodu, nego ljubavi prema Hristovoj Crkvi i svim drugim narodima. Neka ga Gospod primi i pričisli likovima svetih našega roda i likovima svetih naše svete Crkve. Neka je blaženi pokoj duši njegovoj i neka ga Gospod primi i pozna kao svoga. Bog da mu dušu prosti!